Η πίεση, η υπερφόρτωση και το χρόνιο στρες επιβαρύνουν τους φαρμακοποιούς και γενικά τους εργαζόμενους στο φαρμακείο. Ωστόσο, ο εντοπισμός των πρώιμων ενδείξεων επαγγελματικής εξουθένωσης βοηθά στην πρόληψη της επαγγελματικής εξάντλησης.
Αυξανόμενος φόρτος εργασίας, διοικητικά βάρη, συνεχείς κανονιστικές αλλαγές. Οι εργαζόμενοι στο φαρμακείο εκτίθενται στον κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης, ενός συνδρόμου επαγγελματικής εξάντλησης, σωματικής, συναισθηματικής και ψυχικής, που συνδέεται με το χρόνιο στρες.
Ενώ η επαγγελματική εξουθένωση φαίνεται να αποτελεί τον επαγγελματικό κίνδυνο του αιώνα μας, μια πρόσφατη έρευνα του Παρατηρητηρίου Odoxa-MNH για την εφημερίδα Le Figaro Santé, τον Μάιο του 2025, επεσήμανε στην πραγματικότητα ότι οι επαγγελματίες υγείας είναι περισσότερο εκτεθειμένοι από τον υπόλοιπο πληθυσμό σε εντάσεις και δυσκολίες κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους. Περισσότεροι από το ένα τρίτο, 35%, ανέφεραν κακή ψυχική υγεία, 2,5 φορές περισσότερο από τον γενικό πληθυσμό, επικαλούμενοι κυρίως τον μεγάλο φόρτο εργασίας ή την έλλειψη αναγνώρισης και εκτίμησης.
Ωστόσο, η επαγγελματική εξουθένωση μπορεί να αποφευχθεί, δίνοντας προσοχή στα πρώιμα σημάδια. Η επαγγελματική εξάντληση είναι σταδιακή και ξεκινά με μια φάση έγκαιρης προειδοποίησης.
Τα προειδοποιητικά σημάδια
Η κόπωση είναι συνήθως το πρώτο σημάδι. Όταν επιμένει, γίνεται χρόνια και ο ύπνος χάνει την αναζωογονητική του δράση. Αυτό αποτελεί πρόδρομο σύμπτωμα. Μπορεί να συνοδεύεται από έντονη ευερεθιστότητα του ατόμου, ακόμη και από δυσανάλογες αντιδράσεις σε καθημερινές καταστάσεις και τάση προς απομόνωση.
Επιπλέον, υπάρχουν γνωστικά προβλήματα: δυσκολία συγκέντρωσης και απώλεια μνήμης. Με άλλα λόγια, μια σημαντική αλλαγή στη στάση ζωής δεν είναι ποτέ ασήμαντη. Ένας λιγότερο παραγωγικός εργαζόμενος, που φτάνει αργά ή παίρνει μια σειρά από αναρρωτικές άδειες, που ξεχνά ορισμένες εργασίες, κάνει λάθη στην εξυπηρέτηση και διανομή στον πάγκο, είναι επιθετικός με τους συναδέλφους ή εξοργίζεται από τους πελάτες, ή που αναπτύσσει εθισμούς ή χρόνιο στρες, πιθανότατα οδεύει προς την επαγγελματική εξουθένωση.
Ενώ επηρεάζονται όλα τα προφίλ, τα άτομα που είναι πολύ αφοσιωμένα στην εργασία τους, που επενδύουν υπερβολικά σε αυτόν τον τομέα, χωρίς όρια στη δέσμευσή τους, καθοδηγούμενα τόσο από μια ορισμένη τελειομανία όσο και από την αναζήτηση αναγνώρισης, είναι οι ιδανικοί υποψήφιοι για επαγγελματική εξουθένωση.
Συμμετέχετε σε διάλογο
Όταν αντιμετωπίζετε έναν εργαζόμενο που βιώνει επαγγελματική εξουθένωση, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να υιοθετήσετε μια προσέγγιση ενεργητικής ακρόασης. Είναι απαραίτητο να συμμετάσχετε σε διάλογο, επισημαίνοντας τις αλλαγές στη συμπεριφορά που έχετε παρατηρήσει και ρωτώντας τον για τις δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει. Αυτή η ενσυναισθητική προσέγγιση θα σας επιτρέψει να κατανοήσετε τα συγκεκριμένα προβλήματά του και να του παρέχετε καλύτερη υποστήριξη.
Ανάλογα με το ζήτημα που τίθεται, σε αυτό το στάδιο είναι δυνατό να παραπεμφθεί ο εργαζόμενος σε ειδικό ιατρό, ο οποίος μπορεί, εάν είναι απαραίτητο, να τον παραπέμψει σε έναν οργανισμό υποστήριξης. Ο εργοδότης δεν έχει απαραίτητα όλες τις απαντήσεις και μπορεί να αισθάνεται ανεπαρκώς εξοπλισμένος για να υποστηρίξει τον εργαζόμενό του.
Θυμίζουμε ότι υπάρχει η Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306, που λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, δωρεάν και ανώνυμα, όπου απαντούν ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί. Εκεί μπορεί να γίνει μια απλή συζήτηση, για εκτόνωση και συμβουλευτική ή παραπομπή σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Εξετάστε την οργάνωση της εργασίας
Σε κάθε περίπτωση, η επαγγελματική εξουθένωση είναι ένα κοινωνιολογικό φαινόμενο που συνδέεται με την εξέλιξη της οργάνωσης της εργασίας και την ένταση της δραστηριότητας. Οι απαιτήσεις είναι πολύ υψηλές. Με άλλα λόγια, η επαγγελματική εξάντληση είναι η έκφραση ελλιπούς οργάνωσης που οδηγεί σε υπερβολικό φόρτο εργασίας. Μπορεί όμως να συνοδεύεται και από άλλους παράγοντες: έλλειψη υποστήριξης ή αναγνώρισης, ασαφώς καθορισμένα καθήκοντα, έλλειψη πόρων και επιδεινούμενο εργασιακό περιβάλλον.
Ενώ μπορούν να ληφθούν προσωρινά μέτρα σε ατομικό επίπεδο, όπως η χορήγηση μερικών ημερών άδειας, το επίπεδο οργάνωσης της εργασίας είναι αυτό που πρέπει να αμφισβητηθεί και να επαναξιολογηθεί.
Μειώστε το άγχος
Αρχικά, θα πρέπει να προγραμματιστούν συναντήσεις με την ομάδα του φαρμακείου, με επίκεντρο τις ίδιες τις λειτουργίες του. Αυτό θα επιτρέψει τον εντοπισμό τομέων που χρήζουν βελτίωσης, όπως ο προγραμματισμός εργασιών. Αυτή η διαδικασία συνεργασίας θα αποτελέσει τη βάση της αναδιοργάνωσης, η οποία ιδανικά θα σχεδιαστεί και θα αναπτυχθεί σε συνεργασία με την ομάδα του φαρμακείου.
Με πιο βιώσιμο τρόπο, με στόχο τη βελτιστοποίηση των διαδικασιών και την ευημερία στην εργασία, ο στόχος θα είναι να καθοριστούν τακτικές συναντήσεις για συζήτηση, ώστε όλοι να μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις τους για την ημέρα τους: ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν, τι δεν λειτουργεί κ.λπ. Αυτές οι ενημερώσεις επιτρέπουν σε όλους να ακουστούν και να μην αισθάνονται απομονωμένοι, παγιδευμένοι στα προβλήματά τους.
Επιπλέον, αυτή η διαδικασία δεν είναι απαραίτητα χρονοβόρα. Χρειάζεται μια 10λεπτη ομαδική ενημέρωση κάθε πρωί για την ανασκόπηση των γεγονότων της προηγούμενης ημέρας και τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της ημέρας. Το να γνωρίζουμε πώς οργανωνόμαστε σε καθημερινή βάση μειώνει το άγχος.
Καλλιεργήστε ένα κλίμα αμοιβαίας υποστήριξης
Εκτός από μια ρυθμιζόμενη και ισορροπημένη κατανομή του φόρτου εργασίας, ορισμένες εργασίες μπορούν να εκτελούνται εκ περιτροπής. Η εκ περιτροπής εναλλαγή των κάπως απαιτητικών εργασιών εμποδίζει την υπερφόρτωση να πέφτει πάντα στους ίδιους συνεργάτες. Επιπλέον, η διαρκής εκτέλεση της ίδιας εργασίας αποτελεί επίσης παράγοντα εξάντλησης και απώλειας νοήματος, εξ ου και το ενδιαφέρον για τη διαμόρφωση των ωραρίων και την εναλλαγή εργασιών.
Τέλος, η δημιουργία ενός κλίματος αμοιβαίας υποστήριξης μέσω του καθορισμού κανόνων της ομάδας, όπως η εναλλαγή στον πάγκο, τα πραγματικά διαλείμματα για μεσημεριανό γεύμα, η αλληλοβοήθεια σε περιόδους αιχμής, η κοινή διαχείριση αγένειας πελατών, η διατήρηση αδιάλειπτου χρόνου για επικίνδυνες εργασίες κ.λπ., θα προωθήσει μια πιο ρευστή και αρμονική συνολική οργάνωση, χωρίς έντονα άγχη.
Συμβουλευτείτε έναν ειδικό σε θέματα οργάνωσης
Αν δοκιμάσουμε όλα τα παραπάνω και τα προβλήματα επιμένουν ή αν η εξουθένωση αγγίζει τον ίδιο τον φαρμακοποιό, τότε δεν πρέπει να διστάσουμε να ζητήσουμε βοήθεια από έναν ειδικό σύμβουλο σε θέματα οργάνωσης. Η εμπειρία, αλλά και η οπτική ενός ατόμου που δεν ανήκει στην ομάδα μας, μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη διάγνωση του προβλήματος και στην κατάθεση προτάσεων που θα ανακουφίσουν τόσο τον φαρμακοποιό όσο και την ομάδα του.
Από τον ΠΕΡΙΚΛΗ ΤΖΑΝΕΤΑΚΗ, Φαρμακοποιό, MBA, Σύμβουλο Φαρμακείων
