fbpx

Όλα Όσα Πρέπει να Γνωρίζετε για τα Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα

Τα Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ), αποτελούν μία κατηγορία φαρμάκων με μεγάλη ζήτηση στο φαρμακείο, ωστόσο, συχνά ευθύνονται για την εμφάνιση ιατρογενών παρενεργειών λόγω των πολυάριθμων δυσμενών επιδράσεων και αλληλεπιδράσεων που εμφανίζουν. 

Συνεπώς, η χρήση τους απαιτεί προσοχή, ιδίως όταν γίνεται από ηλικιωμένους ασθενείς. Τα Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) στο Φαρμακείο.Μηχανισμός δράσης των ΜΣΑΦ

Αναστολή της σύνθεσης προσταγλανδινών

Τα ΜΣΑΦ δρουν αναστέλλοντας τις κυκλο-οξυγενάσες (COX):

- COX-1, εμπλέκεται στη σύνθεση της θρομβοξάνης Α2, ενός παράγοντα συσσώρευσης αιμοπεταλίων και των προσταγλανδινών Ε1, που προστατεύουν τον γαστρεντερικό βλεννογόνο.

- COX-2, εμπλέκεται στη σύνθεση των προσταγλανδινών Ε2, υπευθύνων για τη φλεγμονή, τον πυρετό και τον πόνο.

Ανάλογα με τον μηχανισμό δράσης τους σε ό,τι αφορά την αναστολή των κυκλο-οξυγενασών, διακρίνουμε δύο κατηγορίες ΜΣΑΦ:

-Τα μη εκλεκτικά ΜΣΑΦ, που αναστέλλουν και τους δύο τύπους των COX και έχουν αντιφλεγμονώδεις, αναλγητικές, αντιπυρετικές και αντιαιμοπεταλιακές ιδιότητες.

-Τα ΜΣΑΦ που είναι εκλεκτικοί αναστολείς της COX-2, και ονομάζονται «coxibs», τα οποία έχουν αντιφλεγμονώδη, αναλγητική, αντιπυρετική, αλλά όχι αντιαιμοπεταλιακή δράση.

Ενδείξεις

Πυρετός και πόνος

Τα ΜΣΑΦ χρησιμοποιούνται στη συμπτωματική θεραπεία του πυρετού, στη ρευματολογία (οστεοαρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα κ.λπ.), στην τραυματολογία (διάστρεμμα, τενοντίτιδα κ.λπ.) και για την ανακούφιση της ημικρανίας. Επίσης, σε παθήσεις ΩΡΛ, σε στοματικό, ουρολογικό πόνο, καθώς και στη δυσμηνόρροια.

Κάθε φάρμακο της κατηγορίας των ΜΣΑΦ χρησιμοποιείται αναλόγως τις ενδείξεις που υπάρχουν.

Φαρμακοκινητική

Νεφρική αποβολή

Η απορρόφηση των ΜΣΑΦ από το γαστρεντερικό είναι γρήγορη, με βιοδιαθεσιμότητα από 70 έως 80%.

Κυκλοφορούν στο αίμα σε μορφή συνδεδεμένη με τις πρωτεΐνες του πλάσματος (ποσοστό σύνδεσης 90% κατά μέσο όρο) και διαχέονται καλά στους ιστούς (ιδιαίτερα φλεγμονώδεις). 

Αποβάλλονται κυρίως από τα νεφρά, αφού έχουν υποστεί πολυάριθμες ηπατικές βιομετατροπές.

Παρενέργειες

Πεπτική τοξικότητα και υπερευαισθησία

- Τα ΜΣΑΦ είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών που αφορούν το γαστρεντερικό: ναυτία, έμετο, διάρροια, γαστραλγία, έλκη ή ακόμη και διατρήσεις και γαστρεντερικές αιμορραγίες. 

Λόγω της εκλεκτικότητας τους, ο κίνδυνος εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών στο γαστρεντερικό είναι περίπου διπλάσιος με τους εκλεκτικούς αναστολείς της COX-2.

- Είναι επίσης μερικές φορές αιτία εκδήλωσης αντιδράσεων υπερευαισθησίας, αλλεργίας ή φαρμακολογικής δυσανεξίας από συσσώρευση λευκοτριενίων, που μπορεί να εκδηλωθούν ως: δυνητικά σοβαρές δερματικές αντιδράσεις, κρίση άσθματος, αγγειοοίδημα, ακόμη και αναφυλακτικό σοκ.

- Λόγω της αναστολής της σύνθεσης προσταγλανδινών (αγγειοδιασταλτικά), τα ΜΣΑΦ μπορούν να προκαλέσουν αγγειοσυστολή των αρτηριδίων του νεφρικού σπειράματος με αποτέλεσμα να μειώσουν το ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR). Είναι υπεύθυνα για το ένα τρίτο περίπου της ιατρογενούς νεφρικής ανεπάρκειας (αυξημένος κίνδυνος σε ηλικιωμένους, αφυδατωμένους ή χρόνιους ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια). 

Το αγγειοσυσπαστικό αυτό αποτέλεσμα, μπορεί να επιδεινώσει επίσης την υψηλή αρτηριακή πίεση σε καταστάσεις καρδιακών παθήσεων.

- Οι εκλεκτικοί αναστολείς της COX-2, αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβωσης και γεγονός που συνεπάγεται και αυξημένο κίνδυνο καρδιολογικών επιπλοκών.

- Τα ΜΣΑΦ μπορούν ακόμη να επιδεινώσουν τις λοιμώξεις των δοντιών, τις ΩΡΛ αλλά και την ανεμοβλογιά. Τέλος, μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές των αισθήσεων (κουδούνισμα στα αυτιά, ζάλη, διαταραχές της όρασης).

Κύριες αλληλεπιδράσεις

Αντιπηκτικά και λίθιο

- Η συγχορήγηση των ΜΣΑΦ μεταξύ τους, με ασπιρίνη σε αναλγητικές ή αντιφλεγμονώδεις δόσεις, καθώς και με αντιπηκτικά δεν συνιστάται (υψηλότερος κίνδυνος αιμορραγίας). 

Η αλληλεπίδραση μεταξύ των ΜΣΑΦ και των ηπαρινών σε προληπτικές δόσεις σε νεαρούς ασθενείς, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη.

- Δεν συνιστάται η συγχορήγηση τους με λίθιο, καθώς επίσης και με μεθοτρεξάτη, που χρησιμοποιείται σε δόσεις μεγαλύτερες των 20 mg την εβδομάδα, λόγω αυξημένου κινδύνου εμφάνισης αιματολογικής τοξικότητας.

- Ο συνδυασμός με διουρητικά, αναστολείς ΜΕΑ ή ανταγωνιστές υποδοχέων αγγειοτενσίνης ΙΙ, αυξάνει τον κίνδυνο οξείας νεφρικής ανεπάρκειας, γι αυτό και κατά τη χορήγηση απαιτείται σωστή ενυδάτωση και παρακολούθηση της λειτουργίας των νεφρών.

- Η συγχορήγηση με αντιθρομβωτικά, κορτικοστεροειδή, αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης ή νορεπινεφρίνης πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη, λόγω αυξημένου κινδύνου αιμορραγίας, ιδιαίτερα στο γαστρεντερικό.

Αντενδείξεις

Αλλεργία και εγκυμοσύνη

- Τα ΜΣΑΦ αντενδείκνυνται στη περίπτωση ιστορικού αλλεργικής εκδήλωσης ή υπερευαισθησίας που προκλήθηκε από λήψη ΜΣΑΦ ή ασπιρίνης, ενεργού πεπτικού έλκους, ιστορικού αιμορραγίας ή πεπτικής διάτρησης που συνδέεται με ΜΣΑΦ και σοβαρή ηπατική, νεφρική και καρδιακή ανεπάρκεια. 

Οι εκλεκτικοί αναστολείς της COX-2 αλλά και η δικλοφενάκη (η οποία κατά προτίμηση αναστέλλει την COX-2), αντενδείκνυνται επίσης σε περίπτωση ισχαιμικής καρδιακής νόσου, αρτηριακής νόσου και ιστορικού εγκεφαλοαγγειακού ατυχήματος.

- Οι εκλεκτικοί αναστολείς της COX-2, έχουν τερατογόνο δράση και γι αυτό η χρήση τους αντενδείκνυνται από την αρχή της εγκυμοσύνης. 

Η χορήγηση άλλων ΜΣΑΦ, αντενδείκνυται από την αρχή του έκτου μήνα της εγκυμοσύνης (συμπεριλαμβανομένης της περιστασιακής ή τοπικής χρήσης τους) λόγω καρδιακού και νεφρικού εμβρυοτοξικού κινδύνου, ή ακόμα και θανάτου του εμβρύου, ενδομήτρια. 

Η χρήση ιβουπροφαίνης, αντενδείκνυται σε ασθενείς με συστηματικό λύκο (κίνδυνος άσηπτης μηνιγγίτιδας).

 Σωστή Χρήση των ΜΣΑΦ

- Τα ΜΣΑΦ πρέπει να χορηγούνται στην ελάχιστη θεραπευτική δόση, για μικρότερη δυνατή διάρκεια δράσης και γρήγορη απέκκριση. Απαγορεύεται η χρήση τους σε περιπτώσεις ανεμοβλογιάς ή έρπητα ζωστήρα και πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή όταν υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης.

- Για τον περιορισμό των ανεπιθύμητων ενεργειών που αφορούν το γαστρεντερικό, τα ΜΣΑΦ πρέπει να χορηγούνται κατά τη διάρκεια του γεύματος. 

Η γαστρική προστασία με την ταυτόχρονη χορήγηση ενός αναστολέα αντλίας πρωτονίων είναι απαραίτητη σε περίπτωση ιστορικού πεπτικού έλκους, ταυτόχρονης θεραπείας με αντιπηκτικά ή κορτικοστεροειδή και σε άτομα άνω των 65 ετών.

- Η θεραπεία με ΜΣΑΦ πρέπει να διακοπεί αμέσως, με την εμφάνιση δερματικού εξανθήματος, κρίσης άσθματος, ενδείξεων επιδείνωσης καρδιαγγειακής νόσου, ολιγουρίας, σοβαρής γαστραλγίας ή πεπτικής αιμορραγίας.

 

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων