Σκέψου αυτό το παράδειγμα: Είναι Σάββατο πρωί και ο πάγκος είναι γεμάτος από κόσμο. Ένας πελάτης υψώνει τη φωνή του, ένας άλλος περιμένει ανυπόμονα, και εσύ πρέπει να τα διαχειριστείς όλα αυτά με ψυχραιμία, επαγγελματισμό και… ανθρωπιά. Δεν υπάρχει χρόνος να ξεφυλλίσεις κάποιο εγχειρίδιο. Δεν υπάρχει «σωστή» ατάκα έτοιμη στο συρτάρι. Αυτό που υπάρχει είναι εσύ. Και αυτό, αν το καλλιεργήσεις σωστά, είναι αρκετό.
Οι δέκα εντολές που ακολουθούν συνοπτικά, δεν είναι λίγη ακόμη θεωρία. Είναι ιδέες για κάποιες λύσεις, βγαλμένες μέσα από την καθημερινή τριβή του φαρμακείου.
Οι Δέκα Εντολές
1. Αποδέξου ότι θα υπάρχουν συγκρούσεις
Χωρίς σύγκρουση, δεν υπάρχει εξέλιξη. Ένα κοινό που είναι σε διαρκή συναίνεση, απλώς λιμνάζει. Το δικαίωμα στη διαφωνία όμως, δεν καταργεί την υποχρέωση της λήψης αποφάσεων όταν η κατάσταση το απαιτεί. Καμία διαφωνία δεν είναι από μόνη της αντιπαραγωγική. Ο στόχος δεν είναι η σιωπή, αλλά η μετατροπή κάθε διαφωνίας σε ευκαιρία, για τη συνοχή της ομάδας, ή για την βελτίωση της εξυπηρέτησης των ασθενών – πελατών.
2. Κράτα το κεφάλι σου καθαρό, ακόμα και όταν όλοι φωνάζουν
Η νευροεπιστήμη είναι ξεκάθαρη: υπό πίεση, η σκέψη μας κλείνει. Από τρία-τέσσερα στοιχεία που επεξεργαζόμαστε κανονικά, πέφτουμε σε ένα ή και σε κανένα. Γι’ αυτό η προετοιμασία δεν πρέπει να είναι πολυτέλεια, είναι μία αναγκαιότητα. Βασίσου σε ένα σταθερό πλαίσιο: την τεχνική σου ικανότητα, τη συναισθηματική ισορροπία, τη νοοτροπία – κουλτούρα που πρέπει να έχεις. Στην πράξη, εντόπισε τις ώρες που το φαρμακείο «βράζει»: είναι το τέλος της ημέρας, τα ανοίγματα ίσως του Σαββάτου, δες πότε υπάρχει έξαρση. Αυτές δεν είναι αναπόφευκτες καταστάσεις. Είναι τα ευάλωτα σημεία σου, για τα οποία όμως μπορείς να είσαι έτοιμος. Βρες λίγο χρόνο για κάποια σύντομα διαλείμματα, οργάνωσε και στόχευσε σε μία καλύτερη επικοινωνία με την ομάδα σου, εκπαιδευτείτε όλοι καλά για τέτοιες καταστάσεις και η ένταση μπορεί να μετατραπεί σε καλύτερη απόδοση αντί για εξάντληση.
3. Χτίσε σχέσεις, η λευκή μπλούζα δεν αρκεί πια
Κάποτε αρκούσε ο τίτλος σου. Ο ασθενής – πελάτης έμπαινε, εσύ φορούσες τη λευκή μπλούζα, και η εμπιστοσύνη ήταν σχεδόν αυτόματη. Αυτό το σενάριο, αλλάζει σιγά – σιγά.
Σήμερα ο κόσμος έχει πρόσβαση σε κάθε πληροφορία, έχει (καλώς ή κακώς) γνώμη για κάθε θεραπεία και δεν εντυπωσιάζεται από τα πτυχία. Αυτό που τον κρατά δίπλα σου, δεν είναι η εξουσία της θέσης σου, είναι το αν νιώθει ότι τον βλέπεις, τον κατανοείς πραγματικά.
Χτίσε λοιπόν τη σωστή σχέση από την πρώτη στιγμή. Θυμήσου το όνομα του. Θυμήσου τι σου είπε την προηγούμενη φορά. Μια μικρή λεπτομέρεια που έχεις κρατήσει στο μυαλό σου και λέει στον άλλον κάτι που καμία συνταγή δεν μπορεί να πει: «Εδώ με ξέρουν». Έτσι χτίζεται η εμπιστοσύνη ! Και η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται. Χτίζεται. Με ενεργητική ακρόαση και σωστή συναισθηματική διαχείριση.
4. Σταμάτα αυτό που κάνεις και άκουσε πραγματικά
Η ενεργητική ακρόαση έχει τρεις βασικές διαστάσεις: Τη νοητική διαθεσιμότητα (δεν απαντάς ενώ ο άλλος μιλά), τη φυσική σύνδεση (οπτική επαφή, γνήσιο χαμόγελο), και την ενσυναίσθηση (αναγνώριση του συναισθήματος του άλλου). Στην πράξη, άφησε για λίγο κάτω το στυλό. Στρέψου προς τον ασθενή – πελάτη σου. Δύο λεπτά πραγματικής παρουσίας σου με αυτόν, αξίζουν περισσότερο από δέκα λεπτά αφηρημένης ύπαρξης μαζί του.
5. Ναι στην Ενσυναίσθηση
Η Ενσυναίσθηση και η συμπάθεια δεν είναι το ίδιο. Ενσυναίσθηση σημαίνει να βλέπεις τον Άνθρωπο απέναντι σου, να τον καταλαβαίνεις, αλλά να μην πνίγεσαι μαζί του στα προβλήματα του. Η συναισθηματική απόσταση δεν είναι ψυχρότητα, είναι η προϋπόθεση για να μπορείς να βοηθήσεις αποτελεσματικά. Όταν ο ασθενής – πελάτης σου είναι σε δυσφορία, το «Καταλαβαίνω ότι αυτό για σας είναι πολύ δύσκολο», κάνει πολύ περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη αντίδραση. Η σωστή επαγγελματική απόσταση δεν σε κάνει αδιάφορο. Σε κάνει πιο χρήσιμο.
6. Μίλα με το σώμα σου πριν καν ανοίξεις το στόμα σου
Στο 80% των τεταμένων καταστάσεων, η αποκλιμάκωση αρχίζει πριν πεις καν μια λέξη. Η γλώσσα του σώματος ρυθμίζει τον τόνο της αλληλεπίδρασης, πιο γρήγορα από κάθε επιχείρημα. Κατέβασε λοιπόν τους ώμους σου, άνοιξε τα χέρια και τις παλάμες σου, χαμήλωσε ελαφρά τη φωνή σου. Αν κάθεσαι, σήκω. Αν ο ασθενής φωνάζει, μη φωνάξεις και εσύ. Ο εγκέφαλος «αντιγράφει» τους ρυθμούς του περιβάλλοντος. Δώσε εσύ πρώτος τον ρυθμό που θέλεις να ακολουθήσει η συζήτηση.
7. Θέσε όρια με σεβασμό και χωρίς δικαιολογίες
Δεν χρειάζεται να γίνεις αγενής για να πεις ένα «όχι». Και δεν χρειάζεται να δικαιολογηθείς για να κρατήσεις τη γραμμή σου. Χρησιμοποίησε το «ναι… και» αντί για το «ναι… αλλά». Παράδειγμα: «Καταλαβαίνω τι χρειάζεστε, και αυτό που μπορώ να κάνω είναι…». Αυτή η δομή αναγνωρίζει τον άλλον χωρίς να υποχωρείς. Ένα σαφές όριο, εκφρασμένο ήρεμα και χωρίς επιθετικότητα, σέβεται και τον ασθενή και τον εαυτό σου και σπάνια οδηγεί σε κλιμάκωση.
8. Κάθε παραχώρηση έχει τίμημα
Ένας πελάτης ζητά κάτι παραπάνω; Μην πεις απλώς «ναι». Και μην πεις απλώς «όχι». Κάνε κάτι πιο έξυπνο: άλλαξε τη δυναμική της συζήτησης και γύρισε την υπέρ σου. Γιατί αυτό λειτουργεί. Γιατί αλλάζει την εικόνα του ποιος κρατά τα ηνία. Όταν παραχωρείς κάτι, στέλνεις ένα ανεπαίσθητο μήνυμα: «Θα γίνει το δικό σου, αρκεί να επιμείνεις». Η αξία της μη εύκολης παραχώρησης είναι δομική. Θέτει ένα πλαίσιο, ισορροπεί τη σχέση και σε κρατά στη θέση αυτού που επιλέγει να δώσει, όχι αυτού που υποχωρεί και δίνει επειδή πιέστηκε.
9. Η σωστή ερώτηση κάνει περισσότερα από μία σωστή απάντηση
Οι ερωτήσεις είναι ίσως το πιο υποτιμημένο εργαλείο στην επικοινωνία και την διαπραγμάτευση. Χρησιμοποίησε τες λοιπόν σωστά:
Ανοιχτές ερωτήσεις: «Πώς μπορώ να σας φανώ χρήσιμος;»
Διευκρινιστικές ερωτήσεις: «Αν κατάλαβα σωστά, ψάχνετε για…;»
Διερευνητικές ερωτήσεις: «Θα θέλατε να δούμε μια άλλη επιλογή;»
Και μετά σιώπησε για λίγο. Το κενό που αφήνεις συχνά λέει περισσότερα από οποιαδήποτε ατάκα.
10. Πάνω απ‘ όλα: να είσαι αληθινός
Οι διαδικασίες έχουν τα όρια τους. Αυτό που λειτουργεί είναι το διαφορετικό: Η παρουσία σου με σαφήνεια και η ικανότητα σου να προσαρμόζεσαι σε κάθε άνθρωπο και κάθε στιγμή, όχι όμως σαν ένα ρομπότ που εκτελεί ένα πρωτόκολλο, αλλά σαν ένας επαγγελματίας που ξέρει καλά ποιος είναι.
Αυτές οι δέκα εντολές δεν είναι μία ασπίδα για να κρυφτείς πίσω της. Είναι το έδαφος για να σταθείς πάνω του. Γιατί τελικά, αυτό που κρατά ένα φαρμακείο όρθιο δεν είναι μόνο η γνώση, είναι η ανθρωπιά και ο τρόπος που θα διαχειριστεί τον Άνθρωπο. Και αυτό, ευτυχώς είναι κάτι που καλλιεργείται, που μαθαίνεται μέσα από προσπάθεια και εκπαίδευση.
Από τον ΝΙΚΟΛΑΟ ΤΡΑΝΤΟ, Ψυχολόγο M.Sc, Εκπαιδευτή και Σύμβουλο Επιχειρήσεων


