η συμβουλή σας ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 125 ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ: Η γρίπη σε 5 ερωτήσεις Η γρίπη είναι μια οξεία, ιδιαίτερα μεταδοτική αναπνευστική λοίμωξη ιογενούς προέλευσης. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στους ηλικιωμένους ή τους ανθρώπους με εξασθενημένο οργανισμό λόγω υποκείμενης νόσου.  Ποια είναι τα σημάδια της λοίμωξης; Συνήθως, μετά από μια μικρή περίοδο επώασης (1-3 ημέρες), η λοίμωξη εμφανίζεται με ξαφνικά συμπτώματα του αναπνευστικού (βήχας, ρινίτιδα κ.α.), συμπτώματα επιδείνωσης της συνολικής υγείας (κόπωση, πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι, ναυτία, απώλεια όρεξης), πυρετό, ρίγη. Υψηλός πυρετός (39°C ή περισσότερο) παρατηρείται στο ήμισυ περίπου των περιπτώσεων. Η μεταδοτικότητα είναι υψηλότερη κατά τη διάρκεια της περιόδου επώασης και κατά τη διάρκεια των πρώτων 2 έως 3 ημερών μετά την εκδήλωση των κλινικών συμπτωμάτων. Στα παιδιά, η μολυσματικότητα διαρκεί περισσότερο (5-7 ημέρες μετά την έναρξη των κλινικών συμπτωμάτων). Στους ηλικιωμένους, η λοίμωξη μπορεί να είναι παραπλανητική, καθώς υπάρχει περίπτωση να μην εμφανιστεί πυρετός και συνήθως τα συμπτώματα που εμφανίζονται είναι πιο ήπια, όπως κούραση και αναπνευστικά συμπτώματα. Οι επιπλοκές όμως, όπως λοίμωξη από πνευμονιόκοκκο είναι πιο συχνές σε αυτή την ηλικιακή ομάδα. Υπάρχει επίσης, η άτυπη ή ασυμπτωματική (απαρατήρητη) γρίπη. Οι ιοί της γρίπης μεταλλάσσονται αυθόρμητα και συχνά πολύ γρήγορα, γεγονός το οποίο κάνει κάθε χρόνο αναγκαία την αλλαγή της σύνθεσης των εμβολίων κατά της γρίπης. Όταν μάλιστα ένα τμήμα του γονιδιώματος ιών της γρίπης των ζώων εκφράζεται στον ιό της γρίπης των ανθρώπων, η μετατροπή των επιφανειακών αντιγόνων του ιού είναι τέτοια ώστε να μπορεί να μολύνει ή να ξαναμολύνει σχεδόν όλο τον πληθυσμό της γης. Μερικές φορές, σε πολύ ειδικές συνθήκες, ο ιός της γρίπης των ζώων μπορεί να μολύνει έναν άνθρωπο. Η λοίμωξη, αν και αρκετά σοβαρή, δε μεταδίδεται από έναν άνθρωπο σε άλλο. Αυτό εμφανίζεται συχνά με ιούς της γρίπης των πτηνών, συμπεριλαμβανομένης της γρίπης A(H5N1).  Πώς γίνεται η διάγνωση;  Ποια είναι η αιτιολογία; Ο ιός της γρίπης (influenzae virus) ανήκει στην οικογένεια Myxoviridae. Υπάρχουν τρεις τύποι ιού της ανθρώπινης γρίπης (Α, Β και Γ) και αρκετοί υπότυποι του ιού της γρίπης Α, οι οποίοι προσδιορίζονται από τη φύση της αιμοσυγκολλητίνης τους (H) και νευραμινιδάσης τους (Ν). Αυτή τη στιγμή οι πιο συχνοί υπότυποι είναι ο A(H1N1) και ο A(H3N2). Η κλινική εικόνα της γρίπης δεν είναι συγκεκριμένη και μπορεί να παρατηρηθεί στις περισσότερες οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού (ΟΛΑ). Κατά τη διάρκεια επιδημιών όμως, η ξαφνική εμφάνιση συμπτωμάτων ΟΛΑ μπορεί να θεωρηθεί άκρως ενδεικτική της γρίπης. Αντίθετα, η σταδιακή επιδείνωση των συμπτωμάτων (ο ασθενής δυσκολεύεται να εντοπίσει με ακρίβεια την έναρξη της λοίμωξης), δεν είναι συνήθης ένδειξη λοίμωξης από τον ιό της γρίπης, καθώς ΟΛΑ μπορούν να προκαλέσουν και άλλα παθογόνα (ο ιός της παρα-ινφλουέντζας, αδενοϊοί ή βακτήρια όπως ο πνευμονιόκοκκος και το Mycoplasma pneumoniae). Οι ιολογικές διαγνωστικές εξετάσεις έχουν μέτρια ευαισθησία. Το ποσοστό των ψευδώς αρνητικών είναι σημαντικό. Η χρήση τους περιορίζεται στα παιδιατρικά νοσοκομεία σε ορισμένες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και για επιδημιολογική επιτήρηση, ως συμπλήρωμα της κλασικής ιολογίας. Σπάνιο, αλλά πολύ σοβαρό είναι ένα επείγον ιατρικό περιστατικό: η εμφάνιση ενός ή περισσότερων πορφυρικών εξανθημάτων (purpuric rash) με πυρετό που μοιάζει με αυτόν της γρίπης. Τα συμπτώματα αυτά είναι ενδεικτικά μηνιγγιτιδοκοκκικής λοίμωξης. Σε περίπτωση μη έγκαιρης έναρξης θεραπείας με αντιβιοτικά, η λοίμωξη αυτή μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο (20-30% θνησιμότητα) ή να αφήσει σοβαρές βλάβες.  Ποιος είναι ο πιο εκτεθειμένος στη γρίπη; Τα μέρη με μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού είναι παράγοντας που αυξάνει το κίνδυνο για τη μετάδοση της γρίπης: μέσα μαζικής μεταφοράς, εμπορικά κέντρα, σχολεία, θέατρα και μεγάλες συγκεντρώσεις πλήθους.  Ποια είναι η εξέλιξη της νόσου; Στις περισσότερες περιπτώσεις, η γρίπη περνάει σε λίγες ημέρες. Ο πυρετός μπορεί να αυξηθεί παροδικά μέχρι την ίαση. Συμπτώματα όπως κόπωση, έλλειψη όρεPHARMACY management KAI EΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ • ΤΕΥΧΟΣ 19 | ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013