Οι κεφαλαλγικές διαταραχές είναι συχνές και, αν και οι περισσότερες είναι επεισοδιακές, σε πολλές περιπτώσεις διαρκούν όλη τη ζωή. Αναγνωρίζονται ως μία από τις κύριες αιτίες αναπηρίας παγκοσμίως.
Τρεις από αυτές – η ημικρανία, η κεφαλαλγία τύπου έντασης και η κεφαλαλγία από κατάχρηση φαρμάκων (MOH) – αντιπροσωπεύουν σχεδόν το σύνολο φορτίου νόσου που αποδίδεται στις κεφαλαλγίες, το οποίο εκφράζεται από: βάρος που εκφράζεται σε προσωπική ταλαιπωρία, αναπηρία, υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και οικονομικό κόστος, καθώς και σε επιπτώσεις που εκτείνονται πέρα από τα άτομα που επηρεάζονται άμεσα. Η ημικρανία εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα των μεσαίων ηλικιακών ομάδων.
Η αναπηρία που προκύπτει συνεπάγεται σημαντικό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο, όπως απουσίες από την εργασία, μειωμένη παραγωγικότητα, περιορισμό των κοινωνικών επαφών και μείωση της δυνατότητας προγραμματισμού των καθημερινών δραστηριοτήτων και μελλοντικών επιλογών.. Η συχνότητα εμφάνισης είναι υψηλότερη στις γυναίκες.
| Τύποι κεφαλαλγίας και αντίστοιχα χαρακτηριστικά | ΗΜΙΚΡΑΝΙΑ | ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΣ ΤΑΣΗΣ | ΑΘΡΟΙΣΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑ | |
| ΤΥΠΟΣ ΠΟΝΟΥ | Σαν παλμός/ σαν χτύπος | Αίσθημα πίεσης ή “στεφάνης” γύρω από το κεφάλι | διαπεραστικός, διατρητικός | |
| ΔΙΑΡΚΕΙΑ | 4 – 72 ώρες | 30 λεπτά – 7 ημέρες | 15 – 180 λεπτά | |
| ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ | Μονομερής | Και στα δύο μέρη ( της κεφαλής ) | Μονομερής | |
| ΕΝΤΑΣΗ | Μέτρια – Σοβαρή | Ελαφριά – Μέτρια | Σοβαρή | |
| ΣΥΝΟΔΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ | Ναυτία/εμετός | Ναυτία/φωτο/φωνοφοβία | Δακρύρροια, ρινική καταρροή, εφίδρωση στο πρόσωπο, οίδημα των βλεφάρων | |
| Φωτό/φωνοφοβία |
Φαρμακοποιός: το πρώτο σημείο αναφοράς
Ο φαρμακοποιός πρέπει, επομένως, να είναι σε θέση να αξιολογεί αντικειμενικά τις ανάγκες του ασθενούς, προκειμένου να συστήσει την κατάλληλη συμπτωματική θεραπεία και να τον παραπέμψει σε γιατρό ή ειδικό, όταν είναι απαραίτητο. Έχοντας λάβει την κατάλληλη εκπαίδευση σχετικά με τις συγκεκριμένες παθήσεις, θα μπορούσε να αναλάβει έναν κεντρικό ρόλο τόσο στην προληπτική εξέταση όσο και στην παρακολούθηση της θεραπευτικής συμμόρφωσης.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά την κεφαλαλγία, ο φαρμακοποιός της κοινότητας θα μπορούσε να είναι υπεύθυνος για τον εντοπισμό ασθενών που πάσχουν από ημικρανία και δεν έχουν διαγνωστεί προηγουμένως. Βρίσκεται πράγματι, σε στρατηγική θέση, καθώς μπορεί να παρακολουθεί τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, είτε έχουν συνταγογραφηθεί από γιατρό είτε έχουν αγοραστεί χωρίς συνταγή.
Παρακάτω οι πιθανοί ρόλοι του φαρμακείου ως προσιτού σημείου διαχείρισης ατόμων με κεφαλαλγία
Για όλους τους ασθενείς: Ο φαρμακοποιός έχει ρόλο στην ενημέρωση των ασθενών σχετικά με τις ρεαλιστικές προσδοκίες της θεραπείας και στην παροχή συγκεκριμένων συμβουλών σχετικά με τα φάρμακα, προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η συμμόρφωση. Μπορεί επίσης να παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις μη φαρμακευτικές επιλογές θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της αναγνώρισης και της αποφυγής των παραγόντων που προκαλούν την ασθένεια.
Για ασθενείς που λαμβάνουν ΜΗΣΥΦΑ: Ο φαρμακοποιός έχει την ευκαιρία να αξιολογήσει το αποτέλεσμα της θεραπείας και να συζητήσει την πιθανή χρήση προληπτικής αγωγής με όσους δεν επιτυγχάνουν αποδεκτή ανακούφιση από τον πονοκέφαλο.
Για ασθενείς υπό την ενεργό παρακολούθηση ενός γιατρού: Ο φαρμακοποιός μπορεί να λειτουργήσει ως ειδικός στη χρήση φαρμάκων, υποστηρίζοντας τον γιατρό που συνταγογραφεί στην επιλογή της καταλληλότερης οξείας ή προληπτικής θεραπείας με βάση συγκεκριμένους παράγοντες του ασθενούς, όπως συννοσηρότητες, αναγνώριση ανεπιθύμητων ενεργειών και διαχείριση προβλημάτων που σχετίζονται με τα φάρμακα, όπως πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ φαρμάκων. Με μια μοναδική εικόνα τόσο των φαρμάκων που διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή όσο και των συνταγογραφούμενων φαρμάκων, ο φαρμακοποιός βρίσκεται στην ιδανική θέση για να εντοπίσει την υπερβολική χρήση φαρμάκων. Όταν συνεργάζεται με τον γιατρό, μπορεί επίσης να έχει ρόλο στον έλεγχο των φαρμάκων, ο οποίος σε σχέση με την ημικρανία μπορεί να περιλαμβάνει τον συντονισμό της σταδιακής μείωσης ή διακοπής των φαρμάκων για την οξεία θεραπεία, ιδίως σε ασθενείς που παρουσιάζουν κεφαλαλγία από κατάχρηση φαρμάκων (MOH) ή των οποίων οι ημικρανίες αντιμετωπίζονται με οπιοειδή ή βαρβιτουρικά.
Μια γενική εικόνα
Παρά τη σημαντική πρόοδο στον επιστημονικό τομέα και τη διαθεσιμότητα καινοτόμων, ειδικών και επιλεκτικών φαρμάκων, η ημικρανία παραμένει σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένη και υποθεραπευόμενη. Οι φαρμακοποιοί μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία (HR-QoL) των ασθενών με ημικρανία, παρέχοντας μια δομημένη αξιολόγηση και συμβουλές σε συνεργασία με άλλους επαγγελματίες υγείας.
Επιπλέον, βρίσκονται στην ιδανική θέση για να βοηθήσουν τα άτομα να κατανοήσουν ποια αποτελέσματα να αναμένουν από την προληπτική θεραπεία και πόσο σημαντική μπορεί να είναι η τήρηση ημερολογίου πονοκεφάλων.
Ωστόσο, είναι επιθυμητό να καλυφθεί το υφιστάμενο κανονιστικό κενό: παρά τα στοιχεία που παρέχονται από επιστημονικές εταιρείες και ενώσεις ασθενών, οι πιο σοβαρές μορφές ημικρανίας δεν περιλαμβάνονται ακόμη στα Βασικά Επίπεδα Φροντίδας (LEA). Είναι απαραίτητο να προωθηθεί μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης με στόχο την ένταξη της ημικρανίας στα LEA.
Η αναγνώριση αυτή θα εξασφαλίσει την έγκαιρη και κατάλληλη πρόσβαση στις πιο αποτελεσματικές θεραπείες, συμβάλλοντας στον περιορισμό του οικονομικού κόστους για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (SSN), με θετικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών.
Ημικρανία από κατάχρηση φαρμάκων
Μεταξύ των ατόμων που πάσχουν από ημικρανία, η κατάχρηση φαρμάκων, μια συμπεριφορά αναζήτησης ανταμοιβής, μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη καθημερινής και χρόνιας ημικρανίας (4). Αν και υπάρχουν πραγματικά αποτελεσματικά φάρμακα για τη θεραπεία της ημικρανίας, η υπερβολική χρήση τους μπορεί παραδόξως να οδηγήσει σε επιδείνωση της κατάστασης αντί για βελτίωση.
Αυτή η πάθηση, που ονομάζεται κεφαλαλγία από κατάχρηση φαρμάκων (MOH), είναι ένα αυξανόμενο πρόβλημα, με εκτιμώμενη συχνότητα 1-2% στον γενικό πληθυσμό και έως 30-50% σε εξειδικευμένα κέντρα κεφαλαλγίας. Ο εντοπισμός των περιπτώσεων MOH δεν είναι εύκολος, καθώς τα περισσότερα άτομα που πάσχουν από ημικρανία τείνουν να βασίζονται στην αυτοθεραπεία με αναλγητικά χωρίς ιατρική συνταγή (OTC) και κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ενδέχεται να μην απευθυνθούν ποτέ σε εξειδικευμένο κέντρο για τον πόνο ή ακόμη και να συμβουλευτούν τον οικογενειακό τους γιατρό.
Οι φαρμακοποιοί της κοινότητας θα μπορούσαν, επομένως, να βρίσκονται σε στρατηγική θέση για να εντοπίζουν και να συμβουλεύουν τα άτομα που αυτοθεραπεύονται, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση της κατάχρησης φαρμάκων, προκειμένου να προληφθεί η ανάπτυξη MOH.
Πηγή: farmacianews
