Ερευνητές ανακάλυψαν ότι μια γνωστή πρωτεΐνη που ρυθμίζει το λίπος διαδραματίζει επίσης έναν κρυφό ρόλο στη διατήρηση υγιούς σωματικού λίπους. Αυτή η απροσδόκητη λειτουργία θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται την παχυσαρκία και τις συναφείς ασθένειες.
Τα λιποκύτταρα, γνωστά ως αδιποκύτταρα, δεν είναι απλώς παθητικές μονάδες αποθήκευσης του υπερβολικού βάρους. Διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη διαχείριση του τρόπου με τον οποίο ο οργανισμός χρησιμοποιεί και αποθηκεύει την ενέργεια. Μέσα σε αυτά τα κύτταρα, το λίπος συσκευάζεται σε δομές που ονομάζονται λιπιδικά σταγονίδια, τα οποία λειτουργούν ως αποθέματα καυσίμων στα οποία το σώμα μπορεί να αντλήσει όταν χρειάζεται, όπως κατά τη διάρκεια της νηστείας μεταξύ των γευμάτων.
Για να απελευθερώσει αυτή την αποθηκευμένη ενέργεια, το σώμα βασίζεται σε μια πρωτεΐνη που ονομάζεται HSL (Hormone – sensitive lipase) δηλαδή ορμονοευαίσθητη λιπάση. Αυτή η πρωτεΐνη λειτουργεί σαν διακόπτης. Όταν τα επίπεδα ενέργειας πέφτουν, ορμόνες όπως η αδρεναλίνη ενεργοποιούν την HSL, προκαλώντας την απελευθέρωση λίπους που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όργανα σε όλο το σώμα.
Γιατί η απώλεια του HSL δεν οδηγεί σε αύξηση βάρους
Με την πρώτη ματιά, μπορεί να φαίνεται λογικό ότι χωρίς το HSL θα συσσωρευόταν λίπος, καθώς ο οργανισμός θα δυσκολευόταν να αξιοποιήσει την αποθηκευμένη ενέργεια. Ωστόσο, έρευνες σε ποντίκια και σε άτομα με μεταλλάξεις στο γονίδιο HSL δείχνουν ένα εκπληκτικό αποτέλεσμα. Αντί να αυξάνουν το λίπος, τα άτομα αυτά στην πραγματικότητα το χάνουν.
Αυτή η απώλεια λίπους οδηγεί σε μια πάθηση που ονομάζεται λιποδυστροφία, όπου το σώμα έχει πολύ λίγο λιπώδη ιστό. Αντί να προκαλεί παχυσαρκία, η απουσία του HSL διαταράσσει την κανονική αποθήκευση λίπους και έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της λιπώδους μάζας.
Η παχυσαρκία και η λιποδυστροφία μοιράζονται κρυφούς κινδύνους
Αν και η παχυσαρκία και η λιποδυστροφία φαίνονται να είναι αντίθετες καταστάσεις, μοιράζονται μια σημαντική ομοιότητα. Και στις δύο περιπτώσεις, τα λιποκύτταρα δεν λειτουργούν σωστά. Αυτή η δυσλειτουργία μπορεί να οδηγήσει σε παρόμοια προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένων μεταβολικών προβλημάτων και αυξημένου κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων.
Μια εκπληκτική ανακάλυψη στο εσωτερικό των λιποκυττάρων
Για να κατανοήσουν καλύτερα αυτή την απροσδόκητη συμπεριφορά, ερευνητές υπό την καθοδήγηση του Dominique Langin στο Πανεπιστήμιο της Τουλούζης, στο πλαίσιο του I2MC, εξέτασαν πού δρα η HSL στο εσωτερικό των λιποκυττάρων. Παραδοσιακά, η HSL ήταν γνωστό ότι βρίσκεται στην επιφάνεια των λιπιδικών σταγονιδίων, όπου συμβάλλει στη διάσπαση του λίπους.
Η νέα μελέτη αποκάλυψε κάτι απροσδόκητο. Το HSL βρίσκεται επίσης μέσα στον πυρήνα των λιποκυττάρων, το τμήμα του κυττάρου που ελέγχει τη γονιδιακή δραστηριότητα. «Στον πυρήνα των λιποκυττάρων, το HSL μπορεί να συνδεθεί με πολλές άλλες πρωτεΐνες και να συμμετάσχει σε ένα πρόγραμμα που διατηρεί τη βέλτιστη ποσότητα λιπώδους ιστού και κρατά τα λιποκύτταρα «υγιή», εξηγεί ο Jérémy Dufau, συν-συγγραφέας της μελέτης, ο οποίος υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή πάνω σε αυτό το θέμα.
Πώς κινείται η HSL μέσα στο κύτταρο
Οι ερευνητές ανακάλυψαν επίσης ότι η ποσότητα της HSL στον πυρήνα ελέγχεται προσεκτικά. Η αδρεναλίνη, η οποία ενεργοποιεί την HSL (Hormone-sensitive lipase) για την απελευθέρωση λίπους, σηματοδοτεί επίσης στην πρωτεΐνη να εγκαταλείψει τον πυρήνα. Αυτή η διαδικασία λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της νηστείας, όταν ο οργανισμός χρειάζεται ενέργεια.
Αντίθετα, μελέτες σε παχύσαρκα ποντίκια δείχνουν υψηλότερα επίπεδα HSL που παραμένουν στον πυρήνα, υποδηλώνοντας ότι αυτή η ισορροπία ενδέχεται να διαταράσσεται σε περίπτωση ασθένειας.
Ένας νέος ρόλος για ένα γνωστό ένζυμο του λίπους
«Το HSL είναι γνωστό από τη δεκαετία του 1960 ως ένζυμο που κινητοποιεί το λίπος. Όμως, σήμερα γνωρίζουμε ότι διαδραματίζει επίσης ουσιαστικό ρόλο στον πυρήνα των λιποκυττάρων, όπου συμβάλλει στη διατήρηση ενός υγιούς λιπώδους ιστού», καταλήγει ο Dominique Langin.
Αυτή η πρόσφατα αναγνωρισμένη λειτουργία βοηθά να εξηγηθεί γιατί τα άτομα που στερούνται HSL αναπτύσσουν λιποδυστροφία. Ανοίγει επίσης νέους δρόμους για την κατανόηση των μεταβολικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας και των επιπλοκών της.
Γιατί αυτή η ανακάλυψη έχει σημασία σήμερα
Η χρονική στιγμή αυτής της ανακάλυψης είναι σημαντική. Στη Γαλλία, ένας στους δύο ενήλικες είναι υπέρβαρος ή παχύσαρκος. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου δυόμισι δισεκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από παχυσαρκία. Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών παθήσεων, όπως ο διαβήτης και οι καρδιακές παθήσεις, και μπορεί να μειώσει την ποιότητα ζωής.
Εξελίξεις όπως αυτή υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνεχή έρευνα με στόχο τη βελτίωση των στρατηγικών πρόληψης και την ανάπτυξη καλύτερων θεραπειών για τις μεταβολικές διαταραχές.
Από τη Συντακτική ομάδα του Pharmacy Management ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
