Ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει τις σοβαρές αδυναμίες της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας φαρμάκων, με τις επιπτώσεις να εκτείνονται πολύ πέρα από την περιοχή του Περσικού Κόλπου. Ακόμη και σε περίπτωση διατήρησης της εκεχειρίας, οι διαταραχές στις αερομεταφορές και στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ δημιουργούν συνθήκες αύξησης τιμών και πιθανών ελλείψεων, κυρίως σε γενόσημα φάρμακα και ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Παράλληλα, η σύγκρουση επηρεάζει και τις κλινικές δοκιμές νέων θεραπειών για καρκίνο, καρδιαγγειακά και άλλες σοβαρές παθήσεις, σε χώρες όπως η Τουρκία, το Ισραήλ και η Αίγυπτος, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης δεδομένων Phesi.
Σύμφωνα με τον Prashant Yadav, συνεργάτη του Council on Foreign Relations, περίπου το 10% έως 20% του παγκόσμιου φαρμακευτικού εμπορίου διέρχεται από τη Μέση Ανατολή. Η κρίση προκάλεσε έντονη αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών για τη μεταφορά γενόσημων φαρμάκων που παράγονται στην Ινδία, τα οποία απαιτούν ειδικές συνθήκες, όπως ελεγχόμενη θερμοκρασία, και συνήθως διακινούνται μέσω κόμβων όπως το Ντουμπάι.
Ταυτόχρονα, φαρμακευτικά προϊόντα και πρώτες ύλες βρέθηκαν να ανταγωνίζονται άλλα εμπορεύματα, όπως τα λιπάσματα, σε ήδη επιβαρυμένες μεταφορικές οδούς, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα logistics.
Παρότι ανακοινώθηκε εκεχειρία δύο εβδομάδων, δεν υπάρχει βεβαιότητα για τη διάρκειά της, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα στην αγορά. Οι αεροπορικές μεταφορές της περιοχής έχουν επηρεαστεί σημαντικά, με αποτέλεσμα οι εταιρείες να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές και μεταφορείς, κάτι που αυξάνει περαιτέρω το κόστος.
Ακόμη και αν οι βραχυπρόθεσμες καθυστερήσεις περιοριστούν, οι διανομείς φαρμάκων ενδέχεται να αυξήσουν τα αποθέματά τους για λόγους ασφάλειας, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις σε αγορές με περιορισμένους οικονομικούς πόρους.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν καταγραφεί ελλείψεις φαρμάκων, ωστόσο οι αρμόδιοι φορείς παρακολουθούν στενά την κατάσταση και προετοιμάζουν εναλλακτικά σχέδια. Ήδη, πριν από τον πόλεμο, η αύξηση του κόστους φαρμάκων και ιατρικών προμηθειών επιβάρυνε τα συστήματα υγείας.
Επιπλέον, η σύγκρουση επηρεάζει και τη διαθεσιμότητα ηλίου, ενός υποπροϊόντος της παραγωγής φυσικού αερίου, που χρησιμοποιείται για την ψύξη των μαγνητών σε μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας.
Ιδιαίτερα ευάλωτος τομέας είναι οι κλινικές δοκιμές, οι οποίες εξαρτώνται από την έγκαιρη μεταφορά φαρμάκων. Σύμφωνα με την Phesi, το 6,7% των παγκόσμιων κλινικών δοκιμών έχει επηρεαστεί, κυρίως σε θεραπείες για καρκίνο του πνεύμονα και του μαστού, καρδιακή ανεπάρκεια και πολλαπλό μυέλωμα.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί στον τομέα των logistics, σε αντίθεση με άλλα προϊόντα, τα φάρμακα που απαιτούν ελεγχόμενη θερμοκρασία μπορεί να καταστούν άχρηστα ακόμη και μετά από μικρές καθυστερήσεις στη μεταφορά.
Οι συνέπειες ενδέχεται να φανούν κυρίως στα γενόσημα φάρμακα, των οποίων το χαμηλό κόστος αφήνει μικρά περιθώρια κέρδους. Ακόμη και μικρές αυξήσεις στο κόστος μεταφοράς ή πρώτων υλών μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές ανατιμήσεις και πιθανές ελλείψεις, ιδιαίτερα σε χώρες που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να απορροφήσουν τις αυξήσεις.
Συνολικά, η κρίση καταδεικνύει πόσο ευάλωτες παραμένουν οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ακόμη και μετά τα διδάγματα της πανδημίας, με τις επιχειρήσεις να λειτουργούν πλέον σε συνθήκες διαρκούς πίεσης και προσαρμογής.
Με πληροφορίες από Axios
