Συνταγές που εκδίδονται χωρίς την απαραίτητη ιατρική αξιολόγηση, φάρμακα που διατίθενται χωρίς συνταγή, παράνομα κανάλια διανομής… Ανησυχητικές πρακτικές που αφορούν τις θεραπείες για την παχυσαρκία. Σε μια εποχή που οι φαρμακοποιοί βλέπουν την κλινική τους ευθύνη να διευρύνεται, αυτές οι περιπτώσεις εγείρουν ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορούμε να διατηρήσουμε την εμπιστοσύνη των ασθενών χωρίς να παραβλέπουμε τις παραβατικές συμπεριφορές ορισμένων επαγγελματιών;
Μεταξύ των παράνομων πρακτικών περιλαμβάνονται η έκδοση συνταγών χωρίς την απαραίτητη ιατρική αξιολόγηση του ασθενούς, αλλά και η διάθεση ορισμένων από αυτές τις θεραπείες χωρίς συνταγή, ιδίως μέσω των κοινωνικών δικτύων.
Αυτές οι καταστάσεις δεν αποτελούν απλώς περιπτώσεις ανεπαρκούς ενημέρωσης των ασθενών. Θέτουν σοβαρά ζητήματα σχετικά με τις συνθήκες συνταγογράφησης και χορήγησης φαρμάκων, των οποίων η χρήση απαιτεί ιατρική αξιολόγηση, σταδιακή προσαρμογή της δόσης και τακτική παρακολούθηση.
Όταν επαγγελματίες υγείας εμπλέκονται σε τέτοιες πρακτικές, υπονομεύεται επίσης η αξιοπιστία ολόκληρης της αλυσίδας διάθεσης των φαρμάκων.
Φάρμακα, όχι καταναλωτικά προϊόντα
Η επιτυχία των αγωνιστών των υποδοχέων GLP-1 δεν θα πρέπει να επισκιάζει το γεγονός ότι πρόκειται για φάρμακα που χορηγούνται μόνο με ιατρική συνταγή. Η αποτελεσματικότητά τους σε συγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, αλλά η χρήση τους δεν στερείται κινδύνων.
Διεθνώς έχουν αναφερθεί ανεπιθύμητες ενέργειες, ορισμένες από τις οποίες είναι σοβαρές. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ακατάλληλη χρήση αυτών των φαρμάκων για απώλεια βάρους, χωρίς ιατρική παρακολούθηση, καθώς και η προμήθειά τους από μη εγκεκριμένα κανάλια διανομής.
Η χρήση υπερβολικών δόσεων ή η ταχύτερη από τη συνιστώμενη αύξηση της δοσολογίας μπορεί να ενισχύσει τους κινδύνους για την υγεία των ασθενών.
Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση φαρμάκων εκτός του πλαισίου της κατάλληλης ιατρικής παρακολούθησης.
Ωστόσο, η σχέση οφέλους-κινδύνου αυτών των θεραπειών παραμένει ευνοϊκή όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις εγκεκριμένες ενδείξεις και τις ιατρικές οδηγίες.
Η χορήγηση φαρμάκων και η ευθύνη του φαρμακοποιού
Στην Ελλάδα, από τα τέλη του 2025 υλοποιείται το δωρεάν Πρόγραμμα Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Παχυσαρκίας Ενηλίκων, στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ». Στόχος του είναι η αντιμετώπιση της σοβαρής παχυσαρκίας, η μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και η μακροχρόνια διαχείριση του σωματικού βάρους.
Η πρόσβαση στη δωρεάν φαρμακευτική αγωγή πραγματοποιείται βάσει συγκεκριμένων ιατρικών κριτηρίων και προβλεπόμενων διαδικασιών αξιολόγησης, συνταγογράφησης και παρακολούθησης των δικαιούχων.
Πέρα όμως από τις διαδικασίες κάλυψης της θεραπείας, καθοριστική παραμένει η επαγγελματική ευθύνη του φαρμακοποιού.
Η χορήγηση φαρμάκων δεν μπορεί να περιορίζεται στην απλή παράδοση ενός κουτιού. Περιλαμβάνει τον έλεγχο της συνταγής, την αξιολόγηση της ορθότητάς της, τον εντοπισμό πιθανών κινδύνων και την παροχή των απαραίτητων συμβουλών για την ασφαλή και ορθή χρήση της θεραπείας.
Όταν ο φαρμακοποιός έρχεται αντιμέτωπος με μια ύποπτη συνταγή, μια ασυνήθιστη δοσολογία ή ενδείξεις μη ορθής συνταγογράφησης, οφείλει να ασκεί με υπευθυνότητα την επαγγελματική του κρίση.
Η δημοτικότητα ενός φαρμάκου, η επίμονη ζήτηση από έναν ασθενή ή τα οικονομικά οφέλη που μπορεί να συνδέονται με τη διάθεσή του δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την παράβλεψη αυτών των υποχρεώσεων.
Καθημερινά, χιλιάδες φαρμακοποιοί ελέγχουν συνταγές, εντοπίζουν αλληλεπιδράσεις, συμβάλλουν στην πρόληψη φαρμακευτικών σφαλμάτων, υποστηρίζουν ασθενείς με χρόνια νοσήματα και αφιερώνουν σημαντικό χρόνο στη διασφάλιση της ασφάλειας των θεραπειών.
Η διεύρυνση του ρόλου τους συνεπάγεται μεγαλύτερη αναγνώριση των επιστημονικών και επαγγελματικών τους δεξιοτήτων, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί την τήρηση υψηλών προτύπων επαγγελματικής πρακτικής.
Η υπεράσπιση της εικόνας του φαρμακείου, επομένως, δεν σημαίνει την άκριτη υπεράσπιση κάθε συμπεριφοράς όσων φορούν τη λευκή μπλούζα.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι καμία εμπορική παράμετρος δεν μπορεί να υπερισχύει της ασφάλειας των ασθενών και ότι οι κανόνες δεοντολογίας πρέπει να ισχύουν για όλους.
Σε μια εποχή που τα φαρμακεία διεκδικούν μια ολοένα και πιο σημαντική θέση στην παροχή υπηρεσιών υγείας, το μέλλον τους εξαρτάται και από την ικανότητά τους να τηρούν και να υπερασπίζονται τις αρχές που θεμελιώνουν τον επιστημονικό και κοινωνικό τους ρόλο.
Η εμπιστοσύνη των ασθενών αξίζει κάτι καλύτερο από τη σιωπή μπροστά σε παραβάσεις. Αξίζει επίσης κάτι καλύτερο από τον στιγματισμό ενός ολόκληρου επαγγέλματος για τις πράξεις λίγων!
Πόπη Χαραμή, Αρχισυντάκτρια PHARMACY management ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
