Νέα έρευνα υποστηρίζει ότι η έκθεση σε ορισμένες ανθεκτικές χημικές ουσίες PFAS, τα λεγόμενα «αιώνια χημικά», ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλαπλής σκλήρυνσης.
Αν και ο μηχανισμός δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, η πιθανή αυτή συσχέτιση μπορεί να συμβάλλει στην κατανόηση της σημαντικά αυξημένης εμφάνισης της νόσου παγκοσμίως τα τελευταία 30 χρόνια, με τη συχνότητα της πολλαπλής σκλήρυνσης να έχει αυξηθεί κατά περίπου 26% διεθνώς.
Η πολλαπλή σκλήρυνση πρόκειται για μια αυτοάνοση πάθηση του κεντρικού νευρικού συστήματος, χωρίς γνωστή μοναδική αιτία και χωρίς οριστική θεραπεία. Τα νέα δεδομένα από τη Σουηδία υποδεικνύουν ότι οι PFAS ίσως αποτελούν έναν υποτιμημένο περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και για ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας.
Αξιοποιώντας δεδομένα από σουηδικά μητρώα υγείας, οι ερευνητές μέτρησαν τις συγκεντρώσεις 24 διαφορετικών ενώσεων PFAS στο αίμα 907 ατόμων που είχαν πρόσφατα διαγνωστεί με πολλαπλή σκλήρυνση και τις συνέκριναν με εκείνες 907 υγιών ατόμων. Παράλληλα, εξέτασαν και επτά υποπροϊόντα άλλων ανθεκτικών χημικών ουσιών, των πολυχλωριωμένων διφαινυλίων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των αναλύσεων, όσοι είχαν υψηλότερα επίπεδα αυτών των ουσιών στο αίμα εμφάνιζαν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για πολλαπλή σκλήρυνση. Μάλιστα, οι ισχυρότερες συσχετίσεις δεν αφορούσαν μία μόνο ουσία, αλλά συνδυασμούς PFAS και/ή των υποπροϊόντων τους, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή συνεργιστική επίδραση μεταξύ των ουσιών αυτών.
Από τα μέσα του 20ού αιώνα, οι ανθεκτικές χημικές ουσίες PFAS έχουν χρησιμοποιηθεί σε πλήθος προϊόντων, όπως αντικολλητικά σκεύη, υφάσματα με αντοχή στους λεκέδες, αφρούς πυρόσβεσης και καλλυντικά. Σήμερα, οι ουσίες αυτές βρίσκονται σχεδόν παντού: στο νερό, στα ποτά, στα τρόφιμα, στο γαστρεντερικό μας σύστημα, στο αίμα και ακόμη και στον εγκέφαλο. Μπορούν επίσης να απορροφηθούν μέσω του δέρματος, ιδιαίτερα μέσω των καλλυντικών προϊόντων.
Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερες μελέτες εντοπίζουν πιθανές αρνητικές επιδράσεις στην υγεία από συγκεκριμένες χημικές ουσίες, όταν αυτές βρίσκονται σε ορισμένες συγκεντρώσεις. Στη συγκεκριμένη μελέτη, οι συμμετέχοντες που εμφάνιζαν υψηλότερες συγκεντρώσεις PFOS ή δύο συγκεκριμένων υποπροϊόντων των πολυχλωριωμένων διφαινυλίων (4‑OH‑CB187 και 3‑OH‑CB153) παρουσίασαν ιδιαίτερα αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης πολλαπλής σκλήρυνσης.
Οι ουσίες PFOS και τα παράγωγα των πολυχλωριωμένων διφαινυλίων φαίνεται να έχουν τη δυνατότητα να διαπερνούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, γεγονός που θα μπορούσε να σημαίνει ότι μπορούν να φτάσουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και ενδεχομένως να επηρεάσουν τα ανοσοκύτταρα που βρίσκονται εκεί.
Εάν αυτές οι χημικές ουσίες προκαλούν οξειδωτικό στρες, όπως υποψιάζονται οι ερευνητές, τότε μπορεί να εξασθενούν τις αντιοξειδωτικές άμυνες του εγκεφάλου. Μια τέτοια διαταραχή θα μπορούσε να συμβάλλει σε συμπτώματα που συχνά παρατηρούνται στην πολλαπλή σκλήρυνση, όπως μυϊκή αδυναμία, μούδιασμα ή διαταραχές της όρασης.
