Ο καρκίνος παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, όμως νέα επιστημονικά δεδομένα αποκαλύπτουν πως πολλές περιπτώσεις μπορούν να προληφθούν.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), πάνω από το ένα τρίτο των περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Μάλιστα, σχεδόν οι μισές από αυτές τις περιπτώσεις αφορούν καρκίνο του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας. Αυτό σημαίνει ότι εκατομμύρια θάνατοι κάθε χρόνο θα μπορούσαν να αποτραπούν μέσω στοχευμένων ιατρικών παρεμβάσεων, αλλαγών στον τρόπο ζωής, μείωσης των επαγγελματικών κινδύνων και περιορισμού της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς ρύπους.
Η ανάλυση έδειξε ότι το 2022 καταγράφηκαν σχεδόν 19 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου. Περίπου το 38% αυτών των διαγνώσεων συνδέθηκαν με 30 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.
Οι παράγοντες αυτοί περιλάμβαναν μεταξύ άλλων, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, τον αυξημένο δείκτη μάζας σώματος, τη μειωμένη σωματική δραστηριότητα, τον μη επαρκή θηλασμό, τη ρύπανση του αέρα, την υπεριώδη ακτινοβολία, διάφορους λοιμώδεις παράγοντες και περισσότερες από δώδεκα επαγγελματικές εκθέσεις.
Ο σημαντικότερος προλήψιμος παράγοντας που σχετίστηκε με τον καρκίνο ήταν το κάπνισμα. Μόνο αυτό συνδέθηκε με το 15% όλων των περιστατικών καρκίνου εκείνη τη χρονιά. Για τους άνδρες, ο κίνδυνος ήταν ακόμη μεγαλύτερος, καθώς το κάπνισμα συνέβαλε στο 23% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως.
Το κάπνισμα δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας κινδύνου. Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα κινδύνου, με την επίδρασή της να διαφέρει ανά περιοχή. Στην Ανατολική Ασία, για παράδειγμα, περίπου το 15% όλων των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες αποδόθηκαν στη ρύπανση του αέρα. Στη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία, αντίστοιχα, περίπου το 20% των περιστατικών καρκίνου του πνεύμονα στους άνδρες σχετίστηκαν με την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Μετά το κάπνισμα, ο δεύτερος σημαντικότερος τροποποιήσιμος παράγοντας ήταν η κατανάλωση αλκοόλ. Υπολογίζεται ότι ευθυνόταν για το 3,2% όλων των νέων περιστατικών καρκίνου, περίπου 700.000 διαγνώσεις.
Οι λοιμώξεις, επίσης, συνδέθηκαν με περίπου το 10% των νέων περιστατικών καρκίνου. Στις γυναίκες, το μεγαλύτερο ποσοστό προλήψιμων καρκίνων οφειλόταν στον υψηλού κινδύνου ιό HPV, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Κι ενώ υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο κατά του HPV, η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Τα περιστατικά καρκίνου του στομάχου είναι συχνότερα στους άνδρες και συνδέονται συχνά με το κάπνισμα και με λοιμώξεις που σχετίζονται με συνθήκες υπερπληθυσμού, ανεπαρκή υγιεινή και περιορισμένη πρόσβαση σε καθαρό νερό.
