fbpx

Βοήθεια στο Φαρμακείο για τη Διακοπή του Καπνίσματος

Το κάπνισμα είναι μια εξαιρετικά εθιστική συνήθεια, με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία. Η υποστήριξη και παρακολούθηση των καπνιστών κατά την προσπάθειά τους να κόψουν το κάπνισμα, αποτελεί ένα ουσιαστικό ζήτημα δημόσιας υγείας, στο οποίο οι φαρμακοποιοί πρέπει να έχουν βασικό ρόλο.

Βοήθεια στο Φαρμακείο για τη Διακοπή Καπνίσματος.

Λίγη Φαρμακολογία..

Ένα τσιγάρο περιέχει περίπου 10 mg νικοτίνης, εκ των οποίων 2 έως 3 περνούν στο αίμα, φτάνοντας στον εγκέφαλο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Η ταχύτητα αυτή, εξηγεί την ταχεία έναρξη της εξάρτησης όταν η νικοτίνη χορηγείται με εισπνοή.

Αντίθετα, η βιοδιαθεσιμότητα από του στόματος είναι χαμηλή (περίπου 30%). Η οδός αυτή, δεν οδηγεί σχεδόν ποτέ (όπως και η διαδερμική οδός) στην εξάρτηση.

Η νικοτίνη, δρα διεγείροντας μια κατηγορία χολινεργικών υποδοχέων που ονομάζονται νικοτινικοί.

Η νικοτίνη δρα σε πολύ μεγάλο αριθμό βιολογικών συστημάτων, με επιδράσεις που ποικίλλουν ανάλογα με τη δόση και επηρεάζονται από την ανάπτυξη ανοχής.

Σε κεντρικό επίπεδο, διεγείρει την εγρήγορση, την προσοχή και τη συγκέντρωση. Αντιθέτως, η διακοπή του καπνίσματος οδηγεί σε έλλειψη συγκέντρωσης και μαθησιακές διαταραχές.

Εκτός από την άμεση δράση της στους μετασυναπτικούς νικοτινικούς υποδοχείς, η νικοτίνη ρυθμίζει την απελευθέρωση πολλών νευροδιαβιβαστών (ακετυλοχολίνη, νορεπινεφρίνη, ντοπαμίνη, γλουταμινικό, σεροτονίνη) και ορμονών (βασοπρεσίνη, ACTH, προλακτίνη, κορτιζόλη).

Μεταξύ των περιφερικών δράσεων της νικοτίνης, περιλαμβάνεται η αύξηση των καρδιακών παλμών καθώς και της αρτηριακής πίεσης.

Επίσης, διεγείρει την περισταλτική κίνηση του εντέρου, αυξάνει την LDL χοληστερόλη, μειώνει την HDL, αυξάνει τα επίπεδα ινωδογόνου στο πλάσμα και ενεργοποιεί τα αιμοπετάλια.

Ερωτήσεις στον πάγκο του φαρμακείου… και οι απαντήσεις σας

Το κάπνισμα ενέχει άλλους κινδύνους εκτός από τον καρκίνο;

Δυστυχώς ναι. Ο κίνδυνος ξεκινά με ένα μόνο τσιγάρο την ημέρα, καθώς κάθε τσιγάρο μειώνει κατά 10 λεπτά κατά μέσο όρο το προσδόκιμο ζωής του καπνιστή.

Σύμφωνα με μελέτες, οι καπνιστές πεθαίνουν 8 χρόνια νωρίτερα από τους μη καπνιστές. Ενώ ο κίνδυνος του καρκίνου των πνευμόνων είναι γενικά γνωστός, συχνά δεν είναι γνωστό ότι το κάπνισμα αυξάνει επίσης τον κίνδυνο άλλων καρκίνων: χείλη, γλώσσα, στοματική κοιλότητα, στοματοφάρυγγα, λάρυγγα, οισοφάγου, νεφρού, ουροποιητικής οδού, ρινικών διόδων, ήπατος κ.λπ.

Αυξάνεται επίσης και ο κίνδυνος μυελοειδούς λευχαιμίας. Τέλος, το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις.

Είμαι έγκυος και θα ήθελα να σταματήσω το κάπνισμα, ωστόσο φοβάμαι να πάρω φάρμακα. Τι πρέπει να κάνω;

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι απαραίτητο να σταματήσετε το κάπνισμα, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο αυθόρμητης αποβολής πρώτου τριμήνου και έκτοπης εγκυμοσύνης.

Στο 2ο και 3ο τρίμηνο, το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο οπισθοπλακονικού αιματώματος, εμβρυϊκού θανάτου, καισαρικής τομής και χαμηλού βάρους γέννησης.

Μετά τη γέννηση, τα παιδιά των μητέρων που καπνίζουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, διατρέχουν κίνδυνο περισσότερων αναπνευστικών λοιμώξεων, άσθματος και παχυσαρκίας στην εφηβεία.

Τα υποκατάστατα νικοτίνης, ανεξάρτητα από τη μορφή δοσολογίας τους, μπορούν να χρησιμοποιηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης σε γυναίκες που δεν έχουν σταματήσει το κάπνισμα.

Αντίθετα, η χορήγηση βουπροπιόνης και  βαρενικλίνης αντενδείκνυνται.

Ο γιος μου είναι 28 ετών. Έχει κάνει πολλές προσπάθειες να σταματήσει το κάπνισμα, αλλά δεν τα έχει καταφέρει. Τι να κάνω για να τον βοηθήσω;

Δεν πρέπει να αποθαρρύνεται. Μελέτες δείχνουν ότι η οριστική διακοπή απαιτεί κατά μέσο όρο 4 προσπάθειες και μερικές φορές περισσότερες.

Είναι σημαντικό να μην σταματήσει πολύ νωρίς να παίρνει υποκατάστατα νικοτίνης, διότι οι πρώιμες υποτροπές είναι πολύ συχνές και αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες αιτίες αποτυχίας.

Επιπλέον, δεν συνιστάται να τα σταματήσει ξαφνικά. Πρέπει να δώσει στο σώμα χρόνο να το συνηθίσει.

Ο βασικός ρόλος του φαρμακοποιού

Το φαρμακείο είναι ένας χώρος επικοινωνίας και ευνοϊκού διαλόγου για την αντιμετώπιση του καπνίσματος. Οι φαρμακοποιοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του εντοπισμού των καπνιστών.

Θα πρέπει, λοιπόν, να έχουν βασικό ρόλο στην παρακολούθηση των καπνιστών που επιθυμούν να σταματήσουν το κάπνισμα, αλλά και συμβουλευτικό- ενημερωτικό ρόλο, στους υπόλοιπους καπνιστές-πελάτες τους.

Ο φαρμακοποιός έχει πολλές ευκαιρίες να συζητήσει για το κάπνισμα, ειδικά στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- Κατά τη χορήγηση φαρμάκων με παθολογία που συνδέεται ή επιδεινώνεται από τον καπνό.

- Κατά τη χορήγηση τεστ εγκυμοσύνης ή από του στόματος αντισυλληπτικού.

Μελέτες δείχνουν την αξία της προσωπικής υποστήριξης από τους φαρμακοποιούς σε άτομα που προσπαθούν να σταματήσουν το κάπνισμα.

Η παρακολούθηση των ασθενών που επιθυμούν να σταματήσουν το κάπνισμα διευκολύνεται στα φαρμακεία, χάρη στην άμεση πρόσβαση, χωρίς ραντεβού.

Η υποστήριξη από τον φαρμακοποιό ισχύει ακόμη περισσότερο για τους χρόνιους ασθενείς, οι οποίοι επισκέπτονται το φαρμακείο πολύ συχνά λόγω της ανανέωσης των συνταγών.

Δύο απλές ερωτήσεις που μπορείτε να κάνετε:

1) «Καπνίζετε;» - Εάν ΝΑΙ

2) «Σκέφτεστε να σταματήσετε το κάπνισμα;» - Εάν ΝΑΙ

- Ξεκινήστε τη συμβουλευτική σχετικά με τη διακοπή.

- Δώστε στον πελάτη σας κάποιο φυλλάδιο σχετικά με τα οφέλη της διακοπής και τα διαθέσιμα βοηθήματα.

- Κάντε μια εξατομικευμένη συνέντευξη με αξιολόγηση των κινήτρων και του βαθμού εξάρτησης.

2) «Σκέφτεστε να σταματήσετε το κάπνισμα;» - Εάν ΟΧΙ

- Μην κάνετε τον ασθενή να αισθανθεί ένοχος.

- Δώστε συμβουλές και συζητήστε τα οφέλη της διακοπής.

- Δώστε στον πελάτη σας κάποιο φυλλάδιο για να το συζητήσετε όταν θα είναι έτοιμος.

Θεραπευτικές Προσεγγίσεις

1) Υποκατάστατα

Τα υποκατάστατα νικοτίνης πρέπει να χρησιμοποιούνται σαν πρώτη γραμμή θεραπείας. Οι επιλογές είναι πολλές: τσίχλες, διαδερμικά επιθέματα, spray κλπ.

Τα υποκατάστατα νικοτίνης διπλασιάζουν τις πιθανότητες διατήρησης της απεξάρτησης στους 6 μήνες. Η δοσολογία είναι φυσικά πολύ σημαντική και πρέπει να προσαρμοστεί ανάλογα με την κάθε περίπτωση.

Ενδεχομένως να χρειαστεί συνδυασμός προϊόντων. Ο πιο συχνός συνδυασμός είναι η χρήση patch (διαδερμικό επίθεμα) και άλλης συμπληρωματικής μορφής (τσίχλα ή spray) κάθε φορά που εμφανίζεται επιθυμία για κάπνισμα.

Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι η δοσολογία της θεραπείας πρέπει να είναι περίπου 1 mg νικοτίνης ανά τσιγάρο που «κόβει» ο ασθενής. Με βάση αυτήν την αρχή, ένα άτομο που καπνίζει 20 τσιγάρα την ημέρα θα μπορούσε να χρησιμοποιεί ένα έμπλαστρο 15 mg κάθε μέρα και 2-3 τσίχλες των 2mg.

Βέβαια, ο παραπάνω κανόνας μπορεί να χρειαστεί μικρή αναπροσαρμογή ανάλογα με τον ασθενή (π.χ. ανάλογα με το είδος του τσιγάρου που έκανε ή με τη δύναμη με την οποία «τραβούσε» τον καπνό). 

Σημειώστε!

Η κατανάλωση καφέ ή αναψυκτικού πριν ή κατά τη διάρκεια της χρήσης από του στόματος υποκατάστατων δεν συνιστάται επειδή μειώνει την απορρόφηση της νικοτίνης.

- Το κάπνισμα ταυτόχρονα με τη χρήση επιθέματος δεν είναι επικίνδυνο, αλλά θα πρέπει να οδηγήσει σε επανεκτίμηση της δοσολογίας.

Β) Φαρμακευτική Αγωγή

Μόνο μετά από ιατρική συνταγή και εφόσον ο ασθενής θα βρίσκεται παράλληλα υπό παρακολούθηση και υποστήριξη, μπορούν να χορηγηθούν  τα ακόλουθα φάρμακα:

- Βουπροπιόνη: Ανήκει στην κατηγορία των NDRI αντικαταθλιπτικών (αναστολέας επαναπρόσληψης νορεπινεφρίνης και ντοπαμίνης). Η κύρια χρήση είναι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

Χρησιμοποιείται επικουρικά για τη διακοπή του καπνίσματος (όταν υπάρχει παράλληλα υποστήριξη, δηλαδή συμμετοχή σε πρόγραμμα διακοπής καπνίσματος).

- Bαρενικλίνη: Προσκολλάται στους α4β2 νικοτινικούς υποδοχείς της ακετυλχολίνης και δρα με δύο τρόπους: ενεργεί όπως η νικοτίνη (μερικός αγωνιστής) και βοηθάει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της έντονης επιθυμίας, αλλά επίσης δρα ενάντια στη νικοτίνη (ανταγωνιστής), αντικαθιστώντας την, μειώνοντας την ευχάριστη επίδραση του καπνίσματος.

Σοφία Καραΐσκου, Φαρμακοποιός

e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων