Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) και οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν πιέσεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων. Αν και προς το παρόν δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές ελλείψεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι καθυστερήσεις στις μεταφορές και η αύξηση του κόστους προκαλούν ανησυχία για το επόμενο διάστημα.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι ενδεχόμενη παράταση των εντάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε προβλήματα διαθεσιμότητας, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες κατηγορίες φαρμάκων. Ο EMA, σε συνεργασία με την αρμόδια επιτροπή για τις ελλείψεις (MSSG), παρακολουθεί καθημερινά τις εξελίξεις, επιχειρώντας να προλάβει τυχόν διαταραχές στην αγορά.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), Σπύρο Σαπουνά, η εικόνα στην Ελλάδα παραμένει σταθερή και δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας για τους ασθενείς. Όπως επισημαίνει, η χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα και η αγορά λειτουργεί ομαλά, παρά τις διεθνείς πιέσεις. Ωστόσο, ο ΕΟΦ βρίσκεται σε αυξημένη ετοιμότητα, ενώ έχουν ήδη πραγματοποιηθεί συσκέψεις στο υπουργείο Υγείας για την αξιολόγηση πιθανών μέτρων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι βασικές επιπτώσεις εντοπίζονται κυρίως στον χρόνο παράδοσης και στο κόστος των εισαγωγών. Η αναδρομολόγηση αεροπορικών και θαλάσσιων μεταφορών, με αποφυγή κρίσιμων κόμβων στη Μέση Ανατολή, οδηγεί σε καθυστερήσεις και αυξάνει το κόστος logistics. Παράλληλα, προβλήματα καταγράφονται και στη διακίνηση πρώτων υλών (APIs) από την Ασία, γεγονός που αναγκάζει τις φαρμακοβιομηχανίες να αναπροσαρμόζουν συνεχώς τις εφοδιαστικές τους στρατηγικές.
Παρά τις πιέσεις αυτές, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ότι η κατάσταση έχει οδηγήσει σε συστηματικές ελλείψεις. Στην Ελλάδα, οι όποιες περιορισμένες διαθεσιμότητες αφορούν περίπου 80 κωδικούς φαρμάκων και συνδέονται κυρίως με γνωστά, εποχικά ή παραγωγικά ζητήματα. Για τα συγκεκριμένα σκευάσματα έχουν ήδη ληφθεί μέτρα, όπως η απαγόρευση παράλληλων εξαγωγών, ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια στην εγχώρια αγορά.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε φάρμακα που απαιτούν ειδικές συνθήκες μεταφοράς, όπως εκείνα που εντάσσονται στην «ψυχρή αλυσίδα», συμπεριλαμβανομένων ορισμένων εμβολίων και βιολογικών παραγόντων. Επιπλέον, αυξημένος θεωρείται ο κίνδυνος για σκευάσματα που εξαρτώνται από δευτερεύοντα υλικά – όπως εξαρτήματα συσκευασίας – τα οποία διακινούνται μέσω περιοχών που επηρεάζονται από τη γεωπολιτική αστάθεια.
Ωστόσο, ο κίνδυνος για κρίσιμα φάρμακα παραμένει ελεγχόμενος, όσο εξακολουθούν να υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς. Οι βασικές προκλήσεις σχετίζονται με τη μείωση της διαθέσιμης χωρητικότητας φορτίου και την αύξηση του κόστους, στοιχεία που ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω την αγορά εάν η κατάσταση παραταθεί.
Σε ό,τι αφορά τα αντικαρκινικά φάρμακα, τα μονοκλωνικά αντισώματα και άλλα κρίσιμα θεραπευτικά σκευάσματα, οι ελληνικές αρχές διαβεβαιώνουν ότι υπάρχουν επαρκή αποθέματα για τους επόμενους μήνες. Τα νοσοκομεία και οι φαρμακαποθήκες λειτουργούν με βάση προγραμματισμό ασφαλείας, ενώ οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν ήδη ενεργοποιήσει εναλλακτικά δίκτυα διανομής εντός Ευρώπης.
Παράλληλα, ο ΕΟΦ εξετάζει ένα σύνολο μέτρων για την αντιμετώπιση ενδεχόμενης επιδείνωσης της κατάστασης. Σε αυτά περιλαμβάνονται η παράταση της απαγόρευσης εξαγωγών για φάρμακα που εμφανίζουν πιέσεις, η επίσπευση έκτακτων εισαγωγών μέσω του ΙΦΕΤ και η ενίσχυση της συνεργασίας με τους κατόχους αδειών κυκλοφορίας για τη συνεχή παρακολούθηση των αποθεμάτων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ευρωπαϊκή συνεργασία, με στόχο την κοινή προμήθεια κρίσιμων πρώτων υλών, καθώς και στην ψηφιοποίηση των συστημάτων παρακολούθησης, που επιτρέπει την έγκαιρη παρέμβαση πριν δημιουργηθούν σοβαρά προβλήματα.
Το βασικό μήνυμα των αρχών είναι ότι, παρά την αυξημένη επαγρύπνηση, η επάρκεια φαρμάκων στην Ελλάδα είναι διασφαλισμένη. Οι μηχανισμοί πρόληψης και διαχείρισης κρίσεων βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία, με στόχο να διατηρηθεί η ομαλή πρόσβαση των ασθενών στις απαραίτητες θεραπείες.
