Η ενίσχυση του ρόλου του φαρμακείου στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, η αντιμετώπιση των ελλείψεων φαρμάκων και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών βρίσκονται στο επίκεντρο των προτάσεων του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ) για το ΕΣΥ του 2030.
Ο φαρμακοποιός στο επίκεντρο του ΕΣΥ του 2030
Την ανάγκη αναβάθμισης της θέσης του κοινοτικού φαρμακείου στο ελληνικό σύστημα υγείας ανέδειξε ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου, Απόστολος Βαλτάς, κατά την τοποθέτησή του στο συνέδριο ygeiamou, με θέμα «Το φάρμακο στο ΕΣΥ σήμερα και το 2030».
Η Ελλάδα διαθέτει ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο δίκτυο φαρμακείων, το οποίο προσφέρει στους πολίτες άμεση πρόσβαση σε φαρμακευτικές υπηρεσίες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΠΦΣ, οι δυνατότητες αυτού του δικτύου δεν αξιοποιούνται ακόμη στον βαθμό που θα μπορούσαν.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, τα φαρμακεία έχουν ήδη αναλάβει διευρυμένες αρμοδιότητες στην πρόληψη, στον εμβολιασμό και στην παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων. Η μετάβαση προς ένα αντίστοιχο μοντέλο αποτελεί βασική επιδίωξη για τον ελληνικό φαρμακευτικό κλάδο.
Οι οκτώ βασικές προκλήσεις για το σύστημα υγείας
Παρά τις πρωτοβουλίες εκσυγχρονισμού του ΕΣΥ, όπως η ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών και η υλοποίηση του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές δυσκολίες στην καθημερινή εξυπηρέτηση των ασθενών.
Στην παρέμβαση του προέδρου του ΠΦΣ αναδείχθηκαν οκτώ βασικά πεδία που απαιτούν αντιμετώπιση:
- Ελλείψεις φαρμάκων: Η περιορισμένη διαθεσιμότητα ορισμένων σκευασμάτων εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα στην εξυπηρέτηση των ασθενών και στη συνέχιση των θεραπειών τους.
- Πρόσβαση στα Φάρμακα Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ): Η περαιτέρω αξιοποίηση των ιδιωτικών φαρμακείων στη διάθεσή τους μπορεί να διευκολύνει σημαντικά τους ασθενείς.
- Συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών υγείας: Απαιτούνται περισσότερο οργανωμένες διαδικασίες επικοινωνίας και συντονισμού μεταξύ γιατρών, φαρμακοποιών και υγειονομικών δομών.
- Πρόσβαση στον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας: Η δυνατότητα πρόσβασης των φαρμακοποιών στα αναγκαία κλινικά δεδομένα, με τις κατάλληλες δικλίδες προστασίας, θα μπορούσε να ενισχύσει την ασφάλεια της φαρμακευτικής αγωγής.
- Θεσμοθέτηση νέων υπηρεσιών: Υπηρεσίες όπως η ανασκόπηση της φαρμακευτικής αγωγής και η πραγματοποίηση διαγνωστικών ελέγχων στο φαρμακείο χρειάζονται σαφές θεσμικό πλαίσιο.
- Αποζημίωση των φαρμακευτικών υπηρεσιών: Η αναγνώριση της επιστημονικής συμβολής του φαρμακοποιού προϋποθέτει και κατάλληλους μηχανισμούς αποζημίωσης.
- Γεωγραφικές ανισότητες: Η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας παραμένει δυσκολότερη για κατοίκους απομακρυσμένων και νησιωτικών περιοχών.
- Οικονομικά και ψηφιακά εμπόδια: Ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε θεραπείες και σύγχρονες υπηρεσίες υγείας.
Η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων θεωρείται απαραίτητη για τη διαμόρφωση ενός αποτελεσματικότερου και περισσότερο προσβάσιμου συστήματος υγείας.
Οι προτάσεις του ΠΦΣ για το φαρμακείο της επόμενης ημέρας
Στον σχεδιασμό για το 2030, το κοινοτικό φαρμακείο προτείνεται να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στην πρόληψη και στην υποστήριξη της θεραπευτικής διαδικασίας.
Η εμπειρία από τη διενέργεια αντιγριπικών εμβολιασμών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των υπηρεσιών που μπορούν να προσφέρουν οι φαρμακοποιοί στο πλαίσιο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η ενίσχυση της συμμετοχής των φαρμακοποιών στους εμβολιασμούς ενηλίκων, η συμβολή τους σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου και η οργανωμένη παρακολούθηση της συμμόρφωσης των ασθενών στη θεραπεία.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ψηφιακή διασύνδεση των φαρμακείων με το υπόλοιπο σύστημα υγείας, καθώς και στην ανάπτυξη αποτελεσματικότερων μηχανισμών παρακολούθησης της διακίνησης και της διαθεσιμότητας φαρμάκων.
Η επέκταση της διάθεσης ΦΥΚ μέσα από τα φαρμακεία της κοινότητας αποτελεί επίσης σημαντικό μέρος των προτάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχουν σαφείς διαδικασίες και κριτήρια για την ένταξη των θεραπειών.
Τεχνητή Νοημοσύνη και αυτοματοποιημένα φαρμακεία: Μια νέα πραγματικότητα
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του Απόστολου Βαλτά στις τεχνολογικές εξελίξεις που ενδέχεται να επηρεάσουν ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας των φαρμακείων τα επόμενα χρόνια.
Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και των αυτοματοποιημένων συστημάτων μπορεί να υποστηρίξει διαδικασίες όπως η διαχείριση αποθεμάτων, ο έλεγχος της διαθεσιμότητας φαρμάκων και η οργάνωση καθημερινών εργασιών.
Παράλληλα, όμως, σε διεθνές επίπεδο αναπτύσσονται τεχνολογίες που επιτρέπουν την αυτοματοποιημένη παράδοση συνταγογραφούμενων φαρμάκων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παρουσιαστεί ρομποτικά συστήματα διάθεσης φαρμάκων, τα οποία εγκαθίστανται σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας και μπορούν να εξυπηρετούν ασθενείς χωρίς να απαιτείται η φυσική παρουσία φαρμακοποιού στο σημείο παράδοσης.
Αντίστοιχες συζητήσεις πραγματοποιούνται και στην Ευρώπη. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Εσθονίας, όπου προωθούνται ρυθμίσεις για την εγκατάσταση αυτοματοποιημένων σημείων διάθεσης φαρμάκων σε απομακρυσμένες περιοχές, με πρόβλεψη απομακρυσμένης συμβουλευτικής από φαρμακοποιό.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν προβληματισμό σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών, την επιστημονική εποπτεία και τα όρια της αυτοματοποίησης στη φαρμακευτική φροντίδα.
Η επιστημονική παρουσία του φαρμακοποιού παραμένει καθοριστική
Κατά την παρέμβασή του, ο πρόεδρος του ΠΦΣ έθεσε το ερώτημα κατά πόσο ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα μπορεί να εξασφαλίσει το ίδιο επίπεδο φαρμακευτικής φροντίδας με την προσωπική παρουσία ενός επαγγελματία υγείας.
Η συζήτηση δεν περιορίζεται στην τεχνολογική δυνατότητα διάθεσης ενός φαρμάκου, αλλά επεκτείνεται στην αξιολόγηση της αγωγής, στην αναγνώριση πιθανών αλληλεπιδράσεων και στην εξατομικευμένη συμβουλευτική προς τον ασθενή.
Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του φαρμακείου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να αντικαταστήσει την επιστημονική γνώση, την κρίση και την ευθύνη του φαρμακοποιού.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεχής εκπαίδευση και η πιστοποίηση νέων δεξιοτήτων αναδεικνύονται σε βασικές προϋποθέσεις για την ανάληψη πρόσθετων αρμοδιοτήτων από τον κλάδο.
Το φαρμακείο του 2030 καλείται να συνδυάσει την τεχνολογική εξέλιξη με την ανθρωποκεντρική φροντίδα, διεκδικώντας ουσιαστικότερο ρόλο στην πρόληψη, στη διαχείριση της θεραπείας και στην καθημερινή υποστήριξη των ασθενών.
Πηγή: DailyPharmaNews
