Το φαρμακείο αποτελεί συχνά το πρώτο σημείο στο οποίο απευθύνεται ένας άνθρωπος όταν ανησυχεί για την υγεία του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η ανησυχία είναι δυσανάλογη σε σχέση με το σύμπτωμα και επιμένει ακόμη και μετά από ιατρική αξιολόγηση ή καθησυχαστικές εξετάσεις.
Ο ασθενής μπορεί να φοβάται ότι ένας πονοκέφαλος, μια ενόχληση στο στομάχι ή ένας γρήγορος καρδιακός παλμός αποτελούν ένδειξη σοβαρής νόσου. Συχνά αναζητά πληροφορίες στο διαδίκτυο, ελέγχει επανειλημμένα το σώμα του και επισκέπτεται διαφορετικούς επαγγελματίες Υγείας για να λάβει επιβεβαίωση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι προσποιείται ή ότι τα συμπτώματά του δεν είναι πραγματικά. Ο φόβος είναι αληθινός και μπορεί να επηρεάζει έντονα την καθημερινότητα, τον ύπνο, την εργασία και τις σχέσεις του.
Πώς εκδηλώνεται στο φαρμακείο
Ο φαρμακοποιός μπορεί να παρατηρήσει επαναλαμβανόμενες επισκέψεις για το ίδιο σύμπτωμα, αγορά πολλών παρόμοιων προϊόντων ή συχνές μετρήσεις αρτηριακής πίεσης, σακχάρου και οξυγόνου χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη.
Άλλο πιθανό σημάδι είναι η ανάγκη για απόλυτες διαβεβαιώσεις. Ερωτήσεις όπως «είστε σίγουρος ότι δεν είναι κάτι σοβαρό;» μπορεί να επαναλαμβάνονται ακόμη και μετά από αναλυτική απάντηση. Ορισμένοι ασθενείς διαβάζουν το φύλλο οδηγιών και ερμηνεύουν κάθε πιθανή ανεπιθύμητη ενέργεια ως βέβαιο κίνδυνο, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν ή να διακόπτουν την αγωγή τους.
Τα παραπάνω δεν αρκούν για διάγνωση. Μπορούν, όμως, να δείξουν ότι ο ασθενής χρειάζεται πιο δομημένη επικοινωνία και ενδεχομένως αξιολόγηση από γιατρό ή επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Ψύχραιμη επικοινωνία χωρίς απαξίωση
Η φράση «δεν έχεις τίποτα» σπάνια βοηθά. Μπορεί να κάνει τον ασθενή να αισθανθεί ότι δεν τον ακούνε και να αυξήσει την ανάγκη του να αναζητήσει νέα επιβεβαίωση.
Πιο αποτελεσματική είναι η αναγνώριση του συναισθήματος: «Καταλαβαίνω ότι αυτό σας ανησυχεί». Στη συνέχεια, ο φαρμακοποιός μπορεί να δώσει σύντομες και συγκεκριμένες πληροφορίες, αποφεύγοντας μεγάλες λίστες σπάνιων παθήσεων που ενδέχεται να ενισχύσουν τον φόβο.
Χρήσιμο είναι να εξηγείται τι μπορεί να γίνει σήμερα, ποια συμπτώματα χρειάζονται παρακολούθηση και πότε απαιτείται ιατρική εκτίμηση.
Η παγίδα της συνεχούς καθησύχασης
Η επαναλαμβανόμενη διαβεβαίωση προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά μπορεί να συντηρεί τον κύκλο του άγχους. Ο ασθενής ηρεμεί για λίγο και στη συνέχεια επιστρέφει με την ίδια ή μια νέα ανησυχία.
Ο φαρμακοποιός χρειάζεται να θέτει ευγενικά όρια και να αποφεύγει περιττές μετρήσεις, εξετάσεις ή προϊόντα χωρίς σαφή λόγο. Αντί για μία ακόμη επιβεβαίωση, μπορεί να προτείνει σταθερή επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό και να ενθαρρύνει την αποφυγή της αυτοδιάγνωσης μέσω διαδικτύου.
Πότε χρειάζεται παραπομπή
Αν η ανησυχία είναι επίμονη, προκαλεί συχνές επισκέψεις, οδηγεί σε διακοπή θεραπείας ή περιορίζει την καθημερινή ζωή, είναι σκόπιμη η συζήτηση με γιατρό ή ειδικό ψυχικής υγείας.
Παράλληλα, κάθε νέο ή σοβαρό σύμπτωμα πρέπει να αξιολογείται με βάση τα κλινικά δεδομένα. Πόνος στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, λιποθυμία, αιφνίδια νευρολογικά συμπτώματα ή απότομη επιδείνωση δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στο άγχος.
Ο ρόλος του φαρμακοποιού δεν είναι να διαγνώσει το άγχος υγείας, αλλά να ακούσει, να ενημερώσει με υπευθυνότητα και να κατευθύνει τον ασθενή προς την κατάλληλη φροντίδα. Η σταθερή και ήρεμη στάση μπορεί να μειώσει την ένταση και να προστατεύσει τον ασθενή από περιττές παρεμβάσεις.
