Στο Συνέδριο του Φαρμακευτικού Δικτύου 2026, ο Antoine Collet, διευθυντής επιτροπής στην IQVIA, μίλησε για το φαινόμενο του κλεισίματος φαρμακείων σε αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες και, πιο συγκεκριμένα, στην κεντρική περιοχή της Ευρώπης (Γερμανία, Πολωνία, Ουκρανία).
Αυτή η τάση εγείρει ερωτήματα σχετικά με την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, ενώ ο ρόλος του φαρμακοποιού συνεχίζει να διευρύνεται. Το ζήτημα της εδαφικής κάλυψης έχει πλέον καταστεί μια σημαντική πρόκληση για το επάγγελμα.
Ένα δίκτυο που ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με την ευρωπαϊκή χώρα
Η μελέτη που παρουσιάστηκε από την IQVIA, σε αυτή τη δεύτερη διοργάνωση του Συνεδρίου Φαρμακευτικού Δικτύου, βασίζεται σε ανάλυση τριάντα ευρωπαϊκών χωρών, συνδυάζοντας δημογραφικά δεδομένα με τον αριθμό των φαρμακείων.
«Η μείωση του αριθμού των φαρμακείων είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες», τονίζει ο Antoine Collet. «Ωστόσο, οι διαφορές είναι σημαντικές από χώρα σε χώρα. Ορισμένες εξακολουθούν να έχουν ένα εξαιρετικά πυκνό δίκτυο, ενώ άλλες έχουν ήδη ξεπεράσει ένα όριο, πέρα από το οποίο η πρόσβαση στα φαρμακεία γίνεται πιο περίπλοκη για τους ασθενείς», προσθέτει.
Σε ορισμένες χώρες, όπως η Ελλάδα ή η Σερβία, ο αριθμός των κατοίκων ανά φαρμακείο παραμένει σχετικά χαμηλός, αντανακλώντας ένα πυκνό δίκτυο. Αντίθετα, η Νορβηγία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστρία και η Σλοβενία έχουν πολύ υψηλότερες αναλογίες, με αποτέλεσμα να υπάρχει ενδεχομένως πιο περιορισμένη πρόσβαση στα φαρμακεία για ένα μέρος του πληθυσμού.
Η Γαλλία κατέχει μια ενδιάμεση θέση, αλλά βλέπει το δίκτυό της να συρρικνώνεται σταδιακά. Αυτή η εικόνα της Γηραιάς Ηπείρου μάς υπενθυμίζει ότι ο αριθμός των φαρμακείων δεν αποτελεί αποκλειστικά οικονομικό ζήτημα. Λειτουργεί επίσης ως δείκτης της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη και της δυνατότητας των ασθενών να επωφεληθούν από την τοπική υποστήριξη.
Περισσότερα από 10.000 φαρμακεία έχουν εξαφανιστεί σε πέντε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες
Η επισκόπηση δείχνει ότι αρκετές χώρες βιώνουν μια ραγδαία συρρίκνωση του δικτύου των φαρμακείων τους. Η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, το Βέλγιο και η Πολωνία είναι μεταξύ εκείνων που έχουν πληγεί περισσότερο. Τα τελευταία πέντε χρόνια, περισσότερα από 10.000 φαρμακεία έχουν κλείσει σε αυτές τις χώρες.
Μόνο στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν κλείσει αρκετές χιλιάδες φαρμακεία, ενώ και η Γαλλία συνεχίζει την πτωτική της πορεία.
«Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά. Μέσα σε πέντε χρόνια, περισσότερα από 10.000 φαρμακεία έχουν εξαφανιστεί σε πέντε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες», σημειώνει ο Antoine Collet. «Αυτή η τάση έχει αναπόφευκτα συνέπειες για την πρόσβαση των πληθυσμών που επηρεάζονται σε φάρμακα και υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης».
Αυτή η τάση έρχεται σε αντίθεση με εκείνη που παρατηρείται στη Ρουμανία, τη Σερβία και την Τουρκία, χώρες στις οποίες έχει καταγραφεί σημαντική ανάπτυξη των φαρμακευτικών δικτύων. Για τον Antoine Collet, αυτές οι διαφορές καταδεικνύουν ότι το κλείσιμο φαρμακείων δεν είναι αναπόφευκτο. Παρ’ όλα αυτά, οι πορείες ποικίλλουν ανάλογα με τα ρυθμιστικά μοντέλα, τις τοπικές οικονομικές συνθήκες και την οργάνωση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης.
Πίσω από τα κλεισίματα βρίσκεται το ζήτημα της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη
Τα φαρμακεία αντιμετωπίζουν έναν συνδυασμό παραγόντων που αποδυναμώνουν το οικονομικό τους μοντέλο: πίεση στον όγκο των φαρμάκων, επίμονο πληθωρισμό, αυξανόμενο λειτουργικό κόστος και αυξανόμενη πολυπλοκότητα της καθημερινής διαχείρισης.
Τα κλεισίματα επηρεάζουν κυρίως τα μικρότερα φαρμακεία. Σύμφωνα με στοιχεία της IQVIA, εννέα στα δέκα φαρμακεία που έκλεισαν είχαν κύκλο εργασιών μικρότερο από 1,8 εκατομμύρια ευρώ. Οι αγροτικές ή αραιοκατοικημένες περιοχές φαίνονται ιδιαίτερα ευάλωτες σε αυτή την τάση.
Αυτή η αποδυνάμωση εγείρει ερωτήματα σχετικά με την πρόσβαση στην τοπική υγειονομική περίθαλψη. Κάθε οριστικό κλείσιμο αντιπροσωπεύει όχι μόνο την εξαφάνιση μιας επιχείρησης, αλλά και την απώλεια ενός σημείου εισόδου στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης για πολλούς ασθενείς.
Ο ρόλος του φαρμακοποιού, ωστόσο, συνεχίζει να διευρύνεται
Παραδόξως, αυτή η μείωση του αριθμού των φαρμακείων συμβαίνει σε μια εποχή κατά την οποία οι ευθύνες των φαρμακοποιών δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερες. Εμβολιασμοί, προληπτικοί έλεγχοι, θεραπευτική υποστήριξη, πρόληψη και νέες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης: σε όλη την Ευρώπη, το επάγγελμα καλείται να διαδραματίσει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Στη Γαλλία, αυτή η τάση αντικατοπτρίζεται ήδη σε μια σημαντική αύξηση του αριθμού των υπηρεσιών που παρέχονται στα φαρμακεία.
Για τον Antoine Collet, η πρόκληση τα επόμενα χρόνια θα είναι, επομένως, η συμφιλίωση δύο φαινομενικά αντιφατικών τάσεων: της προοδευτικής συγκέντρωσης του δικτύου και της επέκτασης των αποστολών που έχουν ανατεθεί στους φαρμακοποιούς.
Το ζήτημα της κάλυψης του δικτύου εκτείνεται, επομένως, πολύ πέρα από το απλό θέμα των κλεισιμάτων. Θέτει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης να διατηρήσουν την τοπική πρόσβαση, υποστηρίζοντας παράλληλα τον οικονομικό και υγειονομικό μετασχηματισμό των φαρμακείων, ο οποίος επηρεάζει πλέον ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
