Το πιο hot trend της εποχής μας είναι η καλή φυσική κατάσταση. Και αυτό έχει σχέση με την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού που απασχολεί τους περισσότερους τώρα στην αρχή της χειμερινής περιόδου. Εμπλουτισμένα με βιταμίνες, φυτικά εκχυλίσματα, ιχνοστοιχεία και άλλα φυσικά συστατικά, η γκάμα των συμπληρωμάτων διατροφής που είναι αφιερωμένα στην τόνωση του ανοσοποιητικού συστήματος επεκτείνεται συνεχώς.
Όταν ζητάνε ένα συμπλήρωμα διατροφής για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού, ο φαρμακοποιός θα πρέπει να θέσει ερωτήσεις με βάση:
- Τη χρονολογία των συμπτωμάτων κόπωσης: έναρξη, εξέλιξη (περιοδική ή χρόνια), μεταβλητότητα από μέρα σε μέρα, ώρα της ημέρας που γίνεται αισθητή η κόπωση.
- Τις συνθήκες: ασθένεια, άγχος, εξετάσεις, διαταραχές ύπνου.
- Συναφή συμπτώματα: μεταβολή της γενικής κατάστασης (πυρετός, απώλεια βάρους, αλλαγές στην όρεξη), δύσπνοια, ωχρότητα, υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, άγχος, θλίψη…
- Τρόπος ζωής: διατροφή, ύπνος, υπερβολική εργασία, χρήση φαρμάκων, κατανάλωση αλκοόλ, κάπνισμα.
Αρκετοί παράγοντες συμβάλλουν στην κόπωση και σε ένα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των κακών συνηθειών τρόπου ζωής. Εκτός από παθολογικά αίτια όπου απαιτείται ειδική θεραπευτική προσέγγιση, ο καλός ύπνος, η σωστή διατροφή και η τακτική, κατάλληλη και μέτρια σωματική δραστηριότητα είναι απαραίτητα στοιχεία για τόνωση του ανοσοποιητικού.
Ιδιαίτερα στα παιδιά η κόπωση και η εξασθένηση του ανοσοποιητικού συνδέονται συνήθως με περιβαλλοντικούς παράγοντες: κακές συνήθειες τρόπου ζωής, περιοριστικές δίαιτες σε εφήβους, υπερβολική εργασία στο σχολείο ή/και εξωσχολικές δραστηριότητες, διαταραχές ύπνου κ.λπ.
Τα συμπληρώματα διατροφής που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα για παιδιά περιέχουν συνδυασμούς στελεχών Lactobacillus, Bifidobacterium, ακόμη και Streptococcus, με δόσεις αρκετών δισεκατομμυρίων ανά μερίδα. Για την πρόληψη χειμερινών ασθενειών ή/και την υποβοήθηση της ανάρρωσης, μπορεί να συνιστάται μια αγωγή με προβιοτικά για λίγες ημέρες και να επαναλαμβάνεται αρκετές φορές το χρόνο. Για να διευκολυνθεί μάλιστα η συμμόρφωση, τα παιδιατρικά συμπληρώματα διατροφής διατίθενται σε εύγευστα μασώμενα δισκία ή ζελεδάκια.
Τα προϊόντα για τόνωση ανοσοποιητικού
Οι βιταμίνες αναπλήρωσης βοηθούν στην αντιμετώπιση των ελλείψεων που προκύπτουν από μια μη ισορροπημένη διατροφή. Μεταξύ των βιταμινών που συνιστώνται, η βιταμίνη C είναι η πιο γνωστή. Παίζει ρόλο στη λειτουργία των ανοσοκυττάρων, είναι αντιοξειδωτικό και προάγει την παραγωγή κολλαγόνου, αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης, καθώς και την απορρόφηση σιδήρου. Βρίσκεται μόνο σε τρόφιμα όπως εσπεριδοειδή, μούρα, ακτινίδια, κεράσια, ορισμένα λαχανικά και μαϊντανό. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη (RDA) είναι 110 mg. Ένα άλλο αντιοξειδωτικό που βρίσκεται σε κοκτέιλ βιταμινών είναι η βιταμίνη Ε (άλφα-τοκοφερόλη). Η ανεπάρκειά της είναι σπάνια στους ανθρώπους επειδή η ημερήσια πρόσληψη εξασφαλίζεται μέσω της διατροφής (φυτικά έλαια, φρούτα και λαχανικά). Η χρήση της αντενδείκνυται σε περιπτώσεις αντιπηκτικής αγωγής ή ιστορικού εγκεφαλικού επεισοδίου. Τέλος, οι βιταμίνες Β συμβάλλουν στις μεταβολικές λειτουργίες του σώματος, στον σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων (Β6, Β9 και Β12) και στη διατήρηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Οι διαιτητικές πηγές είναι πολυάριθμες και ποικίλες (κρέας, ψάρι, κρόκοι αυγών, δημητριακά, μαγιά μπύρας, μανιτάρια, πράσινα λαχανικά (Β9) κ.λπ.).
Μεταξύ των μετάλλων και των ιχνοστοιχείων, το μαγνήσιο είναι απαραίτητο. Εκτός από τον ρόλο του στις μεταβολικές αντιδράσεις, βοηθά το σώμα να προσαρμοστεί στο στρες. Βρίσκεται σε αποξηραμένα φρούτα και λαχανικά, δημητριακά, κακάο και ορισμένα μεταλλικά νερά. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι 6 mg/kg/ημέρα για ενήλικες και αυξάνεται για τους εφήβους στην ανάπτυξη και τις έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες. Επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο η μορφή του μαγνησίου που επιλέγουμε, ανάλογα με τη δράση που επιθυμούμε ή την ανεπιθύμητη ενέργεια που θέλουμε να αποφύγουμε. Ο σίδηρος παίζει ρόλο στη σύνθεση αιμοσφαιρίνης και μυοσφαιρίνης και η έλλειψή του έχει ως αποτέλεσμα μειωμένη ικανότητα άσκησης, μειωμένη γνωστική απόδοση και μειωμένη αντίσταση σε λοιμώξεις, γεγονός που υποδηλώνει αναιμία. Οι διαιτητικές του πηγές περιλαμβάνουν το κόκκινο κρέας και το συκώτι καθώς και αποξηραμένα και πράσινα λαχανικά (μαϊντανός, σπανάκι).
Ως εξαιρετική πηγή ενέργειας, τα αμινοξέα (αργινίνη, γλουταμινικό οξύ, ασπαρτικό οξύ, κιτρουλίνη και λυσίνη) επιτρέπουν τη σύνθεση πρωτεϊνών, γλυκόζης (μέσω γλυκονεογένεσης) και λιπαρών οξέων. Συνιστώνται ιδιαίτερα σε περιπτώσεις λειτουργικής εξασθένησης, που συνδέεται με ανεπάρκεια πρωτεϊνικής ενέργειας ή έντονη σωματική ή/και πνευματική δραστηριότητα, και σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Το συνένζυμο Q10 μπορεί επίσης να είναι ευεργετικό για τους ηλικιωμένους, ειδικά για εκείνους που λαμβάνουν στατίνες και τους αθλητές. Η ανεπάρκειά του μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, μειωμένη αθλητική απόδοση και αυξημένη ευαισθησία σε λοιμώξεις. Η συνιστώμενη δόση είναι 100 mg την ημέρα με ένα γεύμα.
Από την κυψέλη, βρίσκουμε προϊόντα με επανορθωτικές ιδιότητες όπως ο βασιλικός πολτός (πλούσιος σε απαραίτητα αμινοξέα, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και βιταμίνες Β) και η πρόπολη (πλούσια σε φλαβονοειδή, κουμαρίνες και φαινολικά οξέα). Αυτά ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και ως εκ τούτου συνιστώνται κατά την ανάρρωση. Η σπιρουλίνα, ένα κυανοβακτήριο πολύ πλούσιο σε πρωτεΐνες, σίδηρο, ψευδάργυρο και βήτα-καροτίνη, είναι ενεργό στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, στην αναγέννηση των κατεστραμμένων κυττάρων και στην κυτταρική οξυγόνωση. Μπορεί να συνιστάται για καλύτερη ανάρρωση μετά από άσκηση.
Μεταξύ των φυτικών επιλογών που συνιστώνται για την τόνωση του ανοσοποιητικού, το Echinacea purpurea είναι μια κορυφαία επιλογή. Οι κλινικές κριτικές συμφωνούν: όταν επιλέγεται και τυποποιείται σωστά, μειώνει τη συχνότητα των αναπνευστικών λοιμώξεων και τη συχνότητα των υποτροπών και συνεπώς μειώνει την ανάγκη για αντιβιοτικά. Τα διεγερτικά φυτά (guarana, yerba mate, kola) περιέχουν καφεΐνη. Σε δόση 200 mg την ημέρα, η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό, αυξάνοντας την εγρήγορση και μειώνοντας το αίσθημα κόπωσης. Το τζίνσενγκ, ο ελευθερόκοκκος, η μάκα και η ροδιόλα είναι προσαρμογόνα φυτά των οποίων οι ιδιότητες βοηθούν στην καθυστέρηση της έναρξης της κόπωσης και στην προσαρμογή του σώματος στο στρες. Ωστόσο, το τζίνσενγκ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από όσους λαμβάνουν αντιπηκτικά.
Συνδυασμοί συστατικών για βελτιστοποίηση του Ανοσοποιητικού Συστήματος
Για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, μπορεί να συσταθεί η χορήγηση βιταμίνης D, σε συνδυασμό με μαγνήσιο, σε δόση 800 έως 2000 IU/ημέρα, και ψευδαργύρου, 15 έως 50 mg την ημέρα. Πολλά συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν διάφορα στελέχη προβιοτικών (τύπου Bifidobacterium και Lactobacillus), σε συνδυασμό ή όχι με πρεβιοτικά, προσφέρονται επίσης ως αγωγές, οι οποίες πρέπει να επαναλαμβάνονται κατά τη χειμερινή περίοδο για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά τους.
Σε κάθε περίπτωση, τα συμπληρώματα είναι σκευάσματα που έχουν και παρενέργειες, αλλά και αλληλεπιδράσεις με φάρμακα, οπότε η συμβουλή του επαγγελματία υγείας είναι πάντα απαραίτητη.
Από την ΟΛΙΝΑ ΗΛΙΑΔΟΥ, Φαρμακοποιό, MSc Clinical Pharmacologist, MBA in Pharmacy Management, MPharm
