Οι χημικές ουσίες PFAS, γνωστές και ως «παντοτινά χημικά» λόγω της εξαιρετικής ανθεκτικότητάς τους στη διάσπαση, φαίνεται ότι συνδέονται με ταχύτερη βιολογική γήρανση. Σύμφωνα με μελέτη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Jiao Tong της Σανγκάης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging, οι άνδρες μέσης ηλικίας αποτελούν την ομάδα που επηρεάζεται περισσότερο.
Τα PFAS χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα ισχυρούς μοριακούς δεσμούς, γεγονός που τα καθιστά εξαιρετικά ανθεκτικά στο περιβάλλον. Χρησιμοποιούνται ευρέως σε προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως αντικολλητικές επιστρώσεις, αδιάβροχα υφάσματα, αφρούς πυρόσβεσης, συσκευασίες τροφίμων, καθαριστικά προϊόντα και πλαστικά. Πρόσφατα, μάλιστα, νέα PFAS έχουν εισαχθεί στην αγορά και για χρήση σε κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης.
Η παρουσία αυτών των ουσιών εντοπίζεται ολοένα και συχνότερα στο νερό, στο έδαφος και στους ιστούς των οργανισμών. Ορισμένες μορφές PFAS έχουν ήδη συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, όπως καρκίνο, παχυσαρκία, προβλήματα γονιμότητας και ορμονικές διαταραχές.
PFAS & Μελέτη για τη γήρανση των ανδρών
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 326 άνδρες και γυναίκες που συμμετείχαν την περίοδο 1999-2000 στην αμερικανική Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείας και Διατροφής (NHANES). Στα δείγματα αίματος των συμμετεχόντων είχαν μετρηθεί τα επίπεδα έντεκα διαφορετικών PFAS, καθώς και η «μεθυλίωση» του DNA – ένας επιγενετικός δείκτης που επηρεάζει τη λειτουργία των γονιδίων.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με δημογραφικά στοιχεία, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες και συνήθειες τρόπου ζωής.
Τα δεδομένα αναλύθηκαν με τη βοήθεια αλγορίθμων που εκτιμούν τη βιολογική ηλικία, έναν δείκτη που μπορεί να αποτυπώνει καλύτερα τη γήρανση του οργανισμού σε σχέση με τη χρονολογική ηλικία. Προηγούμενες αναλύσεις της NHANES είχαν ήδη δείξει ότι υψηλότερα επίπεδα PFAS στο αίμα σχετίζονται με επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση, πιθανότατα μέσω της αύξησης της φλεγμονής στον οργανισμό.
PFAS: Οι ουσίες που συνδέονται περισσότερο με τη γήρανση
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, τα επίπεδα PFAS δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών ή μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων. Ωστόσο, δύο συγκεκριμένες ουσίες, το PFNA και το PFOSA, ανιχνεύθηκαν στο αίμα περίπου του 95% των συμμετεχόντων.
Οι ουσίες αυτές χρησιμοποιούνται ευρέως σε βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα, καθώς παρουσιάζουν μεγάλη αντοχή στη θερμότητα και τη διάβρωση.
Η ανάλυση έδειξε ότι υψηλότερες συγκεντρώσεις PFNA και PFOSA συνδέονται με ταχύτερη επιγενετική γήρανση σε άνδρες ηλικίας 50 έως 64 ετών. Το ίδιο φαινόμενο δεν παρατηρήθηκε στις γυναίκες.
«Η μέση ηλικία φαίνεται να αποτελεί ένα ευαίσθητο βιολογικό παράθυρο»
Όπως επισημαίνει η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, δρ Για-Κιαν Ξου από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Jiao Tong, η μέση ηλικία φαίνεται να αποτελεί ένα «ευαίσθητο βιολογικό παράθυρο», κατά το οποίο ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε περιβαλλοντικούς και βιολογικούς στρεσογόνους παράγοντες.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης δρ Ξιανγκγουέι Λι επισημαίνει ότι οι άνδρες ενδέχεται να επηρεάζονται περισσότερο, καθώς οι δείκτες γήρανσης που εξετάστηκαν σχετίζονται έντονα με παράγοντες τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, το οποίο μπορεί να ενισχύσει τις αρνητικές επιπτώσεις των συγκεκριμένων ρύπων.
Τέλος οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να επεκτείνουν τα μέτρα περιορισμού πέρα από τις ήδη γνωστές «παλαιές» PFAS, συμπεριλαμβάνοντας και άλλες ουσίες όπως το PFNA και το PFOSA, που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε μεγάλη κλίμακα.
Η επιστημονική δημοσίευση είναι διαθέσιμη στον σύνδεσμο:
https://www.frontiersin.org/journals/aging/articles/10.3389/fragi.2025.1722675/full
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
