Τα φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, που χρησιμοποιούνται για τη ρύθμιση του διαβήτη τύπου 2 και την απώλεια βάρους, έχουν γνωρίσει ραγδαία αύξηση στη χρήση τους παγκοσμίως. Παρά την αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητά τους, έχουν συνδεθεί σε σπάνιες περιπτώσεις με σοβαρές παρενέργειες, μεταξύ των οποίων και η οξεία παγκρεατίτιδα.
Πρόσφατα, η Υπηρεσία Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγειονομικής Περίθαλψης (MHRA) στο Ηνωμένο Βασίλειο επικαιροποίησε τις οδηγίες για τις ενέσιμες θεραπείες απώλειας βάρους, μετά από αύξηση αναφορών οξείας παγκρεατίτιδας στο σύστημα Yellow Card, που καταγράφει ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων.
Τι είναι η οξεία παγκρεατίτιδα
Η οξεία παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή του παγκρέατος και εκδηλώνεται συνήθως με αιφνίδιο, έντονο πόνο στην άνω κοιλιακή χώρα, που μπορεί να αντανακλά στην πλάτη, καθώς και με ναυτία, έμετο και κοιλιακό πρήξιμο. Στα ενημερωτικά έντυπα φαρμάκων όπως τα Wegovy, Ozempic και Mounjaro, η παγκρεατίτιδα αναφέρεται ως σπάνια ανεπιθύμητη ενέργεια, με εκτιμώμενη συχνότητα περίπου 1%.
Πόσο συχνός είναι ο κίνδυνος
Σύμφωνα με ειδικούς, ο κίνδυνος παγκρεατίτιδας από αγωνιστές υποδοχέων GLP-1 είναι γνωστός, αλλά παραμένει χαμηλός. Εκτιμήσεις από μελέτες τοποθετούν τη συχνότητα μεταξύ 0,27% και 2,2%, ανάλογα με τον πληθυσμό και τη μεθοδολογία.
Ο χειρουργός βαριατρικής Hector Perez χαρακτηρίζει την παρέμβαση της βρετανικής ρυθμιστικής αρχής ως υπεύθυνη διαχείριση κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι ρυθμιστικές αρχές οφείλουν να αντιδρούν σε συστάδες περιστατικών που παρατηρούνται στην καθημερινή κλινική πράξη.
Από την πλευρά του, ο Mir Ali, ιατρικός διευθυντής κέντρου χειρουργικής απώλειας βάρους στις ΗΠΑ, σημειώνει ότι η αυξημένη καταγραφή περιστατικών πιθανότατα σχετίζεται με τη διευρυμένη χρήση των συγκεκριμένων φαρμάκων και όχι απαραίτητα με αύξηση του ατομικού κινδύνου.
Πόσο ασφαλή θεωρούνται
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι για άτομα χωρίς προϋπάρχουσα παγκρεατική νόσο, τα φάρμακα GLP-1 διαθέτουν γενικά ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας. Η παγκρεατίτιδα παραμένει αναγνωρισμένη αλλά σπάνια επιπλοκή και δεν έχει αποδειχθεί σαφώς αυξημένη σε καλά ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές.
Ωστόσο, η απόφαση για έναρξη θεραπείας πρέπει να βασίζεται στην προσεκτική στάθμιση οφέλους και κινδύνου, ιδίως σε άτομα που δεν αναμένεται να αποκομίσουν σημαντικό όφελος από τη συγκεκριμένη αγωγή.
Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Ο απόλυτος κίνδυνος για τους περισσότερους ασθενείς θεωρείται χαμηλός. Παρ’ όλα αυτά, αυξημένη προσοχή απαιτείται σε άτομα με:
- Ιστορικό παγκρεατίτιδας
- Πέτρες στη χολή
- Πολύ υψηλά τριγλυκερίδια
- Έντονη κατανάλωση αλκοόλ
- Προϋπάρχουσα παγκρεατική νόσο
Οι παράγοντες αυτοί πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν τη χορήγηση αγωνιστών GLP-1.
Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοηθούν
Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο έντονος, επίμονος πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα, που μπορεί να επεκτείνεται στην πλάτη, συχνά συνοδευόμενος από ναυτία και έμετο. Σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν πυρετός και ρίγη.
Ορισμένοι ασθενείς, ωστόσο, μπορεί να παρουσιάσουν πιο ήπια ή άτυπα συμπτώματα, όπως αίσθημα φουσκώματος, δυσφορία ή πρώιμο κορεσμό που δεν υποχωρούν εύκολα. Σε κάθε περίπτωση, η εμφάνιση έντονου κοιλιακού πόνου ή επίμονης ναυτίας απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Αν και οι περισσότερες περιπτώσεις παγκρεατίτιδας αντιμετωπίζονται με υποστηρικτική αγωγή και διακοπή του φαρμάκου, η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή επιπλοκή εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
Συμπερασματικά, τα φάρμακα GLP-1 παραμένουν σημαντικό εργαλείο στη διαχείριση του διαβήτη και της παχυσαρκίας, με γενικά χαμηλό κίνδυνο παγκρεατίτιδας. Η σωστή επιλογή ασθενών, η ενημέρωση για τα συμπτώματα και η τακτική ιατρική παρακολούθηση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ασφαλή χρήση τους.
