Κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης στο φαρμακείο. Η κλινική εικόνα, ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο να αποσαφηνιστεί, καθώς η γρίπη, η COVID-19 και το κοινό κρυολόγημα παρουσιάζουν σημαντικές επικαλύψεις.
Ο φαρμακοποιός καλείται συχνά να κάνει την πρώτη εκτίμηση, να καθοδηγήσει τον ασθενή ως προς τη συμπτωματική αντιμετώπιση και, κυρίως, να αναγνωρίσει πότε απαιτείται ιατρική αξιολόγηση ή διαγνωστικός έλεγχος.
Γρίπη: απότομη έναρξη και έντονα συστηματικά συμπτώματα
Η γρίπη χαρακτηρίζεται συνήθως από αιφνίδια έναρξη. Ο ασθενής συχνά μπορεί να προσδιορίσει ακόμη και την ώρα κατά την οποία ένιωσε απότομα αδιαθεσία.
Συχνά συμπτώματα είναι ο υψηλός πυρετός, τα ρίγη, οι μυαλγίες, η κεφαλαλγία, η έντονη κόπωση και ο ξηρός βήχας. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν πονόλαιμος και ρινικά συμπτώματα, χωρίς όμως να αποτελούν πάντα τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά.
Η έντονη καταβολή είναι ένα στοιχείο που συχνά διαφοροποιεί τη γρίπη από ένα απλό κρυολόγημα.
COVID-19: μεγάλη ποικιλία στην κλινική εικόνα
Η COVID-19 μπορεί να εκδηλωθεί με ευρύ φάσμα συμπτωμάτων. Πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, καταρροή, κεφαλαλγία, μυαλγίες και κόπωση είναι συχνά, ενώ σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εμφανιστούν δύσπνοια ή γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
Η απώλεια όσφρησης ή γεύσης, που είχε συνδεθεί έντονα με τις πρώτες φάσεις της πανδημίας, δεν αποτελεί πλέον απαραίτητα σταθερό ή χαρακτηριστικό εύρημα.
Η κλινική εικόνα από μόνη της δεν αρκεί πάντα για ασφαλή διάκριση από τη γρίπη ή άλλες ιογενείς λοιμώξεις. Σε ασθενείς με συμβατά συμπτώματα, πρόσφατη έκθεση ή αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, ο διαγνωστικός έλεγχος μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος.
Κοινό κρυολόγημα: κυριαρχούν τα ρινικά συμπτώματα
Το κοινό κρυολόγημα έχει συνήθως πιο ήπια πορεία και σταδιακή έναρξη. Η καταρροή, η ρινική συμφόρηση, το φτέρνισμα και ο ήπιος πονόλαιμος βρίσκονται συχνά στο προσκήνιο.
Ο πυρετός στους ενήλικες είναι συνήθως χαμηλός ή απουσιάζει, ενώ οι έντονες μυαλγίες και η μεγάλη εξάντληση είναι λιγότερο συχνές συγκριτικά με τη γρίπη.
Τι πρέπει να αξιολογεί ο φαρμακοποιός
Η σωστή λήψη ενός σύντομου ιστορικού μπορεί να κατευθύνει σημαντικά την αξιολόγηση. Χρήσιμες ερωτήσεις αφορούν την ταχύτητα έναρξης των συμπτωμάτων, τη διάρκεια, την παρουσία πυρετού, δύσπνοιας ή έντονου πόνου, καθώς και την ύπαρξη χρόνιων νοσημάτων.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ηλικιωμένους, εγκύους, ανοσοκατεσταλμένους και ασθενείς με χρόνια καρδιοαναπνευστικά ή μεταβολικά νοσήματα.
Δύσπνοια, πόνος ή πίεση στο στήθος, κυάνωση, σύγχυση, έντονη αδυναμία, επίμονος υψηλός πυρετός ή απότομη επιδείνωση της γενικής κατάστασης αποτελούν σημεία που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.
Για τον επαγγελματία φαρμακοποιό, το ζητούμενο δεν είναι η διάγνωση αποκλειστικά με βάση τα συμπτώματα, αλλά η ασφαλής διαλογή: αναγνώριση πιθανής αιτίας, σωστή συμβουλή, κατάλληλη χρήση διαγνωστικών τεστ όπου ενδείκνυται και έγκαιρη παραπομπή όταν υπάρχουν προειδοποιητικά σημεία.
