fbpx

Η Εξέλιξη της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Υπόσχεται Νέες Καινοτομίες

Η βελτίωση της βιοδιαθεσιμότητας ενός φαρμακομορίου, αλλά και η στοχευμένη δράση του σε συγκεκριμένους ιστούς, συνεχίζουν να αποτελούν μία μεγάλη πρόκληση για τη φαρμακευτική επιστήμη.

Τα τελευταία χρόνια, η χρήση σωματιδιακού τύπου φορέων (drug delivery systems) για τη μεταφορά βιομορίων (πρωτεΐνες, πεπτίδια, γονιδιακή θεραπεία και πιο πρόσφατα θεραπευτικά νουκλεϊκά οξέα), εξαπλώνεται όλο και περισσότερο, επιταχύνοντας την ανάπτυξη νέων καινοτόμων φαρμακοτεχνολογικών μορφών, με στόχο την βελτίωση της θεραπευτικής τους αποτελεσματικότητας.

Πλέον, ο απλός έλεγχος των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών ενός υποψηφίου φαρμακευτικού μορίου, δεν αποτελεί κριτήριο ώστε να αποκλειστεί η χρήση του στη θεραπευτική.
Η Εξέλιξη της Φαρμακευτικής Τεχνολογίας Υπόσχεται Νέες Καινοτομίες.

Η προοπτική ανάπτυξης ενός νέου θεραπευτικού προϊόντος δεν εξαρτάται απλά από τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά του συνθετικού φαρμακομορίου και την πρόβλεψη της βιοδιαθεσιμότητας του στην από του στόματος χορήγησή του, (κανόνας Lipinski).

Με την εξέλιξη της επιστήμης της φαρμακευτικής τεχνολογίας, μπορούμε πια να μεταβάλουμε τις ιδιότητες του φαρμακομορίου που θα βελτιώσουν τη βιοδιαθεσιμότητα και κατ’ επέκταση την θεραπευτική του αποτελεσματικότητα.

Οι εξελίξεις στη ανάπτυξη νέων φαρμακοτεχνολογικών μορφών, είναι ραγδαίες, με τα αποτελέσματα να χαρακτηρίζονται ως εξαιρετικά ενδιαφέροντα.

Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα είναι το εξής: Η χρήση των RNA για θεραπευτικούς σκοπούς, η οποία έχει μελετηθεί για περισσότερα από 20 χρόνια, έχει αντιμετωπίσει εδώ και πολύ καιρό προβλήματα σταθερότητας, βιοδιαθεσιμότητας και ενδοκυτταρικής διείσδυσης.

Με το πέρασμα του χρόνου, υπήρξε η δυνατότητα όχι μόνο δομικών τροποποιήσεων σε αυτά, αλλά και ο εγκλωβισμός τους σε λιποσώματα.

Οι προσπάθειες αυτές, αρχικά δεν ήταν επιτυχείς, ειδικά λόγω των θετικών φορτίων των λιποσωμάτων τα οποία οδηγούσαν σε αλληλεπίδραση με τις πρωτεΐνες του πλάσματος.

Τελικά, οι δυσκολίες αυτές προσπεράστηκαν, χάρη στην ανάπτυξη λιπιδίων, των οποίων η pKa (σταθερά διαστάσεως οξέος) είναι τέτοια, ώστε να αποφεύγεται η αλληλεπίδραση με τις πρωτεΐνες του πλάσματος.

Το γεγονός αυτό, οδήγησε στην ανάπτυξη καινοτόμων φαρμακοτεχνολογικών μορφών με δραστικό μόριο το mRNA, μία εξέλιξη που επέτρεψε τελικά και στα εμβόλια κατά της Covid-19 να επιτύχουν...

Με στόχο τη βελτίωση της βιοδιαθεσιμότητας αλλά και τη στοχευμένη θεραπευτική

Η χορήγηση ενός φαρμάκου per os, συμβάλλει στην συμμόρφωση του ασθενούς στην θεραπεία, μπορεί όμως να επηρεάσει σημαντικά τη βιοδιαθεσιμότητα του φαρμακομορίου, σε κάθε στάδιο της γαστρεντερικής του απορρόφησης (είσοδος  του φαρμακομορίου στα γαστρεντερικά υγρά, μετακίνηση του στον γαστρεντερικό σωλήνα, αλλά και πρόσληψή του από τη γαστρεντερική βλεννογόνο).

Η χορήγηση δε βιομορίων όπως πρωτεΐνες, πεπτίδια ή μονοκλωνικά αντισώματα, μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλές δυσκολίες.

Τα βιομόρια αυτά, εκτός του ότι έχουν μεγάλο μοριακό βάρος, είναι επίσης ευαίσθητα στο όξινο pH του στόμαχου και την ενζυματική αποικοδόμηση.

Αδυνατούν να διαπεράσουν την εντερική μεμβράνη, γεγονός το οποίο δεν επιτρέπει την επίτευξη αποτελεσματικής συγκέντρωσης στο αίμα, ώστε το θεραπευτικό αποτέλεσμα να είναι ικανοποιητικό.

Ωστόσο, λόγω της εξέλιξης της επιστήμης της φαρμακευτικής τεχνολογίας, οι δυσκολίες αυτές μπορούν να παρακαμφθούν. Το 2020 για παράδειγμα, κατατέθηκε  στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων, μια από του στόματος χορηγούμενη μορφή, με δραστική ουσία τη σεμαγλουτίδη.

Το υπογλυκαιμικό αυτό πεπτίδιο με μοριακή μάζα περίπου 4 kDa, μπορεί πλέον να προσληφθεί επιτυχώς από τη γαστρεντερική βλεννογόνο, χάρη σε χημικές τροποποιήσεις που έχει υποστεί, αλλά και στην προσθήκη ενός ενισχυτή απορρόφησης (enhancer), της νατριούχου σαλκαπροζάτης, η οποία δρα σχηματίζοντας ένα προστατευτικό σύμπλοκο γύρω από το μόριο της σεμαγλουτίδης, «καλύπτοντας» τα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν δυσμενώς την απορρόφησή του βελτιώνοντας έτσι την βιοδιαθεσιμότητα του.

Εκτός της σαλκαπροζάτης, πολλοί άλλοι ενισχυτές απορρόφησης βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη. Προάγουν το άνοιγμα των στενών συνδέσεων, την αναστολή των αντλιών εκροής, προάγουν τη μείωση του ιξώδους της βλέννας.

Ακόμη, διερευνώνται και άλλες προσεγγίσεις, όπως η χρήση ‘συνδετών’, ικανών να σχηματίσουν συγκεκριμένους δεσμούς με επιθηλιακά κύτταρα ή φορείς μεταφοράς των φαρμακομορίων (carriers).

Έτσι έχουν αναπτυχθεί βλεννοσυγκολλητικοί φορείς που χρησιμοποιούν τη χιτοζάνη με τον τρόπο ενός εντερικού μικροεπιθέματος που επιτρέπει την αύξηση του χρόνου αλληλεπίδρασης και επομένως τη βελτίωση του ρυθμού απορρόφησης της δραστικής ουσίας (ΑΡ) από το επιθήλιο.

Μία από τις πιο σύγχρονες καινοτομίες ωστόσο, είναι η εισαγωγή των δραστικών φαρμακευτικών μορίων σε συστήματα μεταφοράς και αποδέσμευσης: νανοσφαιρίδια- νανοσωματίδια, δενδριμερή ή λιποσώματα με βάση μη τοξικά βιολογικά ή συνθετικά πολυμερή, παρέχουν νέες λύσεις.

Η ανάπτυξη των συστημάτων αυτών, έχει σαν στόχο τη βελτίωση των φαρμακοκινητικών παραμέτρων και τη μείωση της τοξικότητας των φαρμακομορίων.

Τα νανοσυστήματα αυτά είναι αποτελεσματικά ως φορείς μεταφοράς ή και στόχευσης, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα του εγκλωβισμένου φαρμακομορίου.

Χορηγούμενα per os, μπορούν να διευκολύνουν τη διαδικασία της αποδέσμευσης των φαρμακευτικών μορίων, να συγκαλύψουν ηλεκτρικά φορτία, να εξουδετερώσουν προσωρινά και τοπικά ορισμένα ένζυμα που μετέχουν στις διαδικασίες βιομετατροπής των φαρμακομορίων, με αποτέλεσμα την επιτάχυνση της απορρόφησης...

Με παρεντερική χορήγηση, τα συστήματα αυτά καθιστούν δυνατή την ‘καθοδήγηση’ του φαρμακευτικού μορίου στον ιστό-στόχο, περιορίζοντας την τοξικότητά του σε άλλους ιστούς.

Έχουν επίσης, ανάλογα με την περίπτωση, μια γνωστή κινητική βιοαποικοδόμησης ή ένα ελεγχόμενο πορώδες-μορφολογία, που επιτρέπει τη βελτιστοποίηση της βιοδιαθεσιμότητας.

Πολλοί ακόμη φορείς φαρμακευτικών μορίων, αξιολογούνται αυτή τη στιγμή μέσω κλινικών μελετών για τη μεταφορά αντικαρκινικών φαρμάκων, παραγόντων πήξης, ερυθροποιητίνης ή αντι-μολυσματικών mRNA s ...

Σχετικά με άλλες οδούς χορήγησης (ρινικές, εισπνεόμενες, διαδερμικές, οφθαλμικές κ.λπ.), μελετώνται επίσης οι δυνατότητες χρήσης των συστημάτων αυτών.

Οι γνώσεις και το τεχνικό οπλοστάσιο που διαθέτουμε σήμερα, είναι τέτοια, που μας δίνουν τη δυνατότητα να γνωρίζουμε ακόμη και σχηματικά, τι είδους φορέας ενδείκνυται να χρησιμοποιηθεί ανάλογα με τη δομή του φαρμακευτικού μορίου και τον ιστό-στόχο.

Η πρόοδος της επιστήμης μας φέρνει όλο και πιο κοντά πλέον στη βελτίωση των θεραπειών, δίνοντας την ελπίδα. 

Αιματοεγκεφαλικός φραγμός, μπορεί τελικά να προσπελαστεί;

Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός, προστατεύει τον εγκέφαλο, απομονώνοντάς τον από την κυκλοφορία του αίματος. Ταυτόχρονα όμως, εμποδίζει και τα φαρμακευτικά μόρια να εισέλθουν, διαμέσου αυτού.

Προκειμένου να ξεπεραστεί η δυσκολία αυτή, μια νέα μέθοδος με φυσική προσέγγιση, δίνει ελπίδες: η χρήση εστιασμένων υπερήχων παρουσία μικροφυσαλίδων σε ενδοαγγειακό επίπεδο, θα μπορούσε να προκαλέσει παροδικό και τοπικό άνοιγμα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, ευνοώντας τη διέλευση των δραστικών μορίων.

Η μέθοδος αυτή, δίνει πολλές ελπίδες για την ανάπτυξη θεραπειών για ψυχιατρικές ή νευρολογικές ασθένειες ή για τη διαχείριση του πόνου.

Βασιλική Τσαντήλα, Φαρμακοποιός

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων