fbpx

Τα Πάντα για την Ψωρίαση

Η ψωρίαση χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση φλεγμονωδών υπερκερατωσικών πλακών, με διάστικτα λευκά λέπια που συχνά σχηματίζουν πιτυρίδα.

Ως φλεγμονώδης δερματοπάθεια ανοσολογικής προέλευσης, προκαλεί την εμφάνιση δερματικών αλλοιώσεων που είναι συχνά εκτεταμένες.

Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζεται τοπική θεραπεία, ενώ σε σοβαρότερες μορφές της η θεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση συστημικών και ανοσορρυθμιστικών φαρμάκων ή βιοθεραπειών.

Η ψωρίαση μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Τα Πάντα για την Ψωρίαση.

Φυσιοπαθολογία

Δύο φαινόμενα εμπλέκονται συνδυαστικά στη δημιουργία της ψωρίασης: φλεγμονή του δέρματος και πολλαπλασιασμός κερατινοκυττάρων.

Η αλληλεπίδραση μεταξύ των λεμφοκυτταρικών διηθήσεων δερματικής προέλευσης και των επιδερμικών κυττάρων (κερατινοκύτταρα), έχει ως αποτέλεσμα την ενεργοποίησή τους και τον περεταίρω πολλαπλασιασμό τους και εξηγεί το σχηματισμό λεπιών και την πάχυνση της επιδερμίδας, καθώς επιταχύνει την ανανέωση της και προκαλεί τη συσσώρευση κυττάρων που δεν είναι πλήρως διαφοροποιημένα.

Δεδομένου ότι τα κερατινοκύτταρα προκαλούν τον πολλαπλασιασμό των λεμφοκυττάρων, το φαινόμενο στη συνέχεια είναι αυτοσυντηρούμενο και συχνά αυτοενισχυόμενο.

Επιδημιολογία

Η ψωρίαση είναι αυτοάνοση ασθένεια που σχετίζεται με γενετικούς παράγοντες (20% των περιπτώσεων έχουν οικογενειακό ιστορικό) αλλά και περιβαλλοντικούς.

Επηρεάζει το 2-3% του πληθυσμού με αναλογία φύλου 1:1.

Η εναρκτήρια φλεγμονή εμφανίζεται συνήθως σε ηλικία μεταξύ 10 και 20 ετών όσον αφορά την οικογενειακή ψωρίαση και μεταξύ 20 και 40 ετών για τη σποραδική ψωρίαση.

Διάφοροι παράγοντες πυροδοτούν μια ψωριασική έξαρση:

Άγχος, ψυχολογικό σοκ, ασθένεια, κάπνισμα, αλκοόλ, λοίμωξη (στρεπτόκοκκος, HIV), χρόνια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, δερματικό τραύμα (ερεθισμός, βελονισμός, εμβολιασμός, τατουάζ, κ.λπ.) μέσω του φαινομένου Koebner, φάρμακα (λίθιο, βήτα-αποκλειστές, αναστολείς ΜΕΑ, τερβιναφίνη, ΜΣΑΦ, ιντερφερόνες), ξαφνική διακοπή της θεραπείας με κορτικοστεροειδή.

Η έκθεση στον ήλιο είναι μάλλον ευνοϊκή για την επούλωση των δερματικών βλαβών, αν και το 5 έως 10% των ασθενών παρατηρούν την ψωρίαση τους να επιδεινώνεται από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Συμπτωματολογία

Στην τυπική της μορφή η ψωρίαση εκδηλώνεται ως στρογγυλεμένες ερυθηματώδεις πλάκες με διάμετρο 1 έως 3cm, ελαφρώς ανυψωμένες, με σαφή όρια.

Τα λέπια, ξηρά και λευκά, αποπίπτουν όταν γδαρθούν αποκαλύπτοντας μια ροζ κηλίδα.

Οι βλάβες είναι συχνά συμμετρικές και εμφανίζονται συνήθως στους αγκώνες, στα γόνατα και στο τριχωτό της κεφαλής, συνοδευόμενες από κνησμό στο 70% των περιπτώσεων.

Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν μόνο μία φλεγμονή στη διάρκεια της ζωής τους.

Λόγω της στιγματιστικής και χρόνιας φύσης της, η ψωρίαση μεταβάλλει την ποιότητα ζωής του ασθενούς: δεν είναι τυχαίο ότι συνοδεύεται συχνά από κατάθλιψη.

Οι επιπλοκές επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του (ψωριασική αρθρίτιδα που επηρεάζει το 10% έως το 30% των ασθενών) ή ακόμα και τις ζωτικές λειτουργίες του (ψωριασική ερυθροδερμία, γενικευμένη φλυκταινώδης ψωρίαση κ.λπ.).

ΤΟΠΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Η τοπική θεραπεία της ψωρίασης αφορά απλές μορφές, αλλά συχνά αποτελεί συμπλήρωμα στη συστηματική θεραπεία.

Δεν πρέπει να διακόπτεται μόλις εξαφανιστεί μια πλάκα, αλλά να συνεχιστεί για αρκετές εβδομάδες ώστε να αποφευχθεί η επανεμφάνισή της.

Τα φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνα τους ή σε συνδυασμό, προσαρμόζοντας τη δοσολογία στο μέγεθος των βλαβών.

Αναποτελεσματικά στη φλεγμονή, τα μαλακτικά μειώνουν την ξηρότητα και το φολιδωτό δέρμα. Αποτελούν συμπληρωματική θεραπεία στη φαρμακευτική αγωγή.

Κερατόλυση

Τα κερατολυτικά μειώνουν την υπερκεράτωση και το πάχος των πλακών.

Το σαλικυλικό οξύ έχει έντονη κερατολυτική δράση, διασφαλίζοντας την απογύμνωση των λεπιών.

Εφαρμόζεται σε συγκέντρωση 5-10%, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και η ουρία σε συγκέντρωση 3-30%.

Δερμοκορτικοθεραπεία

Τα αντιπολλαπλασιαστικά, αντιφλεγμονώδη, ανοσοκατασταλτικά και αντικνησμώδη τοπικά κορτικοστεροειδή, είναι αποτελεσματικά ακόμη και στο τριχωτό της κεφαλής.

Ωστόσο, η θεραπεία με κορτικοστεροειδή είναι πιθανό να παρουσιάσει παρενέργειες (ατροφία του δέρματος, διαταραχές μελάχρωσης, υπερτρίχωση κ.λπ.), καθώς και κίνδυνο ταχυφυλαξίας και επανεμφάνισης των αλλοιώσεων.

Η επιλογή ενός τοπικού κορτικοστεροειδούς συνδέεται με τη σοβαρότητα και τη θέση των βλαβών.

Τα τοπικά κορτικοστεροειδή συνδυάζονται συχνά με σαλικυλικό οξύ και άλλες δραστικές ουσίες.

Έμπλαστρο με βάση τη βηταμεθαζόνη είναι κατάλληλο για δύσκολα σημεία όπως γόνατα, αγκώνες και πρόσθια όψη της κνήμης.

Παράγωγα της βιταμίνης D

Η χοληκαλσιφερόλη (βιταμίνη D3) συντίθεται στο δέρμα και δρα μετά τον ηπατικό μεταβολισμό της, επιβραδύνοντας τον πολλαπλασιασμό των κερατοκυττάρων.

Η καλσιποτριόλη, ένα παράγωγο της βιταμίνης D3, έχει καλή ανοχή, δεν προκαλεί επανεμφάνιση των συμπτωμάτων με τη διακοπή της θεραπείας και η υποχώρηση των συμπτωμάτων διαρκεί περίπου έξι εβδομάδες.

Διατίθεται ως κρέμα, αλοιφή ή λοσιόν και η δοσολογία δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 100g/εβδομάδα.

Τοπικά ρετινοειδή

Τα ρετινοειδή προέρχονται από τη βιταμίνη Α και ρυθμίζουν την κυτταρική διαφοροποίηση, μειώνουν τον πολλαπλασιασμό των κερατοκυττάρων και αναστέλλουν την έκφραση των προφλεγμονωδών πρωτεϊνών.

Το ταζαροτένιο υδρολύεται σε ενεργό ταζαροτενικό οξύ.

Απομακρύνεται γρήγορα από τον οργανισμό, δεν παρουσιάζει κίνδυνο συσσώρευσης στο δέρμα, αλλά λόγω του ότι είναι ερεθιστικό, εφαρμόζεται σε προοδευτικά αυξανόμενες ποσότητες.

Αντενδείκνυται σε έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες.

Τα φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνα τους ή σε συνδυασμό, προσαρμόζοντας τη δοσολογία στο μέγεθος των βλαβών.

ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Η συστηματική θεραπεία της ψωρίασης χορηγείται περίπου στο 25% των ασθενών με μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα.

Τα «συμβατικά» φάρμακα όπως η κυκλοσπορίνη και η μεθοτρεξάτη χρησιμοποιούνται ως θεραπεία πρώτης γραμμής.

Είναι γενικά αποτελεσματικά και η ύφεση επιτυγχάνεται σε έξι έως δέκα εβδομάδες.

Χρειάζεται αυστηρός έλεγχος της δοσολογίας και ιατρική παρακολούθηση. Οι θεραπείες αυτές συνδυάζονται συχνά με τοπική θεραπεία.

Ρετινοειδή

Η ακιτρετίνη ρυθμίζει την ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση των κυττάρων και ενδείκνυται σε σοβαρή ψωρίαση.

Η αρχική δόση (0,2mg/kg/ημέρα) αυξάνεται σταδιακά σε 0,5mg/kg/ημέρα. Χρησιμοποιείται και σε χαμηλές δόσεις (25-35mg/ημέρα) για συντήρηση.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες του φαρμάκου είναι δοσοεξαρτώμενες και αναστρέψιμες και αφορούν κυρίως το δέρμα (χειλίτιδα, ξηρότητα, κνησμός, αλωπεκία).

Είναι αναγκαίος ο τακτικός έλεγχος της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων καθώς και των επιπέδων τρανσαμινασών.

Η ακιτρετίνη είναι τερατογόνος ουσία, συνεπώς η θεραπεία απαιτεί αντισύλληψη τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την έναρξη της θεραπείας.

Μεθοτρεξάτη

Η μεθοτρεξάτη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των κερατοκυττάρων, τη σύνθεση προφλεγμονωδών κυτοκινών και έχει ανοσοκατασταλτική δράση.

Ενεργεί σε δύο μήνες και ενδείκνυται σε σοβαρές ψωριασικές μορφές ή ανθεκτικές σε άλλες θεραπείες. Χορηγείται από το στόμα ή παρεντερικά.

Η συνήθης δόση είναι 7,5mg έως 15mg μία φορά την εβδομάδα. Η συνολική εβδομαδιαία δόση μπορεί να φτάσει στα 25mg και στη συνέχεια να μειωθεί στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση συντήρησης.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εξαρτώνται από τη δόση (δυσφορία, πεπτικές διαταραχές, ελκώδης στοματίτιδα).

Η μεθοτρεξάτη είναι ηπατοτοξική και μπορεί να οδηγήσει σε πνευμονικές και αιματολογικές επιπλοκές.

Κυκλοσπορίνη

Η κυκλοσπορίνη είναι ισχυρό ανοσοκατασταλτικό και αναστέλλει τη δραστηριότητα των Τ βοηθητικών λεμφοκυττάρων.

Η χορήγησή της οδηγεί σε ανεπιθύμητες ενέργειες όπως υπέρταση ή υπερτροφία των ούλων.

Παρέχεται ως θεραπεία πρώτης γραμμής (2,5 έως 5mg/kg) και δεν συνιστάται να συνδυάζεται με τη μεθοτρεξάτη.

Λεφλουνομίδη

Ένα ακόμη ανοσοκατασταλτικό, η λεφλουνομίδη ενδείκνυται για τη θεραπεία της ψωριασικής αρθρίτιδας και γενικά συνταγογραφείται σε περιπτώσεις αντένδειξης στη μεθοτρεξάτη.

Ο κίνδυνος εμβρυϊκών δυσπλασιών απαιτεί αντισύλληψη κατά τη διάρκεια της θεραπείας και έως 2 χρόνια μετά τη διακοπή της.

Απρεμιλάστη

Πρόκειται για αναστολέα της φωσφοδιεστεράσης-4 που μειώνει τη φλεγμονώδη απόκριση τροποποιώντας την έκφραση των TNF-α, IL-23, IL-17 και άλλων φλεγμονωδών κυτοκινών.

Είναι θεραπεία δεύτερης γραμμής για μέτρια έως σοβαρή ψωρίαση κατά πλάκας σε περίπτωση αποτυχίας, αντένδειξης ή δυσανεξίας σε άλλες θεραπείες.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι πεπτικές διαταραχές (διάρροια, ναυτία), λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος και πονοκέφαλοι.

ΒΙΟΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Αντι-TNFa

Ενδείκνυνται σε συνδυασμό με μεθοτρεξάτη για τη θεραπεία μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης κατά πλάκας, ανθεκτικής σε συμβατικές συστηματικές θεραπείες καθώς και για τη θεραπεία της ψωριασικής αρθρίτιδας.

Εκθέτουν τους ασθενείς σε κίνδυνο λοιμώξεων (φυματίωση, πυογενείς ή ευκαιριακές λοιμώξεις) που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή τους.

Αναστολείς ιντερλευκίνης

Οι αναστολείς ιντερλευκίνης ενδείκνυνται για τη διαχείριση της μέτριας έως σοβαρής ψωρίασης κατά πλάκας που απαιτεί συστηματική θεραπεία, καθώς και ως θεραπεία δεύτερης γραμμής για την ψωριασική αρθρίτιδα.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού, καντιντίαση, αρθραλγία, κεφαλαλγία και ουδετεροπενία.

Αναστολέας κινάσης Janus

Οι κινάσες Janus (JAK) παίζουν βασικό ρόλο στην παραγωγή κυτοκινών που εμπλέκονται στη φλεγμονή και την ανοσία.

Η τοφασιτινίμπη συνδυάζεται με τη μεθοτρεξάτη στην ψωριασική αρθρίτιδα.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες του φαρμάκου είναι δοσοεξαρτώμενες και αναστρέψιμες και αφορούν κυρίως το δέρμα (χειλίτιδα, ξηρότητα, κνησμός, αλωπεκία).

ΦΩΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η φωτοθεραπεία ασκεί αντιπολλαπλασιαστική και ανοσορρυθμιστική δράση και εφαρμόζεται σε εκτεταμένη ψωρίαση.

UVA

Η θεραπεία PUVA συνδυάζει τη φωτοευαισθητοποίηση από ένα ψωραλένιο με την ακτινοβολία UVA.

Δυνητικά καρκινογόνος, αυτή η θεραπεία έχει πολλές αντενδείξεις και είναι η αιτία ακτινικών ερυθημάτων, κνησμού, πόνου στο δέρμα, έρπητα, αλλά και δυσχρωμιών και καρκινωμάτων.

Η θεραπεία PUVA αποκαθιστά τις βλάβες σε περίπου είκοσι συνεδρίες.

UVB

Η φωτοθεραπεία UVB πραγματοποιείται σε 3 συνεδρίες/εβδομάδα για 6 έως 8 εβδομάδες, στη συνέχεια 1 ή 2/μήνα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Ο συνδυασμός UVB/ρετινοειδών αποτελεί σημείο αναφοράς τόσο στη θεραπεία εφόδου όσο και στη συντήρηση.

Η ΨΩΡΙΑΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

Αισθητικές επιπτώσεις

- Ερυθρότητα και φολιδωτές αλλοιώσεις μπορούν να εμφανιστούν σε όλα τα μέρη του σώματος και ως εκ τούτου να εκτεθούν στα μάτια των άλλων.

- Οι βλάβες μπορεί να αναγκάσουν τους ασθενείς να κάνουν περιοριστικές επιλογές στο ντύσιμό τους με σκοπό να κρύψουν τις πλάκες.

Επίσης οι ασθενείς αποφεύγουν να φορούν ρούχα που ασκούν τριβή ή πίεση στο δέρμα.

Κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις

- Ο ασθενής ζει με το άγχος νέας υποτροπής.

- Η ψωρίαση μπορεί να έχει αντίκτυπο στη σεξουαλική ζωή του, καθώς και την αθλητική του δραστηριότητα.

Επαγγελματικός αντίκτυπος

Η ψωρίαση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην επαγγελματική ζωή: κοινωνικές δυσκολίες με συναδέλφους, προβλήματα στην άσκηση κάποιων επαγγελμάτων λόγω εμφάνισης, κόπωση.

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΣΤΕ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΑΣ

Σχετικά με την ασθένεια

- Η ψωρίαση δεν είναι ψυχοσωματική ασθένεια.

- Δεν είναι μεταδοτική ασθένεια.

- Το ξύσιμο των πλακών για την απομάκρυνσή τους μπορεί να επιφέρει επιδείνωσή τους.

- Συνιστάται η ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς.

- Συνιστώνται καλλυντικά προϊόντα με ιαματικό νερό, καθώς παρέχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες στο δέρμα.

Σχετικά με τις θεραπείες

- Τα φάρμακα στοχεύουν στην παροδική εξαφάνιση των δερματικών βλαβών.

- Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη.

- Είναι σημαντική η συμμόρφωση με τις τοπικές θεραπείες.

- Τα μαλακτικά προϊόντα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε ελαφρώς υγρό δέρμα μετά το μπάνιο.

Αποφυγή των εξάρσεων

- Είναι σημαντικός ο υγιεινός τρόπος ζωής: διακοπή καπνίσματος, αρκετές ώρες ύπνου, καλή διατροφή.

- Συνιστάται καθημερινή ενυδάτωση του δέρματος ώστε να αποφευχθεί η ξηρότητα.

- Ο περιορισμός του στρες, καθώς και οποιονδήποτε άλλου επιβαρυντικού παράγοντα όπως κρύο και επαφή με απορρυπαντικά είναι σημαντικός.

Ζαφειρένια Παπαζαφειρίου, Φαρμακοποιός MSc
www.PharmaManage.gr

e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων