Εντυπωσιακά και διατηρήσιμα στο χρόνο χαρακτηρίζονται τα αποτελέσματα των νεότερων κλινικών μελετών για το μελάνωμα, σύμφωνα με τον παθολόγο-ογκολόγο, ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και επίτιμο πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Μελανώματος, Δημήτρη Μπαφαλούκο.
Μιλώντας στο Πρακτορείο Fm του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Μπαφαλούκος ανέφερε ότι ασθενείς με μελάνωμα που είχαν υποβληθεί σε πλήρη εξαίρεση του όγκου και στη συνέχεια έλαβαν εξατομικευμένο mRNA εμβόλιο σε συνδυασμό με ανοσοθεραπεία παρουσίασαν μείωση κατά 49% στον κίνδυνο υποτροπής ή θανάτου, ενώ η πιθανότητα εμφάνισης απομακρυσμένων μεταστάσεων μειώθηκε κατά 59%.
Όπως τόνισε, πέρα από τα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ποσοστά, καθοριστικής σημασίας είναι το γεγονός ότι το θεραπευτικό όφελος παραμένει σταθερό με την πάροδο των ετών και δεν φαίνεται να εξασθενεί. Παράλληλα, τα διαθέσιμα δεδομένα πενταετούς παρακολούθησης δείχνουν ότι το προφίλ ασφάλειας των θεραπειών είναι ικανοποιητικό, χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να περιορίζουν τη χορήγησή τους.
Η προσέγγιση των εξατομικευμένων mRNA εμβολίων εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο των κλινικών δοκιμών. Μέχρι σήμερα έχουν ανακοινωθεί αποτελέσματα από μελέτες φάσης 2 και 2Β, ενώ η κρίσιμη φάση 3 βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Πρόκειται για μεγάλες τυχαιοποιημένες πολυκεντρικές μελέτες που διεξάγονται διεθνώς, με τη συμμετοχή και ελληνικών κέντρων.
Ποιοι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο
Ο κ. Μπαφαλούκος επισημαίνει ότι η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία UVA και UVB αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση μελανώματος, χωρίς ωστόσο να είναι ο μοναδικός. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης η γενετική προδιάθεση και άλλοι βιολογικοί μηχανισμοί που δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί.
Αυξημένο κίνδυνο εμφανίζουν άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, γαλανά ή ανοιχτόχρωμα μάτια και ξανθά ή κοκκινωπά μαλλιά, καθώς το δέρμα τους είναι πιο ευάλωτο στην ηλιακή ακτινοβολία. Επιπλέον, υψηλότερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν όσοι έχουν μεγάλο αριθμό σπίλων, συγγενείς δυσπλαστικούς σπίλους ή οικογενειακό ιστορικό μελανώματος, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού που έχει νοσήσει.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούμε
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι κάθε αλλαγή σε μία ελιά απαιτεί άμεση αξιολόγηση από δερματολόγο. Μια βλάβη μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και να εξελιχθεί σε μελάνωμα μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Ανησυχητικά σημάδια θεωρούνται η αύξηση του μεγέθους μιας ελιάς, η αλλαγή στο χρώμα ή το σχήμα της, η αιμορραγία, ο κνησμός ή οποιαδήποτε άλλη μεταβολή σε προϋπάρχουσα ή νεοεμφανιζόμενη βλάβη. Η δερματοσκόπηση, σε συνδυασμό με την κλινική εξέταση από ειδικό δερματολόγο, αποτελεί το βασικό εργαλείο για την έγκαιρη διάγνωση, η οποία είναι καθοριστική για την πρόγνωση της νόσου.
Η πρόληψη ξεκινά από την παιδική ηλικία
Ο ήλιος συνδέεται όχι μόνο με το μελάνωμα αλλά και με άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος, όπως το βασικοκυτταρικό και το πλακώδες καρκίνωμα. Αν και οι συγκεκριμένοι τύποι εμφανίζουν συνήθως χαμηλότερη θνησιμότητα, παραμένουν σοβαρές παθήσεις που απαιτούν πρόληψη και έγκαιρη αντιμετώπιση.
Η σωστή χρήση αντιηλιακού αποτελεί βασικό μέτρο προστασίας, ωστόσο δεν αρκεί από μόνη της. Οι ειδικοί συστήνουν αποφυγή της πολύωρης έκθεσης στον ήλιο, ιδιαίτερα μεταξύ 10:00 και 15:00, τακτική ανανέωση του αντιηλιακού και χρήση πρόσθετων μέτρων προστασίας, όπως καπέλο και κατάλληλος ρουχισμός.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των παιδιών και των εφήβων, καθώς οι βλάβες που προκαλεί η ηλιακή ακτινοβολία σε νεαρή ηλικία μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος αργότερα στη ζωή. Για τον λόγο αυτό, η αντηλιακή προστασία πρέπει να αποτελεί καθημερινή συνήθεια και όχι μόνο μέτρο που εφαρμόζεται κατά τους θερινούς μήνες.
