fbpx

Μικροβίωμα: Πότε Είναι Ωφέλιμα τα Προβιοτικά;

Ενώ τα ευεργετικά τους οφέλη συχνά αμφισβητούνται, οι πωλήσεις των προβιοτικών αυξάνονται σταθερά, εδώ και αρκετά χρόνια.

Η θετική τους επίδραση στον οργανισμό, αναγνωρίζεται σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο εξακολουθούν να λείπουν αδιάσειστες αποδείξεις για το γεγονός αυτό.

Η αγορά των προβιοτικών είναι συνεχώς αναπτυσσόμενη. Από πού προέρχεται όμως η τάση αυτή;

Μικροβίωμα: Πότε Είναι Ωφέλιμα τα Προβιοτικά;

Είναι αλήθεια, πως τα επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία για τα οφέλη των προβιοτικών, εξακολουθούν να είναι περιορισμένα.

Σε πολλές παθολογικές καταστάσεις, είναι δύσκολο να πραγματοποιηθούν μελέτες που θα καταστήσουν γνωστή τη σύσταση των στελεχών των μικροοργανισμών που εμπλέκονται.

Στην πραγματικότητα, η αποτελεσματικότητα ενός προβιοτικού, εξαρτάται από την επίδρασή του στο μικροβίωμα του ξενιστή, η οποία είναι πάντα διαφορετική από το ένα άτομο στο άλλο.

Ως εκ τούτου, υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις στην απόδοση της αποτελεσματικότητας ή ακόμα και επιπτώσεις αντίθετες με τις αναμενόμενες, προκαλώντας τους επιστήμονες να οπισθοχωρήσουν και να εξετάσουν με μεγαλύτερη προσοχή τα θετικά αποτελέσματα που επιτυγχάνονται με τη χορήγηση των προβιοτικών.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, ορισμένα στελέχη προβιοτικών έχουν δείξει ενδιαφέροντα αποτελέσματα.

Οι επιστημονικές κοινότητες που βασίζουν τα συμπεράσματά τους σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες, τους δίνουν μια θέση στην πρόληψη και τη θεραπεία, συστήνοντάς τα.

Οι πιο πειστικές μελέτες, αφορούν τη χρήση προβιοτικών σε ασθένειες του γαστρεντερικού, ουρογεννητικού συστήματος και αλλεργίες.

Έντερο και προβιοτικά

Η οξεία παιδική γαστρεντερίτιδα, η διάρροια που σχετίζεται με αντιβιοτικά και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), είναι αναμφισβήτητα οι διαταραχές για τις οποίες υπάρχουν οι περισσότερες ενδείξεις αποτελεσματικότητας των προβιοτικών.

Το 2014, η Ευρωπαϊκή Παιδιατρική Εταιρεία Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής (ESPGHAN), είχε ήδη επισημάνει στις συστάσεις ορθής πρακτικής για τη γαστρεντερίτιδα και πως «νέα στοιχεία επιβεβαίωσαν ότι τα προβιοτικά ήταν αποτελεσματικά στη μείωση της διάρκειας των συμπτωμάτων σε παιδιά, με οξεία γαστρεντερίτιδα», αναφέροντας συγκεκριμένα, το στέλεχος Saccharomyces boulardii (σε δοσολογία από 250 έως 750 mg ημερησίως, για πέντε έως επτά ημέρες) και το Lactobacillus rhamnosus GG (σε δοσολογία μεγαλύτερη ή ίση με 1.010 CFU ημερησίως, για πέντε έως επτά ημέρες).

Τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες έχουν δείξει επίσης, την αποτελεσματικότητα των S. boulardii CNM I-745 και L. rhamnosus GG, στην πρόληψη της διάρροιας που σχετίζεται με τη λήψη αντιβιοτικών σε παιδιά και ενήλικες, ενώ στην περίπτωση πρόληψης της διάρροιας που οφείλεται στο μη φιλικό βακτήριο Clostridium difficile, προτείνεται η χρήση του S. boulardii

Τα προβιοτικά παίζουν σημαντικό ρόλο στο σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τρία συγκεκριμένα προβιοτικά δείχνουν ισχυρά δεδομένα αποτελεσματικότητας στη θεραπεία του ΣΕΕ: Bifidobacterium infantis 35624, Lactobacillus plantarum 299v και ένας συνδυασμός τεσσάρων στελεχών Bifidobacterium longum LA 101, Lactobacillus helveticus LA 102, Lactococcus lactis LA 103 και Streptococcus thermophilus LA 104.

Όσον αφορά τις χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, όπου αποδεικνύεται επίσης η διαταραχή και ανισορροπία του μικροβιώματος, ο συνδυασμός οκτώ βακτηριακών στελεχών έχει δείξει την αποτελεσματικότητά του στην πρόληψη αλλά και ύφεση της φλεγμονής.

Ο ρόλος του μικροβιώματος στην εμφάνιση παθήσεων

Πολλά επιχειρήματα εμφανίζονται υπέρ της συμμετοχής της εντερικής χλωρίδας, αλλά και αυτής του δέρματος, στην εμφάνιση ορισμένων αλλεργικών παθήσεων: άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα ή ατοπική δερματίτιδα.

Έχει αποδειχθεί παγκοσμίως, ότι το μικροβίωμα του εντέρου των αλλεργικών ανθρώπων, είναι λιγότερο ποικίλο σε σύγκριση με αυτό των μη αλλεργικών και πως το γεγονός αυτό, μπορεί να οδηγήσει σε μη ικανοποιητική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Επίσης αναγνωρίζεται πλέον, πως το μικροβίωμα του δέρματος επηρεάζεται από τις συνθήκες διαβίωσης, καθώς και από τον τρόπο γέννησης, (φυσιολογικός τοκετός ή καισαρική τομή), ο οποίος δίνει διαφορετικό προσανατολισμό στην πεπτική και δερματική χλωρίδα, αλλά επηρεάζεται σημαντικά και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Προληπτική χορήγηση προβιοτικών

Αρκετές μελέτες έχουν επικεντρωθεί στη χορήγηση προβιοτικών per os, σε έγκυες γυναίκες κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου της εγκυμοσύνης ή κατά τη διάρκεια του θηλασμού ή ακόμη σε βρέφη από την πρώτη ημέρα της γέννησης, με σκοπό να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης ατοπικής δερματίτιδας στο παιδί.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Αλλεργιών προτείνει τη χρήση προβιοτικών σε έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες, καθώς και σε βρέφη όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος ανάπτυξης εκζέματος στο παιδί (οικογενειακό ιστορικό αλλεργικής ρινίτιδας, άσθματος, εκζέματος ή τροφικής αλλεργίας).

Μεταξύ των πιο μελετημένων προβιοτικών σε αυτό το πλαίσιο, είναι οι γαλακτοβάκιλλοι και τα μπιφιδοβακτήρια. Ωστόσο, επί του παρόντος δεν εκδίδεται επίσημη σύσταση σχετικά με τα συγκεκριμένα στελέχη και τις δόσεις που πρέπει να χορηγηθούν.

Από την άλλη, τα αποτελέσματα είναι αρκετά ενθαρρυντικά και η ανοχή των προβιοτικών είναι ικανοποιητική, έτσι ώστε η προληπτική τους χρήση να μπορεί να προταθεί σε έγκυες γυναίκες ή βρέφη και παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο αλλεργιών ή ακόμη και να δοκιμαστεί η χορήγησή τους μόλις διαγνωστεί έκζεμα, προκειμένου να βελτιωθούν τα συμπτώματα, αν και σε αυτό το πλαίσιο το όφελος τους δεν έχει ακόμη αποδειχθεί.

Η ισορροπία της κολπικής χλωρίδας

Ορισμένες λοιμώξεις του κόλπου και του ουροποιητικού συστήματος συνδέονται με την ανισορροπία στο μικροβίωμα του εντέρου ή του κόλπου, ή και στα δύο.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα, στην περίπτωση της βακτηριακής κολπίτιδας, η επανεμφάνιση της οποίας είναι πολύ συχνή ακόμη και μετά από καλά διεξαγόμενη αντιβιοτική θεραπεία.

Αν και δεν υπάρχουν επίσημες συστάσεις σχετικά με αυτό το θέμα, πολλές τυχαιοποιημένες μελέτες δείχνουν ότι η λήψη προβιοτικών από του στόματος ή μέσω του κόλπου για αρκετές εβδομάδες ή μήνες, σε συνδυασμό με αντιβιοτική θεραπεία, μειώνει τις υποτροπές της βακτηριακής κολπίτιδας.

Επιπλέον, τα φαρμακευτικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται κολπικά στις κολπίτιδες, περιλαμβάνουν προβιοτικά. Καλύτερα αποτελέσματα λαμβάνονται στην πραγματικότητα μέσω της κολπικής οδού και με στελέχη όπως το L. crispatus ή το L. gasseri, γαλακτοβάκιλλοι που υπάρχουν φυσιολογικά στην κολπική χλωρίδα, αλλά και άλλα στελέχη όπως το L. rhamnosus ή το L. helveticus. 

Όσον αφορά την υποτροπιάζουσα κυστίτιδα, πολλές φορές μπορεί να εμπλέκεται η διαταραχή του μικροβιώματος, για την οποία απαιτείται να γίνει διάκριση εάν έχει εντερική προέλευση (πιθανολογείται σε περίπτωση δυσκοιλιότητας, φουσκώματος ή κοιλιακού άλγους) ή κολπική (εκδηλώνεται με κολπικές λοιμώξεις, καντιντίαση ή κολπίτιδα, αλλά μπορεί επίσης να είναι ασυμπτωματική).

Οι ειδικοί επιστήμονες διαπιστώνουν ότι σε περίπτωση αποδεδειγμένης εντερικής δυσβίωσης, τα προβιοτικά που συνιστώνται στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, μπορούν να βελτιώσουν τα πεπτικά συμπτώματα και να περιορίσουν τα επεισόδια κυστίτιδας.

Σε άλλες περιπτώσεις, η χορήγηση προβιοτικών μέσω της κολπικής οδού, αξίζει να δοκιμαστεί προκειμένου να αντιμετωπιστεί κάποια πιθανή διαταραχή της κολπικής χλωρίδας.

Από τη μία πλευρά δεν βλάπτουν και από την άλλη, ακόμη και αν οι δημοσιευμένες μελέτες είναι ακόμα ολιγάριθμες και ετερογενείς, δείχνουν πως τα προβιοτικά μειώνουν τον ρυθμό επανεμφάνισης της κυστίτιδας σε γυναίκες που πάσχουν από επαναλαμβανόμενα επεισόδια και ειδικότερα σε εκείνες που κάνουν συχνή χρήση αντιβιοτικών.

Σημαντικά σημεία

- Τα στοιχεία για τα οφέλη των προβιοτικών εξακολουθούν να είναι περιορισμένα, τα θετικά αποτελέσματα της χορήγησής τους όμως, αναγνωρίζονται σε αρκετές παθολογίες.

- Τα φιλικά βακτήρια S. boulardii και L. rhamnosus GG συνιστώνται από τους ειδικούς επιστήμονες σε περιπτώσεις οξείας διάρροιας στα παιδιά.

- Τα προβιοτικά παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον στην πρόληψη της ατοπικής δερματίτιδας και της υποτροπιάζουσας βακτηριακής κολπίτιδας.

Ζαφειρένια Παπαζαφειρίου, Φαρμακοποιός

e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων