Η οξεία κυστίτιδα είναι μια φλεγμονή της ουροδόχου κύστης που προκαλείται συχνότερα από βακτήρια από την περιοχή του πρωκτού, συγκεκριμένα από το μικροβίωμα του εντέρου. Αποικίζουν τον κόλπο και στη συνέχεια την ουρήθρα. Ο ένοχος; Το E. coli σε 70 έως 95% των περιπτώσεων.
Βήματα στον διάλογο με τον ασθενή
1. Κάνω ερωτήσεις, ώστε να λάβω τις απαραίτητες πληροφορίες
“Τι ακριβώς αντιμετωπίζετε;”, “Έχετε πυρετό, πόνο στη μέση ή στην ούρηση;”, διακρίνω τα σημάδια της κυστίτιδας από αυτά της πυελονεφρίτιδας, η οποία απαιτεί ιατρική φροντίδα.
“Πόσο καιρό έχετε αυτά τα συμπτώματα;”, “Είστε έγκυος αυτήν τη στιγμή;”, “Παρακολουθείστε ή λαμβάνετε θεραπεία για κάποια συγκεκριμένη πάθηση (νεφρική νόσο, ανοσοκαταστολή κ.λπ.);”, θα καθοδηγήσουν τον ασθενή προς ιατρική συμβουλή, εάν χρειαστεί.
“Είναι η πρώτη φορά;”, “Πίνετε αρκετά υγρά;” Ερωτήσεις όπως: “Έχετε τάση για δυσκοιλιότητα;”, καθοδηγούν την επιλογή του προϊόντος και τις συμβουλές που πρέπει να δώσετε.
2. Αξιολόγηση της κατάστασης
> Η αυτοεξέταση ούρων από τον ασθενή ή μια διαγνωστική εξέταση ελέγχου για οξεία κυστίτιδα, καθοδηγεί τη διαχείριση. Εάν η εξέταση είναι θετική, ενδείκνυται αντιβιοτική θεραπεία. Η συμβουλή μπορεί επίσης να βοηθήσει στην πρόληψη μιας πρώιμης λοίμωξης ή στον περιορισμό των υποτροπών. Εάν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, θα πρέπει να εξεταστεί μια πιθανή άλλη πάθηση, για παράδειγμα, μυκητίαση (οι κολπικές εκκρίσεις το υποδηλώνουν).
> Η ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη εάν υπάρχουν ενδείξεις που υποδηλώνουν πυελονεφρίτιδα (πυρετός, ρίγη, πόνος στη μέση), συχνές υποτροπές (≥ 3 επεισόδια ανά έτος) ή όταν υπάρχουν κίνδυνοι επιπλοκών από τη λοίμωξη: ανοσοκαταστολή, εγκυμοσύνη, ηλικία > 65 ετών.
Οποιαδήποτε ουρολοίμωξη σε άνδρα ή παιδί απαιτεί επίσης ιατρική συμβουλή.
3. Συνιστώ Αυτοεξέταση ούρων
Η ταινία εξέτασης ούρων ανιχνεύει λευκοκύτταρα, δείκτες φλεγμονής και νιτρώδη που προκύπτουν από τον μετασχηματισμό των νιτρικών της διατροφής από βακτήρια. Μια ταινία εξέτασης ούρων είναι αρνητική εάν και οι δύο παράμετροι είναι αρνητικές. Είναι θετική εάν μία από τις δύο είναι θετική.
Σημείωση: Ορισμένες εξετάσεις ανιχνεύουν επίσης την παρουσία πρωτεΐνης και αίματος. Ένα θετικό αποτέλεσμα για πρωτεΐνη και αίμα, ενώ τα λευκοκύτταρα ή τα νιτρώδη είναι αρνητικά, απαιτεί ιατρική συμβουλή.
Στην πράξη: Διενεργούμε την εξέταση σε ούρα που βρίσκονται στην κύστη για τουλάχιστον 4 ώρες (για να αποφύγετε ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα), αφού απορρίψετε την πρώτη ροή.
Αγωγή “Αντι-προσκόλλησης”
■ Cranberry
Περιέχει προανθοκυανιδίνες Α (PAC A) οι οποίες δρουν στις προσκολλητικές ουσίες του E. coli., εμποδίζοντάς το να προσκολληθεί στο ουροποιητικό σύστημα και προωθώντας την αποβολή του μέσω των ούρων. Σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση του Cochrane, η χρήση του πράγματι βοηθά στη μείωση της κυστίτιδας σε γυναίκες επιρρεπείς σε συχνές υποτροπές, αλλά δεν είναι αποτελεσματική κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, στους ηλικιωμένους ή σε άτομα με προβλήματα κένωσης της ουροδόχου κύστης. Δεν υπάρχουν στοιχεία για την αποτελεσματικότητά του ως θεραπεία. Στην πράξη: συνιστάται ημερήσια δόση τουλάχιστον 36 mg PAC A. Συνιστάται προσοχή κατά τη λήψη ανταγωνιστών βιταμίνης Κ (πιθανός κίνδυνος αυξημένης δράσης).
■ D-μαννόζη
Πρόκειται για ένα σάκχαρο που δεν αποθηκεύεται στο σώμα και αποβάλλεται στα ούρα, στο οποίο μπορούν να προσκολληθούν τα βακτήρια E. coli μέσω υποδοχέων. Σε επαρκείς συγκεντρώσεις στα ούρα, η D-μαννόζη δρα ως δόλωμα, προκαλεί κορεσμό αυτών των υποδοχέων και πρόληψη της βακτηριακής προσκόλλησης. Παρά τον πολλά υποσχόμενο μηχανισμό δράσης της, μια μετα-ανάλυση Cochrane του 2022 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχαν ισχυρές ενδείξεις για την αποτελεσματικότητά της ως προληπτική ή θεραπευτική αγωγή. Στην πράξη: 2 g/ημέρα για πρόληψη, 4 έως 6 g/ημέρα για θεραπεία. Επειδή απορροφάται ελάχιστα από τον οργανισμό, η D-μαννόζη είναι κατάλληλη για διαβητικούς.
Αντιλοιμώδη ή/και διουρητικά
■ Βότανα που καταπολεμούν ή προλαμβάνουν τη λοίμωξη: κολλιτσίδα , ερείκη, ιβίσκος, πρόπολη… Η κολλιτσίδα ειδικότερα και η ερείκη, περιέχουν αρβουτίνη, η οποία μετατρέπεται στο σώμα σε υδροκινόνη, ένα συστατικό με αντισηπτικές ιδιότητες που αποβάλλεται στα ούρα. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων αναγνωρίζει την παραδοσιακή χρήση της κολλιτσίδας για την ανακούφιση από το αίσθημα καύσου και τη συχνή ούρηση που σχετίζονται με την κυστίτιδα στις γυναίκες. Η κολλιτσίδα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για περισσότερες από 7 συνεχόμενες ημέρες.
■ Αιθέρια Έλαια: Το θρούμπι του βουνού, η κανέλα, το θυμάρι (τύπου θυμόλης), η συμπαγής ρίγανη, το δεντρολίβανο (τύπου κινεόλης) και το τεϊόδεντρο, είναι μεταξύ των αιθέριων ελαίων με αντιμολυσματικές ή/και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά για την ανακούφιση από λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος. Δίδονται μόνα τους ή σε συνδυασμό με κράνμπερι. Μην τα χρησιμοποιείτε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή, για ορισμένα αιθέρια έλαια, εάν έχετε ιστορικό καούρας ή γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Ελέγξτε τις συστάσεις του κατασκευαστή. Χρησιμοποιήστε με προσοχή εάν έχετε ιστορικό άσθματος ή επιληπτικών κρίσεων. Μην το λαμβάνετε για περισσότερες από 5 έως 7 ημέρες συνεχόμενα.
Ισορροπία Γαστρεντερικής Μικροχλωρίδας
Τα προβιοτικά προσφέρονται ως προληπτικό μέτρο κατά της κυστίτιδας για την αποκατάσταση της ισορροπίας της μικροχλωρίδας του εντέρου, αλλά η αποτελεσματικότητά τους δεν έχει αποδειχθεί. Πρακτικές συμβουλές: δεν συνιστώνται ως προφύλαξη σε περιπτώσεις ανοσοκαταστολής.
4. Σε ποια θεραπεία καταλήγω
Κυστίτιδα σε πρώιμο στάδιο: Εάν τα αντιβιοτικά δεν είναι άμεσα διαθέσιμα: κράνμπερι ή/και βότανα ή αιθέρια έλαια και άφθονη ενυδάτωση.
Πρόληψη υποτροπής: Θεραπεία πρώτης γραμμής: κράνμπερι (λόγω καλύτερων ενδείξεων αποτελεσματικότητας).
Εναλλακτική θεραπεία: D-μαννόζη, με ή χωρίς κράνμπερι, με προβιοτικά ή χωρίς.
5. Δίνω περαιτέρω εξηγήσεις
Η κυστίτιδα είναι συνήθως καλοήθης και μπορεί ακόμη και να υποχωρήσει αυθόρμητα, υπό την προϋπόθεση ότι πίνετε πολλά υγρά και ουρείτε συχνά και τακτικά, χωρίς να τα κατακρατάτε. Εάν δεν υπάρξει βελτίωση μετά από 48 ώρες, είναι απαραίτητη η ιατρική συμβουλή.
6. Συμβουλές
Πώς να παίρνετε αυτά τα φάρμακα: Κράνμπερι, προβιοτικά, D-μαννόζη: συνεχώς για αρκετούς μήνες σε περιπτώσεις υποτροπιάζουσας κυστίτιδας. Κολλιτσίδα και αιθέρια έλαια: μέγιστο 5 έως 7 ημέρες, λαμβανόμενα συνεχώς. Άλλα φυτά: γενικά όχι περισσότερο από 10 έως 20 ημέρες το μήνα.
Για την ανακούφιση από τον πόνο, προτιμάται η παρακεταμόλη. Τα ΜΣΑΦ δεν συνιστώνται σε περιπτώσεις λοίμωξης.
Μέτρα υγιεινής και διατροφής: πίνετε αρκετά υγρά για τακτική ούρηση, κάθε 4 έως 6 ώρες, κάτι που βοηθά στην πρόληψη του αποικισμού του ουροποιητικού συστήματος από παθογόνα βακτήρια. Αντιμετωπίστε τα προβλήματα κένωσης του εντέρου, ιδιαίτερα τη δυσκοιλιότητα, η οποία προάγει τη στασιμότητα των κοπράνων και την ανάπτυξη μικροβίων. Αποφύγετε την υπερβολική προσωπική υγιεινή, η οποία διαταράσσει την κολπική μικροχλωρίδα (κολπικές πλύσεις, χρήση αντισηπτικών σαπουνιών). Διδάξτε στα νεαρά κορίτσια να σκουπίζονται από μπροστά προς τα πίσω. Συνιστάται ούρηση μετά τη σεξουαλική επαφή σε περιπτώσεις κυστίτιδας μετά τη συνουσία.
Από την ΟΛΙΝΑ ΗΛΙΑΔΟΥ, Φαρμακοποιό, MSc Clinical Pharmacologist, MBA in Pharmacy Management, MPharm
