Στη σημερινή εποχή, η λειτουργία ενός φαρμακείου είναι πιο δύσκολη από ό,τι ήταν πριν από 10 χρόνια. Δυσκολία εύρεσης προσωπικού, εξελισσόμενες προσδοκίες των εργαζομένων, τεχνολογική πίεση… Μέσα σε μια δεκαετία, ο ρόλος του ιδιοκτήτη φαρμακείου έχει λάβει μια εντελώς νέα διάσταση. Αντιμέτωποι με αυτές τις νέες απαιτήσεις, οι φαρμακοποιοί πρέπει να επανεξετάσουν την προσέγγισή τους, για να διατηρήσουν τη δέσμευση των ομάδων τους.
Τα τελευταία χρόνια, η διοίκηση του φαρμακείου επηρεάστηκε από διάφορες εξωγενείς εξελίξεις: μεταρρυθμίσεις της εργατικής νομοθεσίας, ένα αβέβαιο πολιτικό περιβάλλον, η κρίση στον τομέα της υγείας… Παράλληλα, συμβαίνουν εξελίξεις και μέσα στο φαρμακείο: νέες τεχνολογίες, υπερπληθώρα προϊόντων, μια νέα γενιά υπαλλήλων με διαφορετικές απαιτήσεις από ό,τι παλιά, πελάτες πιο απαιτητικοί και υπερπληροφορημένοι… Όλοι αυτοί είναι παράγοντες που μεταμορφώνουν την επαγγελματική οργάνωση και τις ιεραρχικές σχέσεις από την πλευρά του φαρμακοποιού-manager.
Μεταβαίνουμε από ένα στυλ διοίκησης που βασίζεται στον έλεγχο σε ένα νέο, που βασίζεται στην εμπιστοσύνη, την ενδυνάμωση και την αυτονομία. Τα φαρμακεία, όπως κάθε επιχείρηση, αντιμετωπίζουν αυτές τις αλλαγές στην αγορά εργασίας. Μέσα σε δέκα χρόνια, το τοπίο των φαρμακείων έχει αλλάξει σημαντικά. Το 2015, ο αριθμός των εγγεγραμμένων φαρμακοποιών έφτασε στο αποκορύφωμά του. Υπήρχε επίσης υψηλό ποσοστό ανεργίας, επομένως ήταν πολύ πιο εύκολο να προσληφθούν νέοι φαρμακοποιοί στα φαρμακεία, σε σύγκριση με σήμερα, που είναι πολύ δύσκολο.
Ως αποτέλεσμα, τα φαρμακεία αντιμετωπίζουν έλλειψη προσωπικού εδώ και αρκετά χρόνια. Η πρόσληψη έχει γίνει στρατηγικό ζήτημα για τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι πρέπει να προσελκύσουν και να διατηρήσουν τους υπαλλήλους τους.
Κατά την πρόσληψη, η προσφορά εργασίας πρέπει να σχεδιάζεται ως ένα ελκυστικό εργαλείο. Πρέπει να κάνει τους ανθρώπους να θέλουν να ενταχθούν στην ομάδα του φαρμακείου.
Πιο περίπλοκη η διαχείριση των υπαλλήλων
Ωστόσο, η πρόκληση για τους ιδιοκτήτες δεν τελειώνει με την πρόσληψη. Το προφίλ των εργαζομένων έχει αλλάξει, γεγονός που περιπλέκει τη διαχείριση. Οι νοοτροπίες έχουν εξελιχθεί, επηρεασμένες από οικονομικά, πολιτικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Οι νεότερες γενιές δεν έχουν πλέον τα ίδια σημεία αναφοράς ή φιλοδοξίες με τους γονείς τους. Αναζητούν περισσότερο νόημα, ευελιξία και ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Είναι πλέον πιο δύσκολο για τον φαρμακοποιό να διαχειριστεί τους συνεργάτες του, επειδή είναι καλύτερα ενημερωμένοι, γεγονός που αλλάζει τη σχέση με την εξουσία. Είναι επίσης πιο προσεκτικοί ως προς την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Ωστόσο, ο φαρμακευτικός τομέας συχνά έχει συνθήκες που θεωρούνται πολύ περιοριστικές, ιδίως όσον αφορά τις ώρες εργασίας, την εργασία τα σαββατοκύριακα και τον χρόνο διακοπών. Αυτοί οι περιορισμοί μπορούν να δυσχεράνουν τις ιεραρχικές σχέσεις.
Υιοθέτηση ενός συμμετοχικού και εξατομικευμένου στυλ διαχείρισης
Ορισμένοι ιδιοκτήτες φαρμακείων, μερικές φορές λίγο συντηρητικοί, δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τις νεότερες γενιές. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ για ιδιοκτήτες μεγαλύτερης ηλικίας που δυσκολεύονται να συμβαδίσουν με τη σύγχρονη γενιά. Αυτό απαιτεί μια γνήσια δέσμευση στη διαχείριση της ομάδας και έναν προσανατολισμό στη διατήρηση των εργαζομένων. Πριν από δέκα χρόνια, η διοίκηση ήταν αρκετά κατευθυντική. Σήμερα, είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί μια συμμετοχική προσέγγιση!
Ας τονίσουμε επίσης τη σημασία της εξατομίκευσης της διοίκησης. Στα φαρμακεία, όπου οι ομάδες είναι συχνά μικρές, αυτό μπορεί να φαίνεται πιο εύκολο στην εφαρμογή του. Ωστόσο, απαιτεί πραγματική προσπάθεια για να γνωρίσει κανείς καλύτερα τους συναδέλφους του: τη συμπεριφορά τους, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, το στυλ επικοινωνίας τους και ούτω καθεξής.
Ο ρόλος του ιδιοκτήτη δεν περιορίζεται πλέον στη διαχείριση του φαρμακείου, αλλά απαιτεί μια ηγετική προσέγγιση. Το να είναι κανείς ιδιοκτήτης δεν είναι πλέον αρκετό. Πρέπει πλέον να αγκαλιάσει τον ρόλο ενός εμπνευσμένου διευθυντή, ακόμη και ενός προπονητή. Ένα άλλο σημαντικό σημείο είναι η έλλειψη εκπαίδευσης στη διαχείριση για τους ιδιοκτήτες φαρμακείων.
Το ζήτημα της εκπαίδευσης
Οι περισσότεροι φαρμακοποιοί δεν έχουν διδαχθεί θέματα διοίκησης στη βασική τους εκπαίδευση στη φαρμακευτική σχολή. Ωστόσο, υπάρχουν σήμερα επιλογές και οι φαρμακοποιοί εκπαιδεύονται στη διοίκηση, κυρίως μέσω προγραμμάτων συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης και εξειδικευμένων σεμιναρίων.
Τα προγράμματα που αναφέρονται παρακάτω καλύπτουν θέματα όπως στρατηγική, μάρκετινγκ, ηγεσία και οικονομικά, προσαρμοσμένα στις ανάγκες λειτουργίας φαρμακείων:
• Το Πρόγραμμα «Διοίκηση Επιχειρήσεων και Επιχειρηματικότητα για Φαρμακοποιούς» του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΟΠΑ) διαρκεί 300 ώρες, διεξάγεται δια ζώσης ή online και καλύπτει μάρκετινγκ φαρμακείου, ηγεσία ομάδων, χρηματοοικονομικά και επιχειρηματικά πλάνα.
• Το Diploma in Pharmacy Management του Πανεπιστημίου Πειραιώς εστιάζει σε οργάνωση, merchandising και χρηματοοικονομική διοίκηση φαρμακείων μέσω εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
• Το Executive Program in Pharmaceutical Management της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακευτικού Management (ΕΕΦαΜ), μαζί με το ΟΠΑ, περιλαμβάνει leadership, business analytics και operations, με επιλογές livestreaming.
• Συμπληρωματικά, Φαρμακευτικοί Σύλλογοι και πλατφόρμες όπως το Pharmamanage eLearning προσφέρουν σεμινάρια για πωλήσεις, ομάδες και e-commerce.
• Συνέδρια/ημερίδες όπως η Health Expo Athens περιλαμβάνουν ειδικές ενότητες για την επιχειρηματικότητα, που μοριοδοτούνται από το ΙΔΕΕΑΦ.
Ενσωμάτωση ψηφιακών εργαλείων
Η άνοδος των νέων τεχνολογιών μεταμορφώνει επίσης τις πρακτικές διοίκησης. Και ενώ η εισαγωγή ενός νέου ψηφιακού εργαλείου μπορεί να απλοποιήσει την καθημερινή λειτουργία ενός φαρμακείου, μπορεί επίσης να δημιουργήσει πρόσθετη πίεση για τους ιδιοκτήτες φαρμακοποιούς.
Η εφαρμογή του απαιτεί χρόνο, ιδιαίτερα για την εκπαίδευση του προσωπικού και την υποστήριξη της σταδιακής υιοθέτησής του. Αυτό απαιτεί επένδυση χρόνου και ενέργειας. Εάν η εφαρμογή γίνει βιαστικά, χωρίς εκπαίδευση ή εξήγηση, μπορεί να οδηγήσει σε κακή χρήση, σε επιδείνωση του ομαδικού κλίματος ή ακόμη και σε απόρριψη του εργαλείου. Επομένως, είναι απαραίτητο να παρέχεται πραγματική υποστήριξη και να ενσωματώνεται το εργαλείο σταδιακά και ελεγχόμενα.
Ειδικότερα, ορισμένες τεχνολογικές λύσεις μπορούν να βοηθήσουν τους ιδιοκτήτες φαρμακείων να βελτιώσουν τις διοικητικές τους δεξιότητες. Τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να εξοικονομήσουν χρόνο, να επιτρέψουν την ανάθεση ορισμένων εργασιών και να βοηθήσουν στη δομή των διαδικασιών διαχείρισης.
Σε ένα πλαίσιο συνεχών τεχνολογικών αλλαγών, η διαχείριση της αβεβαιότητας αποτελεί σημαντική πρόκληση. Ο ρόλος του manager περιλαμβάνει επίσης την παροχή μιας αίσθησης ασφάλειας: τη δημιουργία σημείων αναφοράς, την καθησύχαση του προσωπικού και την καθοδήγησή του στην αλλαγή, βήμα προς βήμα.
Από τον Περικλή Τζανετάκη, Φαρμακοποιό
