fbpx

Η Φροντίδα Υγείας στην Ψηφιακή Εποχή

Η ψηφιακή εποχή βασίζεται στις τεχνολογίες της λεγόμενης 4ης βιομηχανικής επανάστασης, που επηρεάζουν το σύνολο της ανθρώπινης δραστηριότητας, συνιστώντας ανατροπές και όχι απλά αλλαγές.

Οι ψηφιακές αυτές εφαρμογές επιτρέπουν την εξ’ αποστάσεως επικοινωνία και κατ’ επέκταση την πραγματοποίηση συναλλαγών και υπηρεσιών.

Έτσι, αντί ο πολίτης να επισκεφθεί το Δημόσιο ή την τράπεζα ή ένα κατάστημα, αντί να παραβρεθεί σε ένα συνέδριο ή εκδήλωση, τον επισκέπτονται όλα αυτά στο σπίτι του μέσω του Διαδικτύου, για να ικανοποιήσουν ή να παραδώσουν αυτό που ζητά.

Η Φροντίδα Υγείας στην Ψηφιακή Εποχή.

Βασικά χαρακτηριστικά της εξ’ αποστάσεως επικοινωνίας και συναλλαγών

1. Κατάργηση του ωραρίου. Μία πράξη μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας (εκτός από δραστηριότητες που υποχρεωτικά απαιτούν τη φυσική παρουσία).

2. Εκμηδένιση των αποστάσεων. Επικοινωνίες και συναλλαγές γίνονται εφικτές σε όλον τον πλανήτη.

3. Διάρρηξη των ορίων των δραστηριοτήτων μεταξύ των επαγγελματικών κλάδων.

4. Αλλαγή στο status επαγγελμάτων και δραστηριοτήτων. Άλλα επαγγέλματα θα αδρανοποιηθούν, νέα θα δημιουργηθούν και σχεδόν όλα θα μετασχηματιστούν.

Η ισχύς των νέων τεχνολογιών

Οι νέες τεχνολογίες απευθύνονται σε κάθε πολίτη, σε κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα, σε οργανισμούς, σε πολιτειακούς θεσμούς κ.ά. με τη λογική «ό,τι κάνετε εσείς, εγώ το κάνω καλύτερα και οικονομικότερα».

Υπάρχει κάποιο παράδειγμα στο παρελθόν, όπου κάποιος κλάδος να απέτρεψε τις αλλαγές που έφεραν οι τεχνολογίες στο εσωτερικό του ή ακόμη και στην ύπαρξη του;

Πόσο μάλλον όταν με την εφαρμογή τους εξυπηρετείται στο σύνολο της κοινωνίας;

Ας δούμε τον κλάδο του φαρμάκου. H αφαίρεση της παραγωγής του φαρμάκου από το φαρμακείο δεν ήταν αποτέλεσμα των τεχνολογιών της εποχής εκείνης (2η βιομηχανική επανάσταση);

Θα μπορούσε να είχε συμβεί κάτι διαφορετικό; Μπορεί το γεγονός αυτό να ήταν πρόσκαιρα σε βάρος του φαρμακείου, ωστόσο ωφελήθηκε το σύνολο της κοινωνίας.

Η ανακάλυψη πλήθους φαρμακευτικών σκευασμάτων σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του κοινωνικού κράτους, όχι μόνο δεν οδήγησε τον κλάδο σε ζημία αλλά αντίθετα σε μεγάλη ανάπτυξη.

Το δίκαιο της ανάγκης οδηγεί τις εξελίξεις

Η δυνατότητα των νέων τεχνολογιών να αυξάνουν την ικανοποίηση των αναγκών, σε συνδυασμό με το χαμηλότερο κόστος, αναδεικνύει νέα αιτήματα σε όλο το φάσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Το δίκαιο της ανάγκης συνίσταται όταν το αίτημα συναντιέται με τη δυνατότητα να πραγματοποιηθεί.

Το θετικό ή αρνητικό πρόσημο των εξελίξεων σχετίζεται με το ποιος αποφασίζει και με το πώς διαχειρίζεται τις νέες τεχνολογίες.

Για παράδειγμα, η πυρηνική ενέργεια χρησιμοποιείται στα οπλικά συστήματα, αλλά και για κοινωφελείς και ιατρικούς σκοπούς.

Ανατροπές στον τρόπο διανομής και διάθεσης του φαρμάκου

Η είσοδος των νέων τεχνολογιών στον κλάδο της διανομής και της διάθεσης φαρμάκων, με αιχμή την Amazon, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την παράκαμψη των ενδιάμεσων σταθμών (φαρμακαποθήκη-φαρμακείο).

Δηλαδή η διαδρομή ξεκινά από τη βιομηχανία και καταλήγει απευθείας στον ασθενή.

Ωστόσο αυτό ακόμη μέχρι στιγμής έχει αποφευχθεί και η διάθεση φαρμάκων στο σπίτι γίνεται μέσω φαρμακείων.

Μερικά παραδείγματα:

- Ήδη από το Νοέμβριο 2020, τα online φαρμακεία της Amazon στις ΗΠΑ παραλαμβάνουν τις συνταγές ηλεκτρονικά από τους ασθενείς και διανέμουν τα φάρμακα στο σπίτι.

- Στην Αγγλία υπάρχει η δυνατότητα ηλεκτρονικής αποστολής της συνταγής από τον γιατρό στο φαρμακείο επιλογής του ασθενούς και παράδοση από το φαρμακείο στο σπίτι του.

- Με αφορμή την πανδημία COVID-19, πέντε χώρες της Ε.Ε. επέτρεψαν τη διανομή φαρμάκων στο σπίτι. Όπως ανακοίνωσε η εκπρόσωπος του PGEU (Pharmaceutical Group of European Union), οι ασθενείς ζήτησαν η υπηρεσία αυτή να παραμείνει και μετά το πέρας της πανδημίας.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της υγείας είναι απειλή ή ευκαιρία για το φαρμακείο;

Στην Ελλάδα ήδη συμβαίνει αυτό με τις εταιρίες που παραλαμβάνουν τα φάρμακα υψηλού κόστους από τον ΕΟΠΥΥ και τα παραδίδουν στον ασθενή κατόπιν έγγραφης εντολής του.

Τίθεται λοιπόν το εύλογο ερώτημα: «τα φάρμακα υψηλού κόστους μπορούν να διατίθενται κατ’ οίκον και τα άλλα όχι;»

Με ποιο επιχείρημα ο κλάδος του φαρμακείου θα διεκδικήσει την μη παράδοση κατ’ οίκον, από την στιγμή που διευκολύνει τον ασθενή με κινητικά προβλήματα ή τον ασθενή μεγάλης ηλικίας, αφαιρώντας από την εξίσωση τις μετακινήσεις σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες;

Και τι θα απαντήσουμε στο γεγονός ότι οι ασθενείς που δεν μπορούν να μετακινηθούν, απευθύνονται στον γείτονά τους ή στην οικιακή βοηθό ή στο παιδί τους για να παραλάβει το φάρμακο;

Αυτό είναι το «δια χειρός φαρμακοποιού»;

Γνωρίζουμε ότι τα φάρμακα υψηλού κόστους συμμετέχουν περίπου 40% στη συνολική δαπάνη.

Με προοπτική αύξησης, λόγω των φαρμάκων βιοτεχνολογίας, νανοτεχνολογίας κ.λπ. που θα προσεγγίσει το 60%, σε έναν κλειστό προϋπολογισμό, τι θα παραμείνει ως ύλη για το φαρμακείο;

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της υγείας είναι απειλή ή ευκαιρία για το φαρμακείο;

Η τηλε-ιατρική σε συνδυασμό με την ασύρματη μετάδοση δεδομένων από τις φορητές συσκευές μετρήσεων και ελέγχου της πορείας του ασθενή, δίνουν τη δυνατότητα μεταφοράς του χώρου του νοσοκομείου στον χώρο του ασθενούς.

Η Δανία επενδύει 6,7 δισ. για τη δημιουργία 6 «έξυπνων νοσοκομείων» και για την ψηφιακή αναβάθμιση άλλων 10 νοσοκομείων.

Οι υπηρεσίες των «έξυπνων νοσοκομείων» εκτός των άλλων περιλαμβάνουν την τηλε-υγεία (συνεδρίες με ιατρούς, παρακολούθηση, νοσηλευτική, φυσιοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη) και την παράδοση στο σπίτι φαρμάκων και φορητών συσκευών ελέγχου/παρακολούθησης.

Η εξ’ αποστάσεως παρακολούθηση του ασθενή μπορεί να πραγματοποιηθεί και από το ιατρείο.

Τη στιγμή που εταιρίες παροχής υπηρεσιών, νοσοκομειακές μονάδες και ιατρεία έχουν τη δυνατότητα να παραδίδουν φάρμακα στο σπίτι και να αναλαμβάνουν υπηρεσίες προσήλωσης στη φαρμακευτική αγωγή, δεν μετασχηματίζουν πρακτικά τη χορηγία του φαρμάκου «δια χειρός φαρμακοποιού» σε «δια χειρός επαγγελματία υγείας»;

Δεν εκτοπίζεται το φαρμακείο από τη διάθεση του φαρμάκου και την υπηρεσία προσήλωσης στη φαρμακευτική αγωγή;

Η ευκαιρία για το φαρμακείο υπάρχει όταν το όφελος του φαρμακείου ταυτίζεται με το όφελος του ασθενή και του συστήματος υγείας.

Η βάση χάραξης της στρατηγικής του φαρμακείου για τη μετεξέλιξη και ανάπτυξή του στην ψηφιακή εποχή εδράζεται στην ικανοποίηση των αναγκών του ασθενή και του συστήματος υγείας.

Έχει λοιπόν νόημα η υποστήριξη «δίκαιων αιτημάτων» του φαρμακείου όταν αυτά δεν ταυτίζονται με τις ανάγκες της πολιτείας, και μάλιστα όταν υπάρχουν άλλοι κλάδοι που μπορούν να το πραγματοποιήσουν καλύτερα και οικονομικότερα;

Η ενσωμάτωση ψηφιακών εφαρμογών στη λειτουργία του φαρμακείου θα αποτελέσει προϋπόθεση για την ανάπτυξη υπηρεσιών φροντίδας υγείας στο μέλλον.

Επίσης, στην ψηφιακή εποχή πραγματοποιείται μια αντιστροφή στην μέχρι τώρα σχέση υπηρεσίας - προϊόντος.

Στην προηγούμενη εποχή, η υπηρεσία υποστήριζε το προϊόν. Στην ψηφιακή εποχή, η υπηρεσία ενσωματώνει το προϊόν.

Η ενσωμάτωση ψηφιακών εφαρμογών στη λειτουργία του φαρμακείου θα αποτελέσει προϋπόθεση για την ανάπτυξη υπηρεσιών φροντίδας υγείας στο μέλλον.

Χωρίς αυτές το φαρμακείο δεν θα μπορεί να έχει σημαίνουσα θέση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (Π.Φ.Υ).

Στο περιβάλλον των νέων τεχνολογιών αναιρείται ή μεθαρμόζεται η παράδοση του φαρμάκου «δια χειρός φαρμακοποιού»;

Ο νομοθέτης με τη σχετική διάταξη για την παράδοση του φαρμάκου «δια χειρός φαρμακοποιού» ήθελε να κατοχυρώσει την ασφάλεια (το σωστό/ποιοτικό φάρμακο και τους όρους φύλαξης) καθώς και την αποτελεσματικότητα (πώς θα πρέπει να ληφθεί το φάρμακο και τι πρέπει να προσέξει ο ασθενής).

Αυτό πραγματώνεται με τη φυσική παρουσία του ασθενούς στον χώρο του φαρμακείου, κάτι που σημαίνει ότι το λειτούργημα του φαρμακοποιού είναι ταυτισμένο με το φυσικό φαρμακείο.

Στην περίπτωση που το φαρμακείο λάβει ηλεκτρονικά τη συνταγή με την άυλη συνταγογράφηση, αποστείλει το φάρμακο (με την κατάλληλη συσκευασία) στο σπίτι του ασθενούς και με τηλε-επικοινωνία παρέχει τις κατάλληλες συμβουλές, αναιρείται το νόημα «δια χειρός φαρμακοποιού»;

Μήπως η βαθμιαία υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών από το φαρμακείο, περιορίζει τον χώρο σε άλλους κλάδους που το ανταγωνίζονται και ως εκ τούτου ισχυροποιεί τη θέση του φαρμακείου στην Π.Φ.Υ. στα πλαίσια της ψηφιοποίησης της υγείας;

Οι συνεταιρισμοί των φαρμακοποιών αρωγός στον μετασχηματισμό του φαρμακείου

Η σημερινή δομή και λειτουργία του φαρμακείου (ιδιαίτερα του μικρομεσαίου) μπορεί να αναπτύξει υπηρεσίες φροντίδας υγείας στη βάση πρωτοκόλλων φαρμακευτικής πρακτικής, με ταυτόχρονη ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών;

Οι συνεταιρισμοί ως «σαρξ εκ της σαρκός», ως επιχειρησιακός βραχίονας του κλάδου (υποδομές, logistics, ανθρώπινο δυναμικό) μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.

Ήδη η Ομοσπονδία Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών Ελλάδος έχει αναπτύξει το πρόγραμμα ΑΡΕΤΑΙΟΣ.

Πρόκειται για την πλατφόρμα υπηρεσιών υγείας των συνεταιρισμένων φαρμακοποιών, που συνδυάζει την ψηφιακή πλατφόρμα εκπαίδευσης και την πλατφόρμα πρακτικής εφαρμογής υπηρεσιών (www.aretaioshealth.gr).

Ο σκοπός του άρθρου είναι να θέσει ορισμένα ερωτήματα και σκέψεις ως συμβολή στον διάλογο που αναπτύσσεται σχετικά με το μέλλον του κλάδου στην ψηφιακή εποχή.

Όταν δεν ξέρεις που θέλεις να πας, θα βρεθείς εκεί που δεν θα ήθελες να πας.

Όταν ξέρεις που θέλεις να πας, θα βρεις τον δρόμο για να πας.

Κωνσταντίνος Δούνας, Διευθύνων Σύμβουλος της LOGISCOOP - PANSYFA AEE
www.PharmaManage.gr

e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων