Μια νέα προσέγγιση στην οργάνωση των εμβολιασμών ενηλίκων προτείνει επιστημονική μελέτη Ελλήνων ερευνητών, η οποία δημοσιεύθηκε στο Pneumon, το επίσημο επιστημονικό περιοδικό της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Η εργασία, με τίτλο «Βελτιστοποίηση του εμβολιασμού των ενηλίκων με χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις μέσω ενός πλαισίου με υποστήριξη από φαρμακοποιούς για την ολοκληρωμένη πρωτοβάθμια φροντίδα», εξετάζει πώς τα φαρμακεία της κοινότητας μπορούν να συμβάλουν πιο συστηματικά στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία ενός πρακτικού οδηγού, που θα επιτρέπει στους φαρμακοποιούς να αναγνωρίζουν τις εμβολιαστικές ανάγκες των πολιτών, να παρέχουν εξατομικευμένη ενημέρωση και να συνεργάζονται αποτελεσματικότερα με τους θεράποντες ιατρούς.
Από τη χορήγηση εμβολίων στην ολοκληρωμένη φαρμακευτική φροντίδα
Όπως εξηγεί ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Μάριος Σπανάκης, PharmD, PhD, φαρμακοποιός και διδάκτορας Φαρμακολογίας και Φαρμακοκινητικής, στόχος είναι οι επιστημονικές κατευθυντήριες οδηγίες να μετατραπούν σε συγκεκριμένες διαδικασίες που μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή λειτουργία του φαρμακείου.
Το προτεινόμενο μοντέλο περιλαμβάνει τον έλεγχο του εμβολιαστικού ιστορικού κατά την επίσκεψη του ασθενούς, την αναγνώριση πιθανών κενών στην εμβολιαστική του κάλυψη, την παροχή συμβουλευτικής και τη συνεργασία με τον γιατρό για την κατάλληλη παραπομπή.
Παράλληλα, προβλέπει την ηλεκτρονική καταγραφή των εμβολιασμών και την παρακολούθηση των ασθενών μέσω υπενθυμίσεων για τις επόμενες ή αναμνηστικές δόσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους ενήλικες με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, για τους οποίους η πρόληψη λοιμώξεων μέσω του εμβολιασμού αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας.
Η μελέτη αναπτύχθηκε μέσα από τη συνεργασία φαρμακοποιών με επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, μεταξύ των οποίων οι καθηγητές Πνευμονολογίας Νικόλαος Τζανάκης, Κατερίνα Αντωνίου και Ειρήνη Βασαρμίδη, καθώς και ο καθηγητής Γενικής Ιατρικής Εμμανουήλ Συμβουλάκης.
Ο Δρ. Σπανάκης συμμετέχει επίσης ως συνεργαζόμενος ερευνητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης και στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Η δημοσίευση αποτελεί επιστημονικό αποτέλεσμα του προγράμματος διά βίου μάθησης «Προηγμένη Εκπαίδευση στις Φαρμακευτικές Επιστήμες & την Κοινοτική Φαρμακευτική» του ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Σημαντικά κενά στην εμβολιαστική κάλυψη των ενηλίκων
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη καταδεικνύουν ότι η εμβολιαστική κάλυψη των ενηλίκων στην Ελλάδα παραμένει ανομοιογενής, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το εμβόλιο και την πληθυσμιακή ομάδα.
Σύμφωνα με δεδομένα που παρατίθενται στην εργασία, η κάλυψη για την εποχική γρίπη προσεγγίζει το 55% στις ομάδες υψηλού κινδύνου, ενώ για τον πνευμονιόκοκκο διαμορφώνεται περίπου στο 36%. Χαμηλότερα είναι τα αντίστοιχα ποσοστά για τον έρπητα ζωστήρα (12%) και τον τέτανο (21%).
Επιπλέον, νεότερα στοιχεία από δείγμα ενηλίκων ηλικίας 60 ετών και ά στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα, με την κάλυψη για τη γρίπη να φτάνει το 82,5%, για τον πνευμονιόκοκκο το 68,3% και για τον έρπητα ζωστήρα το 56%.
Αντίθετα, ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά καταγράφονται για την αναμνηστική δόση τετάνου, διφθερίτιδας και κοκκύτη (13%) και για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), με μόλις 5,2%.
Αξιοσημείωτο είναι ότι μόνο το 10,1% των συμμετεχόντων είχε λάβει τουλάχιστον τα δύο τρίτα των εμβολίων που συνιστώνταν εξατομικευμένα για την περίπτωσή του.
Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πιο οργανωμένες παρεμβάσεις στην πρόληψη, με ενεργότερη συμμετοχή των επαγγελματιών υγείας που βρίσκονται σε καθημερινή επαφή με τους πολίτες.
Ψηφιακή καταγραφή και συνεργασία με τους γιατρούς
Σημαντική παράμετρος του προτεινόμενου μοντέλου είναι η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων.
Η δυνατότητα πρόσβασης των φαρμακοποιών στο ηλεκτρονικό ιστορικό εμβολιασμού, καθώς και η ενημέρωση των σχετικών αρχείων μετά τη χορήγηση εμβολίων στο φαρμακείο, μπορούν να διευκολύνουν την παρακολούθηση των ασθενών.
Παράλληλα, η εφαρμογή οργανωμένων διαδικασιών εντοπισμού των ατόμων που χρειάζονται εμβολιασμό, η αξιολόγηση του κινδύνου και η αποστολή υπενθυμίσεων μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κενών που παρατηρούνται.
Βασική προϋπόθεση αποτελεί η συνεργασία μεταξύ φαρμακοποιών και ιατρών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, με σαφώς καθορισμένους ρόλους και διαδικασίες παραπομπής.
Ηράκλειο και Ρέθυμνο: Προς αξιοποίηση του οδηγού από τους φαρμακοποιούς
Το ενδιαφέρον της μελέτης δεν περιορίζεται στο επιστημονικό επίπεδο, καθώς ήδη εξετάζεται η πρακτική αξιοποίησή της από δύο τοπικούς Φαρμακευτικούς Συλλόγους στην Κρήτη.
Σύμφωνα με τον Δρ. Σπανάκη, υπάρχει πρόταση ο οδηγός να διατεθεί στα μέλη των Φαρμακευτικών Συλλόγων Ηρακλείου και Ρεθύμνου, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση των εμβολιαστικών αναγκών ασθενών με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα.
Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ηρακλείου Αριστοτέλης Σκουντάκης, ο πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ρεθύμνου Κωνσταντίνος Βαρδιάμπασης και η φαρμακοποιός Αγάπη Φουρναράκη.
Στόχος είναι οι φαρμακοποιοί να αποκτήσουν ένα σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο εργαλείο, που θα τους καθοδηγεί στην προσέγγιση των ασθενών, στην ενημέρωσή τους και στην οργάνωση της εμβολιαστικής φροντίδας.
Ένας διευρυμένος ρόλος για το φαρμακείο της κοινότητας
Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της μετάβασης από την απλή δυνατότητα διενέργειας εμβολιασμών σε ένα οργανωμένο μοντέλο πρόληψης.
Όπως επισημαίνει ο Δρ. Σπανάκης, δεν αρκεί οι φαρμακοποιοί να γνωρίζουν τις εμβολιαστικές συστάσεις ή να έχουν τη δυνατότητα χορήγησης ενός εμβολίου. Χρειάζονται επίσης σαφείς διαδικασίες, επιστημονική καθοδήγηση και εργαλεία που θα τους επιτρέπουν να παρέχουν αποτελεσματικότερη φροντίδα.
Η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει το φαρμακείο ως σημαντικό σημείο επαφής του πολίτη με το σύστημα υγείας και ενισχύει τη δυνατότητά του να συμμετέχει ενεργά στην πρόληψη.
Η αξιοποίηση του προτεινόμενου οδηγού θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς την καλύτερη οργάνωση των εμβολιασμών ενηλίκων στην Ελλάδα, υπό την προϋπόθεση της κατάλληλης εκπαίδευσης, της διεπιστημονικής συνεργασίας και της εφαρμογής επιστημονικά τεκμηριωμένων πρακτικών.
Πηγή: dailypharmanews.gr
