Ένα βακτηριακό στέλεχος ηλικίας περίπου 5.000 ετών, που εντοπίστηκε σε στρώμα πάγου σε υπόγειο σπήλαιο της Ρουμανίας, παρουσιάζει ανησυχητική αντοχή σε δέκα σύγχρονα αντιβιοτικά, σύμφωνα με πρόσφατη επιστημονική έρευνα. Τα αποτελέσματα της έρευνας ενισχύουν τόσο τον προβληματισμό για την εξέλιξη της αντιμικροβιακής αντοχής όσο και τις ελπίδες για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Το βακτήριο ανακαλύφθηκε στο σπήλαιο πάγου Scarisoara, ένα από τα μεγαλύτερα σπήλαια πάγου στην Ευρώπη, που βρίσκεται στα όρη Απουσένι της Ρουμανίας. Τα σπήλαια αυτά θεωρούνται μοναδικά οικοσυστήματα, καθώς φιλοξενούν μικροοργανισμούς που έχουν προσαρμοστεί σε ακραίες συνθήκες ψύχους, ενώ αποτελούν ανεξερεύνητη δεξαμενή γενετικής ποικιλομορφίας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν το βακτηριακό στέλεχος Psychrobacter SC65A.3, το οποίο απομονώθηκε από πυρήνα πάγου σε βάθος 25 μέτρων στη λεγόμενη «Μεγάλη Αίθουσα» του σπηλαίου. Τα δείγματα ελήφθησαν σε αποστειρωμένες συνθήκες και διατηρήθηκαν κατεψυγμένα έως την ανάλυσή τους στο εργαστήριο, για να αποφευχθεί η επιμόλυνση.
Μετά την απομόνωση διαφόρων βακτηριακών στελεχών, οι ερευνητές προχώρησαν σε γονιδιωματική ανάλυση, αναζητώντας γονίδια που επιτρέπουν την επιβίωση σε χαμηλές θερμοκρασίες και την ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά.
Η αντοχή σε 10 αντιβιοτικά και η ανακάλυψη πάνω από 100 γονιδίων αντίστασης
Το συγκεκριμένο βακτήριο δοκιμάστηκε σε 28 αντιβιοτικά από δέκα διαφορετικές κατηγορίες, τα οποία χρησιμοποιούνται στη θεραπεία σοβαρών λοιμώξεων, όπως λοιμώξεις του αναπνευστικού, του ουροποιητικού, του δέρματος, του αίματος και του αναπαραγωγικού συστήματος.
Παρά την αρχαία του προέλευση, το βακτήριο παρουσίασε αντοχή σε δέκα σύγχρονα αντιβιοτικά, ενώ εντοπίστηκαν περισσότερα από 100 γονίδια που σχετίζονται με την αντοχή. Η δρ. Κριστίνα Πουρκαρέα, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Βιολογίας του Βουκουρεστίου, επισημαίνει ότι η μελέτη μικροβίων που διατηρούνται σε πάγους για χιλιάδες χρόνια δείχνει ότι η αντοχή στα αντιβιοτικά υπήρχε φυσικά στο περιβάλλον πολύ πριν την ανάπτυξη της σύγχρονης ιατρικής.
Κίνδυνος και ευκαιρία
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι βακτήρια σαν αυτά αποτελούν διπλή πρόκληση. Από τη μία, το λιώσιμο των πάγων λόγω της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να απελευθερώσει αρχαία μικρόβια στο σύγχρονο περιβάλλον, ενισχύοντας το ήδη σοβαρό πρόβλημα της αντιμικροβιακής αντοχής. Από την άλλη, η έρευνα αποκάλυψε σχεδόν 600 γονίδια άγνωστης λειτουργίας, τα οποία ίσως κρύβουν νέους βιολογικούς μηχανισμούς που δεν έχουν ακόμη εκμεταλλευτεί.
Επιπλέον, εντοπίστηκαν 11 γονίδια που ενδέχεται να έχουν την ικανότητα να εξοντώσουν ή να αναστείλουν την ανάπτυξη άλλων βακτηρίων, μυκήτων και ιών. Αυτό ανοίγει το δρόμο για την ανάπτυξη νέων θεραπειών και αντιβιοτικών.
Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Microbiology, επισημαίνοντας τη σημασία της αναζήτησης νέων στρατηγικών για την καταπολέμηση των ανθεκτικών μικροβίων.
