Η εποχική γρίπη μπορεί για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους να σημαίνει μερικές ημέρες πυρετού, βήχα και έντονης κόπωσης. Για έναν ηλικιωμένο, όμως, ή για κάποιον που ζει με σακχαρώδη διαβήτη, καρδιοπάθεια ή χρόνια αναπνευστική νόσο, μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για την υγεία του.
Καθώς διανύουμε τον Οκτώβριο, η περίοδος του αντιγριπικού εμβολιασμού έχει ήδη ξεκινήσει, με τους επαγγελματίες υγείας να καλούνται να δώσουν ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ευάλωτων πληθυσμών.
Σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες του Υπουργείου Υγείας για την περίοδο 2026–2027, ο έγκαιρος εμβολιασμός παραμένει το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης της γρίπης και των σοβαρών επιπλοκών της.
Σε αυτή την προσπάθεια, ο φαρμακοποιός έχει καθοριστικό ρόλο, όχι μόνο στη διενέργεια του εμβολιασμού, αλλά και στην αναγνώριση των ασθενών που χρειάζονται αυξημένη προστασία.
Γιατί ο Οκτώβριος είναι η κατάλληλη περίοδος
Ο αντιγριπικός εμβολιασμός συνιστάται να πραγματοποιείται από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, ώστε ο οργανισμός να προλάβει να αναπτύξει ανοσία πριν από την έξαρση της εποχικής γρίπης.
Αυτό συμβαίνει επειδή απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες μετά τη χορήγηση του εμβολίου για την ανάπτυξη προστατευτικών αντισωμάτων.
Η δραστηριότητα της γρίπης στην Ελλάδα παρουσιάζει συνήθως σημαντική αύξηση κατά τους χειμερινούς μήνες, αν και ο ακριβής χρόνος έναρξης του επιδημικού κύματος δεν μπορεί να προβλεφθεί.
Όσοι δεν εμβολιαστούν εγκαίρως μπορούν να το κάνουν και αργότερα, όσο συνεχίζεται η περίοδος κυκλοφορίας του ιού. Η καθυστέρηση, ωστόσο, μπορεί να αφήσει τους ευάλωτους ασθενείς απροστάτευτους.
Χρόνια νοσήματα: Ποιοι ασθενείς κινδυνεύουν περισσότερο
Η ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, αλλά δεν είναι ο μοναδικός. Ακόμη και νεότεροι άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίσουν σοβαρές επιπλοκές εάν πάσχουν από κάποιο χρόνιο νόσημα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:
- Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη: Η λοίμωξη μπορεί να δυσκολέψει τη ρύθμιση του σακχάρου και να επιβαρύνει τη γενικότερη κατάσταση της υγείας τους.
- Άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα: Η γρίπη μπορεί να προκαλέσει πρόσθετη επιβάρυνση στο καρδιαγγειακό σύστημα και να αυξήσει τον κίνδυνο οξέων καρδιακών συμβαμάτων.
- Ασθενείς με άσθμα ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ): Μια λοίμωξη από τον ιό της γρίπης μπορεί να προκαλέσει σοβαρή επιδείνωση των αναπνευστικών συμπτωμάτων.
- Άτομα με χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο: Η υποκείμενη πάθηση ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών και νοσηλείας.
- Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς: Άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία ή έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση χρειάζονται εξατομικευμένη αξιολόγηση για την κατάλληλη εμβολιαστική προστασία.
Παράλληλα, ο εμβολιασμός αποτελεί προτεραιότητα για τα άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, τις εγκύους, τα μικρά παιδιά και άλλες ομάδες αυξημένου κινδύνου που προσδιορίζονται στις εθνικές συστάσεις.
Ο φαρμακοποιός στην πρώτη γραμμή της πρόληψης
Το φαρμακείο αποτελεί ένα από τα πιο προσβάσιμα σημεία πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Συχνά, μάλιστα, ο φαρμακοποιός γνωρίζει το ιστορικό και τη χρόνια φαρμακευτική αγωγή των ανθρώπων που εξυπηρετεί.
Αυτή η καθημερινή επαφή δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για στοχευμένη συμβουλευτική.
Ένας ασθενής που προμηθεύεται φάρμακα για τον διαβήτη ή τη ΧΑΠ μπορεί να χρειάζεται υπενθύμιση για τον ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό. Αντίστοιχα, ένας ηλικιωμένος που εκφράζει αμφιβολίες μπορεί να ωφεληθεί από μια σύντομη, τεκμηριωμένη συζήτηση.
Η συμβουλευτική δεν περιορίζεται στην παρότρυνση για εμβολιασμό. Περιλαμβάνει τον έλεγχο του εμβολιαστικού ιστορικού, την αναγνώριση πιθανών αντενδείξεων και, όπου απαιτείται, την παραπομπή στον θεράποντα ιατρό.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η επιλογή του κατάλληλου εμβολίου, με βάση την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τις ισχύουσες συστάσεις.
Οι συχνότερες απορίες των ασθενών
«Έκανα πέρυσι το εμβόλιο. Χρειάζεται να το επαναλάβω;»
Ναι. Ο εμβολιασμός επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, καθώς η ανοσιακή προστασία μειώνεται με τον χρόνο και η σύνθεση των εμβολίων επικαιροποιείται ανάλογα με τα στελέχη του ιού.
«Μπορεί το εμβόλιο να μου προκαλέσει γρίπη;»
Τα ενέσιμα αδρανοποιημένα αντιγριπικά εμβόλια δεν μπορούν να προκαλέσουν γρίπη. Ενδέχεται να εμφανιστούν παροδικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης ή ήπια αδιαθεσία.
«Μπορώ να εμβολιαστώ εάν έχω κρυολογήσει;»
Μια ήπια αδιαθεσία δεν αποτελεί απαραίτητα λόγο αναβολής. Ωστόσο, σε περίπτωση ενεργού συμπτωματικής λοίμωξης του αναπνευστικού, οι ελληνικές οδηγίες συνιστούν αναβολή έως την υποχώρηση των συμπτωμάτων.
«Μπορώ να κάνω μαζί το εμβόλιο της γρίπης και της COVID-19;»
Ναι. Μπορούν να χορηγηθούν την ίδια ημέρα, σε διαφορετικά ανατομικά σημεία.
Η πρόληψη αρχίζει από τη σωστή ενημέρωση
Η επιτυχία του αντιγριπικού εμβολιασμού δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα των εμβολίων, αλλά και από την ικανότητα των επαγγελματιών υγείας να εντοπίζουν έγκαιρα όσους κινδυνεύουν περισσότερο.
Για τον φαρμακοποιό, κάθε επαφή με έναν ασθενή που ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου αποτελεί ευκαιρία πρόληψης.
Μια απλή ερώτηση, «Κάνατε φέτος το αντιγριπικό εμβόλιο;», μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας παρέμβασης που θα αποτρέψει μια σοβαρή επιπλοκή.
