fbpx

ΑΝΑΙΜΙΕΣ: Πού Οφείλονται; Οι Ερωτήσεις του Ασθενή στον Φαρμακοποιό

Οι αναιμίες, οφείλονται σε ένα ευρύ φάσμα παθολογικών καταστάσεων και αποτελούν ένα αρκετά συχνό πρόβλημα, καθώς αφορούν περίπου το 2% του πληθυσμού.

Τη σημερινή εποχή, το θεραπευτικό οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση της αναιμίας, έχει εξελιχθεί αρκετά, ωστόσο το πρώτο και ουσιαστικό βήμα είναι ο προσδιορισμός της αιτίας που την προκαλεί.

Πολύ σημαντικό επίσης, η παρακολούθηση του ασθενή που λαμβάνει θεραπεία, καθώς ο κίνδυνος εμφάνισης ανεπιθύμητων παρενεργειών είναι αυξημένος.

ΑΝΑΙΜΙΕΣ: Πού Οφείλονται; Οι Ερωτήσεις του Ασθενή στον Φαρμακοποιό.

Λίγη παθοφυσιολογία 

Η αναιμία, ορίζεται βιολογικά ως η μείωση των επιπέδων αιμοσφαιρίνης κάτω του φυσιολογικού. Οι τιμές αναφοράς για τους άνδρες είναι 13 g/dl, ενώ για τις γυναίκες 12 g/dl.

Τα φυσιολογικά επίπεδα αιμοσφαιρίνης διαφέρουν στα παιδιά. Από την άλλη, ο αιματοκρίτης και ο αριθμός των ερυθρών αιμοσφαιρίων αποτελούν λιγότερο σημαντικούς δείκτες, καθώς μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον όγκο των ερυθροκυττάρων.

Αναιμία και καρκίνος

Η αναιμία, είναι ένα πρόβλημα που παρατηρείται πολύ συχνά στους καρκινοπαθείς. Οι αιτίες εμφάνισής της, είναι πολυπαραγοντικές: εξέλιξη του ίδιου του καρκίνου, χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία.

Αν και σπάνια μπορεί να αποβεί απειλητική για τη ζωή, μπορεί σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς, λόγω της κόπωσης που επιφέρει.

Θα πρέπει να σημειωθεί, πως η αιματολογική τοξικότητα των αντικαρκινικών φαρμάκων, είναι ίσως η πιο κοινή αιτία πρόκλησης αναιμίας.

Η αναιμία μετά τη χημειοθεραπεία, συνδέεται συχνά με λευκοπενία και θρομβοπενία, ενώ μπορεί επίσης να οφείλεται σε ανεπάρκεια ή μειωμένη έκκριση ερυθροποιητίνης, όταν τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα που χορηγούνται είναι νεφροτοξικά.

Αναιμία και χρόνια νεφρική νόσος

Η ερυθροποιητίνη, διεγείρει φυσιολογικά την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων στον μυελό των οστών. Συντίθεται κυρίως στο νεφρό, γεγονός που εξηγεί την ανεπάρκειά της κατά τη διάρκεια παθολογικών καταστάσεων που αφορούν το όργανο αυτό.

Κατά τη διάρκεια παθολογικών καταστάσεων του νεφρού, η συγκέντρωση της αιμοσφαιρίνης μειώνεται κάτω από τα 11 g/dl, όταν ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης (GFR) που εκτιμά την κάθαρση κρεατινίνης, βρεθεί μικρότερος από 30 ml/min.

Για την εμφάνιση αναιμίας που οφείλεται σε χρόνια νεφρική νόσο ή ανεπάρκεια, μπορεί επίσης να εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες, όπως μείωση του χρόνου ημιζωής των ερυθροκυττάρων, λόγω της παρουσίας τοξικών ουσιών στο αίμα.

Ερωτήσεις των ασθενών στο φαρμακείο

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο σίδηρος θα πρέπει να λαμβάνεται συστηματικά;

Όχι απαραίτητα. Η επαρκής πρόσληψη σιδήρου ωστόσο, είναι απαραίτητη, ειδικά το τελευταίο διάστημα της εγκυμοσύνης, καθώς η έλλειψη σιδήρου μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία αυξάνοντας τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού και χαμηλού βάρους του μωρού.

Ως εκ τούτου, κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης, είναι σημαντικό να καταναλώνετε τακτικά, τρόφιμα που περιέχουν σίδηρο: αυγά, ψάρια, κρέας, όσπρια, φακές, λευκά φασόλια, ρεβίθια και σπανάκι.

Είναι επίσης χρήσιμο να καταναλώνετε τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C, καθώς διευκολύνει την απορρόφηση του σιδήρου από το έντερο, όπως λεμόνια, πορτοκάλια, γκρέιπφρουτ και μπρόκολο.

Εάν, παρ' όλα αυτά, εκδηλώσετε αναιμία, ειδικά κατά το 2ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, ο γιατρός θα σας συνταγογραφήσει τα κατάλληλα συμπληρώματα.

Έχω διαγνωστεί με ανεπάρκεια του ενζύμου G6PD. Πρέπει να παίρνω ειδικές προφυλάξεις στην καθημερινή μου ζωή;

Η ανεπάρκεια του ενζύμου αυτού, αποτελεί μία ιδιαιτερότητα και όχι πάθηση. Πράγματι, χωρίς να συμβεί κάποιο ιδιαίτερο επεισόδιο, το άτομο με την έλλειψη αυτή, είναι καλά στην υγεία του και έχει φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής.

Τα άτομα αυτά, μπορεί να εκδηλώσουν επεισόδια οξείας αιμολυτικής αναιμίας, ύστερα από επαφή με συγκεκριμένους παράγοντες.

Αρκετές μεταλλάξεις στο γονίδιο G6PD είναι γνωστές, και προκαλούν περισσότερο ή λιγότερο σοβαρά επεισόδια. Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τα συμπτώματα μιας κρίσης και να τηρούμε τις προφυλάξεις καθ ' όλη τη διάρκεια της ζωής μας, αποφεύγοντας την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων ή προϊόντων, ειδικά φρέσκων ή κατεψυγμένων φασολιών.

Κατά τη θεραπεία με ερυθροποιητίνη, μπορεί η αύξηση των επιπέδων αιμοσφαιρίνης να αποβεί επικίνδυνη;

Ναι, καθώς πάντα υπάρχει ο κίνδυνος θρόμβωσης. Για το λόγο αυτό, είναι επιτακτική ανάγκη να συνταγογραφούνται αιματολογικές εξετάσεις από τον γιατρό πολύ τακτικά, οι σημαντικότερες εκ των οποίων: μέτρηση των επιπέδων αιμοσφαιρίνης και αποθεμάτων σιδήρου.

Γενικά, τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης δεν θα πρέπει να αυξάνονται πολύ γρήγορα. Είναι επίσης απαραίτητο, να παρακολουθείτε την αρτηριακή σας πίεση πολύ στενά, καθώς η υπέρταση αποτελεί συχνή παρενέργεια της θεραπείας με ερυθροποιητίνη.

Αιτιολογικοί παράγοντες και διάγνωση

Τα συμπτώματα της αναιμίας, ποικίλλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα αλλά και την ταχύτητα εμφάνισής της. Η αναιμία που εκδηλώνεται σταδιακά, μπορεί να είναι ελάχιστα συμπτωματική.

Οι κύριες ενδείξεις ύπαρξης αναιμίας περιλαμβάνουν: ωχρότητα (ειδικά στα κάτω βλέφαρα, τις παλάμες και τα χείλη), δύσπνοια κατά την άσκηση, αυξημένους παλμούς, πόνο στο στήθος, επίμονη κόπωση, ζάλη, ακόμη και λιποθυμία.

Σε οποιαδήποτε περίπτωση, η αναζήτηση της αιτίας είναι απαραίτητη. Ειδικά από τη στιγμή που πολλές από τις αιτίες, μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς.

Οι αιτίες εμφάνισης αναιμίας είναι πολλές: ηλικία, β- θαλασσαιμία, πρόσληψη συγκεκριμένων φαρμάκων, ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό, ιογενής λοίμωξη (μυκοπλάσματα, κυτταρομεγαλοϊός, ιός Epstein-Barr...), γνωστή ύπαρξη αιματοπάθειας, ή άλλου τύπου καρκίνου, δυσπλασία στον μυελό των οστών κ.λπ.  

Αναιμία, μπορεί επίσης να παρατηρηθεί σε χρόνια απώλεια αίματος, έλλειψη βιταμίνης Β12 σε καταστάσεις όπως η ατροφική γαστρίτιδα, κοιλιοκάκη ή ειλεός και σε έλλειψη φυλλικού οξέος, λόγω μη ισορροπημένης διατροφής (μη κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε φυλλικό οξύ: φρέσκα λαχανικά και φρούτα, όσπρια, γαλακτοκομικά προϊόντα, μανιτάρια).

Οι απαραίτητες αιματολογικές εξετάσεις περιλαμβάνουν: μέτρηση του επιπέδου αιμοσφαιρίνης στον ορό (βασική εξέταση), του αιματοκρίτη και αριθμού ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Άλλες εργαστηριακές εξετάσεις που μπορεί να είναι χρήσιμες: σίδηρος ορού, φερριτίνη, κορεσμός τρανσφερίνης, βιταμίνη Β12 και φολικό οξύ.

Θεραπεία

Η διαχείριση της αναιμίας εξαρτάται, φυσικά, από την αιτία που την προκαλεί, όπως αναφέρθηκε. Ο ασθενής κατά τη θεραπεία θα πρέπει να παρακολουθείται στενά, ώστε να αποφεύγονται τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες και επιπλοκές.

Σίδηρος

Η θεραπευτική δοσολογία αλλά και το είδος του συμπληρώματος σιδήρου που θα χορηγηθεί σε έναν ασθενή, κρίνεται από τον γιατρό. Η παρεντερική χορήγηση σιδήρου, προτιμάται όταν η από του στόματος είναι αδύνατη.

Η πρόσληψη των συμπληρωμάτων σιδήρου μαζί με το γεύμα, βελτιώνει την ανοχή, ωστόσο μειώνει την απορρόφησή του. Θα πρέπει να σημειωθεί πως το τσάι, τα αντιόξινα φάρμακα και η χολεστυραμίνη, μειώνουν την εντερική απορρόφηση του σιδήρου, ενώ η συγχορήγησή του με βιταμίνη C την αυξάνει.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν: δυσκοιλιότητα, διάρροια, ναυτία, κεφαλαλγία και ζάλη.

Ερυθροποιητίνες (EPO)

Οι ανασυνδυασμένες ερυθροποιητίνες έχουν τον ίδιο τρόπο δράσης με τη φυσική ερυθροποιητίνη. Η ανταπόκριση στη θεραπεία μετράται με τον προσδιορισμό των επιπέδων αιμοσφαιρίνης εβδομαδιαίως ή δύο φορές την εβδομάδα, μέχρι να σταθεροποιηθούν τα αποτελέσματα.

Η ενέσιμη ερυθροποιητίνη χορηγείται κυρίως σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο ή ανεπάρκεια ή που λαμβάνουν χημειοθεραπεία.

Οι κύριες αιτίες της «αντίστασης» στη θεραπεία με ερυθροποιητίνη είναι η ανεπάρκεια σιδήρου και πιθανές φλεγμονώδεις καταστάσεις.

Οι δύο κύριες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης (ή η επιδείνωση της προϋπάρχουσας υψηλής αρτηριακής πίεσης) και ο κίνδυνος θρόμβωσης (που πρέπει να φοβόμαστε ειδικά στην αρχή της θεραπείας).

Κορτικοστεροειδή και άλλα ανοσοκατασταλτικά

Στην αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία, η χορήγηση κορτικοστεροειδών αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής ενώ, δευτερευόντως χορηγούνται ανοσοκατασταλτικά (κυκλοφωσφαμίδη, αζαθειοπρίνη...), μόνα ή σε συνδυασμό με κορτικοστεροειδή.

Βιταμίνη Β12

Η έλλειψη βιταμίνης Β12, αντιμετωπίζεται με χορήγηση 1 mg βιταμίνης την εβδομάδα, ενδομυϊκά ή με τη λήψη συμπληρωμάτων από του στόματος.

Η έλλειψη συνδέεται με τη λήψη φαρμάκων που μπορούν να εμποδίσουν την πεπτική απορρόφηση της βιταμίνης από τη διατροφή, όπως η νεομυκίνη και η κολχικίνη.

Η θεραπεία με βιταμίνη Β12, οδηγεί σε κόκκινη χρώση των ούρων, ενώ μπορεί επίσης να είναι υπεύθυνη για αλλεργικές εκδηλώσεις: εξάνθημα, κνησμό, ερύθημα, αγγειοοίδημα, αναφυλακτικό σοκ.

Φολικό οξύ

Το φυλλικό οξύ (βιταμίνη Β9) χορηγείται σε δόση 5 έως 15 mg ημερησίως. Σε περίπτωση σοβαρής ανεπάρκειας, το φολινικό οξύ, ο ενεργός μεταβολίτης του φολικού οξέος, χορηγείται επίσης, από το στόμα, ενδομυϊκά ή ενδοφλεβίως.

Η διφαινυλοξυδαντοΐνη και η φαινοβαρβιτάλη, είναι δύο φάρμακα τα οποία αναστέλλουν την απορρόφηση του φολικού οξέος και μπορούν να οδηγήσουν σε έλλειψη.

Μεταγγίσεις

Εφαρμόζονται σε περίπτωση επικείμενου ζωτικού κινδύνου λόγω των πολύ χαμηλών επιπέδων αιμοσφαιρίνης.

Προσοχή στον κίνδυνο ιογενούς μόλυνσης και υπερφόρτωσης του οργανισμού με σίδηρο (κίνδυνος αιμοχρωμάτωσης).

Βασιλική Τσαντήλα, Φαρμακοποιός

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων