«Έχετε κάτι δυνατό για τον λαιμό; Μια αντιβίωση θα με βοηθήσει;»
Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που ακούγονται καθημερινά στο φαρμακείο. Παρά την αυξανόμενη ενημέρωση του κοινού, πολλοί ασθενείς εξακολουθούν να θεωρούν ότι τα αντιβιοτικά αποτελούν λύση για κάθε λοίμωξη, ακόμη και όταν πρόκειται για ιογενείς λοιμώξεις όπως το κοινό κρυολόγημα ή η γρίπη.
Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για την ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών, ο φαρμακοποιός διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην πρόληψη της αλόγιστης χρήσης τους και στην εκπαίδευση των ασθενών.
Πρώτο βήμα: Αξιολόγηση των συμπτωμάτων
Πριν απορρίψει το αίτημα για αντιβίωση, ο φαρμακοποιός πρέπει να διερευνήσει:
- Ποια είναι τα συμπτώματα;
- Πόσες ημέρες διαρκούν;
- Υπάρχει πυρετός;
- Υπάρχουν δυσκολία στην αναπνοή ή άλλα ανησυχητικά σημεία;
- Έχει προηγηθεί ιατρική αξιολόγηση;
Η λήψη σύντομου ιστορικού επιτρέπει την αναγνώριση περιστατικών που ενδέχεται να χρειάζονται παραπομπή σε ιατρό.
Δεύτερο βήμα: Εξήγηση γιατί η αντιβίωση δεν είναι πάντα η λύση
Οι περισσότερες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού είναι ιογενείς και δεν ανταποκρίνονται στα αντιβιοτικά. Η άσκοπη χρήση τους όχι μόνο δεν ωφελεί τον ασθενή αλλά αυξάνει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών και συμβάλλει στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.
Μια αποτελεσματική προσέγγιση είναι η απλή και κατανοητή ενημέρωση:
«Καταλαβαίνω ότι θέλετε να γίνετε καλά γρήγορα, όμως τα συμπτώματα που περιγράφετε πιθανότατα δεν οφείλονται σε βακτηριακή λοίμωξη και η αντιβίωση δεν θα σας βοηθήσει να αναρρώσετε ταχύτερα».
Τρίτο βήμα: Πρόταση συμπτωματικής αντιμετώπισης
Αντί της αντιβίωσης, ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει:
- Αναλγητικά και αντιπυρετικά όπου ενδείκνυνται
- Επαρκή ενυδάτωση
- Ξεκούραση
- Σκευάσματα για την ανακούφιση του πονόλαιμου
- Ρινικά διαλύματα ή αποσυμφορητικά όπου ενδείκνυνται
- Μέτρα αυτοφροντίδας ανάλογα με τα συμπτώματα
Η διεθνής βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι η σωστή συμπτωματική αντιμετώπιση μειώνει την πίεση για άσκοπη χορήγηση αντιβιοτικών.
Τέταρτο βήμα: Ενημέρωση για τα προειδοποιητικά σημεία
Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση:
- Επίμονος ή υψηλός πυρετός
- Δύσπνοια
- Επιδείνωση των συμπτωμάτων
- Συμπτώματα που διαρκούν περισσότερο από το αναμενόμενο
- Ευάλωτες ομάδες ασθενών (ηλικιωμένοι, ανοσοκατεσταλμένοι, έγκυες)
Η παροχή σαφών οδηγιών παρακολούθησης αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης φαρμακευτικής φροντίδας.
Διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν ότι οι φαρμακοποιοί αποτελούν βασικό κρίκο στην προσπάθεια περιορισμού της μικροβιακής αντοχής. Η σωστή ενημέρωση των ασθενών, η αποφυγή αδικαιολόγητης χορήγησης αντιβιοτικών και η προώθηση της υπεύθυνης χρήσης τους συμβάλλουν στη διατήρηση της αποτελεσματικότητας αυτών των πολύτιμων φαρμάκων για τις επόμενες γενιές.
