Μια παγκόσμια πρωτοπορία στην ιατρική και την τεχνολογία ανακοίνωσαν οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Cambridge: το πρώτο εμβόλιο που σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη (AI) και δοκιμάστηκε σε ανθρώπους.
Το εμβόλιο αυτό δεν περιορίζεται σε έναν ιό ή μία παραλλαγή – αντίθετα, στοχεύει ολόκληρη την οικογένεια των κορωνοϊών, περιλαμβάνοντας όλες τις παραλλαγές COVID-19 και πιθανές λοιμώξεις από ζώα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επόμενη πανδημία.
Η ανάπτυξη του εμβολίου αποτελεί θεμελιώδη στροφή στη στρατηγική πρόληψης πανδημιών. Κανονικά, τα εμβόλια σχεδιάζονται βάσει ενός συγκεκριμένου ιού και απαιτούν συνεχείς ενημερώσεις όταν ο ιός μεταλλάσσεται. Αυτή η διαδικασία μας αφήνει πάντα ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Jonathan Heeney, στόχος της AI είναι να μας φέρει «μπροστά από τις εξελίξεις», δημιουργώντας εμβόλια που μπορούν να προφυλάξουν από μελλοντικούς ιούς πριν ακόμη εμφανιστούν.
Η ομάδα του Cambridge χρησιμοποίησε γενετικά δεδομένα κορωνοϊών που είχαν καταγραφεί από διεθνή προγράμματα παρακολούθησης ιών. Η AI ανέλυσε αυτούς τους κώδικες και σχεδίασε ένα «super-antigen», ένα συστατικό που εκπαίδευσε το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να καταπολεμά όλους τους κορωνοϊούς, ακόμα και αν αυτοί μεταλλάσσονται ή προκύπτουν από ζώα. Οι αντιγόνοι είναι τα κρίσιμα στοιχεία ενός εμβολίου, καθώς το ανοσοποιητικό μαθαίνει να τα αναγνωρίζει και να τα επιτίθεται.
Η πρώτη φάση δοκιμών περιλάμβανε 39 εθελοντές και αξιολόγησε την ασφάλεια του εμβολίου. Η δεύτερη φάση, με περίπου 200 συμμετέχοντες, θα μετρήσει την αποτελεσματικότητα στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν «μέτρια» ανοσολογική απόκριση, αλλά η επιστημονική κοινότητα θεωρεί το επίτευγμα εξαιρετικά σημαντικό. Όπως αναφέρει ο Prof. Saul Faust, η τεχνολογία «έχει μεγάλο δυναμικό» και «μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στον σχεδιασμό εμβολίων για πανδημίες».
Η έρευνα δεν σταματά εδώ: η ομάδα ήδη εξετάζει εμβόλια για εποχική γρίπη που δεν θα χρειάζονται ετήσιες αναπροσαρμογές, για τον ιό H5N1 της γρίπης των πτηνών, αλλά και για αιμορραγικούς ιούς όπως ο Έμπολα, που προκαλούν θανάσιμες επιδημίες. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη εμβολίων, να προβλέψει πώς το ανοσοποιητικό θα αντιδράσει και να «σώσει εκατομμύρια ζωές».
Η Prof. Marian Knight τονίζει ότι η επιτυχία του AI-designed super-antigen αποτελεί «ορόσημο» για την ιατρική επιστήμη, ανοίγοντας τον δρόμο για εμβόλια που προστατεύουν όχι μόνο από τους ιούς του σήμερα, αλλά και από αυτούς που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την επόμενη πανδημία. Ο κόσμος βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια νέα εποχή, όπου η τεχνολογία και η ιατρική συνεργάζονται για να νικήσουν τους ιούς πριν αυτοί χτυπήσουν.
Με πληροφορίες από BBC
