Εάν το επιτρέψουν οι κανονισμοί, εντός 2-3 ετών, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να διαχειριστεί τη διανομή φαρμάκων από μόνη της. Ποιος είναι όμως ο σημερινός ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στο φαρμακείο;
Από τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΘΕΩΔΟΡΟΠΟΥΛΟ – ΜΑΡΑΝΤΙΔΗ, Φαρμακοποιό
Η AI ακόμα χρησιμοποιείται πολύ λίγο στα φαρμακεία. Μερικοί χρησιμοποιούν το ChatGPT για να αναζητήσουν πληροφορίες, άλλοι για να επιβεβαιώσουν μία συμβουλή τους, αλλά μέχρι σήμερα, η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει γίνει ακόμη συνήθης πρακτική στα φαρμακεία. Από την άλλη πλευρά, τους τελευταίους μήνες έχουμε δει την εμφάνιση εταιρειών λογισμικού που αναπτύσσουν εναλλακτικά εργαλεία διοικητικής διαχείρισης, τα οποία όμως δεν χρησιμοποιούνται ακόμη πραγματικά.
Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε αυτή την απροθυμία;
Το εμπόδιο δεν προέρχεται από τον φαρμακοποιό, αλλά από τις εταιρείες που συνεργάζονται μαζί του και συγκεκριμένα από τους εκδότες λογισμικού διαχείρισης φαρμακείων (LGO), λόγω των ζητημάτων εμπιστευτικότητας των δεδομένων.
Οι φαρμακοποιοί ξοδεύουν το 98% του χρόνου τους για να διαχειρίζονται τους υπαλλήλους τους και τους ασθενείς τους. Αν τους έδιναν εργαλεία που εξοικονομούν χρόνο, σίγουρα θα τα χρησιμοποιούσαν!
Ως έχει σήμερα, τι θα μπορούσε να προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στον φαρμακοποιό;
Μπορεί να μας βοηθήσει σε πολλά επίπεδα. Ήδη, από εμπορική άποψη, για τιμολόγηση , ανεφοδιασμό, διαχείριση προωθητικών ενεργειών (εύρεση του σωστού επιπέδου και τόπου έκθεσης), επαλήθευση εμπορικών συμφωνιών κ.λπ. Η AI μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη στον τομέα της διαχείρισης και των ανθρώπινων πόρων : Εκπαίδευση εργαζομένων και ομάδων, προετοιμασία για συνεντεύξεις πρόσληψης, σύνταξη αγγελιών εργασίας και ακόμη και προγραμματισμός.
Ένα παράδειγμα που μπορούμε να εφαρμόσουμε: Μπορούμε να καταγράψουμε ετήσιες συνεντεύξεις και να μεταδώσουμε τη μεταγραφή τους στην τεχνητή νοημοσύνη. Η τελευταία μας παρέχει μια ανάλυση, συνοδευόμενη από συστάσεις, για να μας καθοδηγήσει στη διοίκηση προσωπικού. Εξοικονόμηση πραγματικού χρόνου!
Ποιες λύσεις είναι δυνατές για το μέλλον;
Τα επόμενα χρόνια, δεν θα είναι πλέον ο άνθρωπος που θα ασχολείται με την ανάγνωση μιας συνταγής ή τη χορήγηση της. Τώρα ο φαρμακοποιός παίρνει τη συνταγή και ζητά από την AI να ελέγξει τη δουλειά του. Στο μέλλον τα πράγματα θα αντιστραφούν και τελικά θα έχουμε μία πρώτη AI που θα ελέγχεται από μία δεύτερη AI, διαφορετική από την πρώτη, με τόσο χαμηλό ποσοστό αποτυχίας που δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη για ανθρώπινο έλεγχο. Εάν οι αρχές εγκρίνουν αυτή τη λειτουργία, θα μπορούσε αυτό να γίνει εντός 2-3 ετών.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, η AI χρησιμοποιείται για την ταξινόμηση βάσεων δεδομένων, την αξιολόγηση ασθενών, την προσέγγιση τους και την πρόταση αξιολογήσεων πρόληψης.
Η πρόληψη είναι ένα μείζον ζήτημα, μέσω του οποίου θα πρέπει να δημιουργηθούν ευκαιρίες, φυσικά με τη συμμετοχή των ασφαλιστικών ταμείων. Θα είμαστε σε θέση να εφαρμόσουμε αυτοματοποιημένες διαδικασίες σε τύπους ασθενών με συγκεκριμένους τύπους θεραπείας. Για παράδειγμα, εάν οι ασθενείς, μας δώσουν πρόσβαση στο My Health , μπορούμε να τους στείλουμε ένα email για να τους ενθαρρύνουμε να κλείσουν ένα ραντεβού για μια ενέργεια πρόληψης (εξέταση, εμβολιασμός…)
Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος στο επάγγελμα του φαρμακοποιού;
Η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει τη θέση του φαρμακοποιού στο μέλλον. Ωστόσο, η σχέση με τον ασθενή θα παραμείνει κεντρική: Η ανθρώπινη επαφή παραμένει θεμελιώδης ανάγκη. Φαρμακείο χωρίς ανθρώπους είναι αδιανόητο. Από την άλλη, πιστεύεται ότι μακροπρόθεσμα η AI θα αντικαταστήσει ένα μέρος του προσωπικού. Το να προσπαθείς να αποδείξεις ότι είσαι καλύτερος από τη μηχανή θα είναι χάσιμο χρόνου σε πολλά επαγγέλματα. Σήμερα, η AI έχει ξεπεράσει κατά πολύ την υπερεξειδίκευση, είναι ασυναγώνιστη!
Πρέπει να δούμε το ποτήρι μισογεμάτο: Η παραγωγικότητα θα αυξηθεί και τα προβλήματα προσωπικού θα μείνουν πίσω μας. Από την άλλη πλευρά, όπως συμβαίνει με όλους τους τομείς, όσοι είναι οι πρώτοι που θα ασχοληθούν με το θέμα θα αποσπάσουν τη μεγαλύτερη αξία. Πρέπει να αναζητήσουμε εκπαίδευση τώρα για την χρήση της. Οι φαρμακοποιοί είναι δεκτικοί όταν βλέπουν την αποτελεσματικότητα των λύσεων μέσα από στοιχεία.
Ποια είναι τα ρυθμιστικά ζητήματα;
Προκύπτουν πολλά ερωτήματα, μεταξύ των οποίων: Ποιος έχει τα δεδομένα, ποιος τα αποθηκεύει, ποιος τα χρησιμοποιεί και για ποιο σκοπό; Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάθε αμερικανική εταιρεία πρέπει πλέον να παρέχει τα δεδομένα που διαθέτει στις υπηρεσίες πληροφοριών κατόπιν απλής αίτησης. Χώρες όπως οι Η.Π.Α και η Κίνα μπορούν έτσι να χρησιμοποιήσουν οτιδήποτε φιλοξενείται στις αποθήκες δεδομένων τους. Είτε πρόκειται για δεδομένα υγείας, είτε για επιχειρηματικά δεδομένα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε τεράστια ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.
Η Ευρώπη πρέπει να λάβει θέση σε αυτό το ζήτημα της ασφάλειας των δεδομένων και, στην περίπτωση της υγείας, είναι επιτακτική ανάγκη να απαγορεύεται στις εταιρείες να μπορούν να εξάγουν ευαίσθητα δεδομένα. Παράλληλα να επιβάλλεται η χρήση ασφαλών διακομιστών. Αλλά προσέξτε, αυτές οι ερωτήσεις δεν αφορούν μόνο την τεχνητή νοημοσύνη: Αυτό συμβαίνει ήδη με τα μηνύματα στο Gmail, για παράδειγμα.
Στο ελληνικό σύστημα, ο φαρμακοποιός παραμένει ο ιδιοκτήτης του φαρμακείου του και του κεφαλαίου του. Και το ιδιοκτησιακό αυτό καθεστώς πρέπει να το προστατεύσουμε, για να μην πέσουμε στο μοτίβο του “Big Pharma”, με τρίτες εταιρείες να επεξεργάζονται δεδομένα πίσω από την πλάτη του φαρμακοποιού. Οι φαρμακοποιοί θα πρέπει να εκπαιδευτούν σε δεδομένα και εργαλεία, ώστε να είναι υπεύθυνοι για ό,τι γίνεται και για να παραμένουν οι εγγυητές της σωστής χρήσης τους.
Δεδομένα, το κεντρικό ζήτημα της Τεχνητής Νοημοσύνης στην υγειονομική περίθαλψη
Το κλειδί για την επιτυχία στην AI είναι αναμφίβολα τα δεδομένα. Η αποτελεσματικότητα των εργαλείων AI εξαρτάται από την ποιότητα και την ασφάλεια των δεδομένων που χρησιμοποιούν. Αυτό εγείρει σημαντικά ερωτήματα, όπως:
- Πώς μπορούμε να εγγυηθούμε την εμπιστευτικότητα και την προστασία των δεδομένων υγείας;
- Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι αλγόριθμοι είναι διαφανείς και δίκαιοι;
Απαιτείται λοιπόν αυστηρή ρύθμιση για να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς και οι επαγγελματίες μπορούν να έχουν εμπιστοσύνη σε αυτές τις τεχνολογίες. Εξ ου και ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη, Πράξη Ι, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Αυγούστου 2024.
