fbpx

Φαρυγγίτιδα, Αμυγδαλίτιδα, Λαρυγγίτιδα - Παρακολούθηση και Συμβουλή

Οι φαρυγγίτιδες, οι αμυγδαλίτιδες και οι λαρυγγίτιδες μπορεί να εμφανιστούν με διαφορετικής έντασης συμπτώματα.

Τα παράπονα για πονόλαιμο με τα οποία συνδέονται, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη.

Παρακάτω παρατίθενται όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε σε τέτοιες περιπτώσεις στον πάγκο του φαρμακείου.

Φαρυγγίτιδα, Αμυγδαλίτιδα, Λαρυγγίτιδα - Παρακολούθηση και Συμβουλή.

Η Περίπτωση στον Πάγκο

«Η κόρη μου έχει πονόλαιμο, θα μπορούσα να της δώσω παστίλιες για το λαιμό;»

Οι ερωτήσεις διερεύνησης πρέπει να είναι:

«Τι ηλικία έχει;»

«Έχει άλλα συμπτώματα; (πυρετό, συνάχι, δυσκολία κατάποσης..)»

«Εδώ και πόσο καιρό πονάει ο λαιμός της;»

«Αυτός ο πόνος είναι έντονος;»

«Τι θεραπεία κάνει;»

«Είναι αλλεργική σε ορισμένα φάρμακα;»

Μερικοί χρήσιμοι ορισμοί

Ο φάρυγγας είναι ένα μυο-μεμβρανικό όργανο που αποτελείται από τρία επίπεδα: τον ρινοφάρυγγα, τον οροφάρυγγα και τον υποφάρυγγα, που βρίσκεται πίσω από το λάρυγγα.

Οι αμυγδαλές είναι λεμφοειδείς σχηματισμοί πίσω από τις παρειές του οροφάρυγγα, ο οποίος βρίσκεται πίσω από τη στοματική κοιλότητα.

Ο λάρυγγας είναι ένα όργανο που βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ της αεροφόρου και της γαστρεντερικής οδού, μεταξύ του φάρυγγα και του ανώτερου τμήματος της τραχείας.

Σχετίζεται άμεσα με τις φωνητικές χορδές, ενώ επιτρέπει την αποφυγή ατυχημάτων χάρη στην επιγλωττίδα.

Η αμυγδαλίτιδα είναι μια λοίμωξη οξεία των αμυγδαλών της υπερώας ή μια λοίμωξη του οροφάρυγγα που κυριαρχεί στις αμυγδαλές της υπερώας

Η ρινοφαρυγγίτιδα αποτελεί λοίμωξη του φάρυγγα και του ανώτερου αναπνευστικού.

Η λαρυγγίτιδα είναι φλεγμονή του λάρυγγα.

Μπορεί να είναι οξεία ή και χρόνια, ενώ στα παιδιά διακρίνουμε κυρίως την υπογλώσσια λαρυγγίτιδα και αυτή της επιγλωττίδας.

Τέλος, η φαρυγγίτιδα αντιστοιχεί σε μια φλεγμονή του φάρυγγα θα λέγαμε πιο γενικευμένη.

Λαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα και φαρυγγίτιδα είναι στενά συνδεόμενες και για μερικούς γιατρούς η φαρυγγίτιδα είναι ένα από τα συμπτώματα της λαρυγγίτιδας ή της αμυγδαλίτιδας.

Λαρυγγίτιδα, αμυγδαλίτιδα και φαρυγγίτιδα είναι στενά συνδεόμενες και για μερικούς γιατρούς η φαρυγγίτιδα είναι ένα από τα συμπτώματα της λαρυγγίτιδας ή της αμυγδαλίτιδας.

Παθοφυσιολογία

ΦΑΡΥΓΓΙΤΙΔΑ

Αιτιολογία

Η φαρυγγίτιδα είναι αποτέλεσμα οξείας φλεγμονής του οροφάρρυγγα μέχρι τις αμυγδαλές, από έναν μολυσματικό παράγοντα, όπως ιοί (ιός ινφλουέντζας, αδενοϊός, ιός του έρπητα, ιός Epstein barr), είτε βακτήρια π.χ. το βακτήριο του βήτα -αιμολυτικού στρεπτόκοκκου της ομάδας Α (SGA) που ευθύνεται για το 25-40% της φαρυγγίτιδας στα παιδιά και για το 10-25% της φαρυγγίτιδας στους ενήλικες.

Ο κίνδυνος εμφάνισης φαρυγγίτιδας από SGA είναι μέγιστος στην ηλικία από 5 έως 15 ετών, σπάνιος δε στους ενήλικες μετά τα 45 και στα παιδιά πριν τα 3 πρώτα χρόνια ζωής.

Συμπτωματολογία

Τα πιο συνήθη συμπτώματα είναι η απότομη εκδήλωση πονόλαιμου, δυσκολία στην κατάποση και πόνος, πιθανώς πυρετός, μια αλλαγή στην όψη του οροφάρρυγγα και κάποιες φορές φλεγμονή στα αυτιά και στα γάγγλια.

Πιο σπάνια εμφανίζονται και άλλα συμπτώματα ανάλογα με την ηλικία του ασθενή και την αιτιολογία της φαρυγγίτιδας όπως: κοιλιακοί πόνοι και έμετος στα παιδιά, εξανθήματα και αναπνευστικά συμπτώματα (συμφόρηση στη μύτη και ρινική καταρροή, βήχας, δυσκολία αναπνοής).

Ταξινόμηση της φαρυγγίτιδας

Α. Κλινικά ανάλογα με την όψη του οροφάρυγγα διακρίνουμε:

  • Την ερυθηματογόνο φαρυγγίτιδα ή «κόκκινη» φαρυγγίτιδα, όταν υπάρχει συμφόρηση στις αμυγδαλές και στο φάρυγγα και
  • Τη λευκή φαρυγγίτιδα όταν υπάρχει διαπύηση στην επιφάνεια των αμυγδαλών πέραν του ερυθήματος.

Αυτοί οι δύο τύποι αντιπροσωπεύουν το 90% των διάφορων τύπων φαρυγγίτιδας.

Μία φαρυγγίτιδα μπορεί επίσης να είναι φυσαλιδώδης όταν υπάρχουν και φυσαλίδες στον φάρυγγα (πρωτοπαθής ερπητική λοίμωξη, πχ ανεμοβλογιά) ή ψευδο-μεμβρανώδης, όταν διακρίνουμε μια ψευδο-μεμβράνη περλέ που επεκτείνεται σε όλη την περιοχή των αμυγδαλών.

Οι ελκωτικές φαρυγγίτιδες είναι πολύ σπάνιες.

Β. Κλινικά ανάλογα με την αιτιολογία διακρίνουμε:

Τις ιογενείς και βακτηριακής αιτιολογίας φαρυγγίτιδες που είναι ερυθηματογόνες και μπορεί να εμφανιστούν κάθε εποχή του χρόνου.

Ο λαιμός είναι κόκκινος και μικρές άσπρες κηλίδες πύου υπάρχουν πάνω σε μια ή και στις δύο αμυγδαλές.

Η φαρυγγίτιδα στη λοιμώδη μονοπυρήνωση παρουσιάζει μη συνεκτικές ψευδομεμβράνες πάνω στις αμυγδαλές και με πορφύρα της υπερώας, διάχυτες αδενοπάθειες και συχνή σπληνομεγαλία.

Μπορεί να προκαλέσει μια διφθερίτιδα ή μια οξεία λευχαιμία.

Οι φαρυγγίτιδες συνήθως συνοδεύουν τις ωτίτιδες, τη γρίπη, την ιλαρά, την ανεμοβλογιά, την ερυθρά, τη πολιομυελίτιδα.

Οι φαρυγγίτιδες συνήθως συνοδεύουν τις ωτίτιδες, τη γρίπη, την ιλαρά, την ανεμοβλογιά, την ερυθρά, τη πολιομυελίτιδα.

ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΦΑΡΥΓΓΙΤΙΔΕΣ

Οι υποτροπιάζουσες φαρυγγίτιδες εμφανίζονται με 3 το λιγότερο επεισόδια το χρόνο για δύο συνεχόμενα έτη, ή πάνω από 5 επεισόδια την ίδια χρονιά.

Κυρίαρχο σύμπτωμα είναι η δυσκολία στην κατάποση και πυρετός πάνω από 38,5 C°,

Οι ενοχοποιητικοί παράγοντες είναι τα αερόβια βακτήρια( haemophilus, staphylococcus aureus), ή τα αναερόβια.

Περίπου 10% των ατόμων που έχουν κάνει θεραπεία για τον στρεπτόκοκκο, εξακολουθούν να τον φιλοξενούν και μετά τη θεραπεία με αντιβίωση.

Στο 10-25% των ατόμων με υποτροπιάζουσα φαρυγγίτιδα συμβάλει μια αλλοίωση στον ιστό των αμυγδαλών που οδηγεί σε μια σκληροατροφία, όπου η διείσδυση μικροβίων είναι ευκολότερη και η διείσδυση των αντιβιοτικών δυσκολότερη.

Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται η αφαίρεση των αμυγδαλών.

Επίσης διακρίνουμε:

Τη ρινοφαρυγγίτιδα που εκδηλώνεται από φταρνίσματα και συμφόρηση στη μύτη και ρινική καταρροή.

Είναι μια φλεγμονή που πλήττει τον οροφάρρυγγα, με πυρετό και βήχα, που διαρκεί από 7 έως 10 ημέρες, και συνήθως έχει ιογενή προέλευση.

Τη λαρυγγίτιδα που μπορεί να είναι ιογενούς ή βακτηριακής προέλευσης.

Εκδηλώνεται και αυτή με πονόλαιμο, η φωνή γίνεται πιο βαριά, υπάρχει βήχας ξηρός, ίσως και δυσκολία στην αναπνοή και πυρετός. Τα συμπτώματα εξαφανίζονται το λιγότερο σε μια εβδομάδα, ξαφνικά.

Ανάμεσα στους επιβαρυντικούς παράγοντες είναι το κρύο, η υγρασία, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η σκόνη, ή κάποια προϋπάρχουσα ρινική ή τραχειοβρογχική μόλυνση.

Επίσης, υπάρχουν και σοβαρές μορφές λαρυγγίτιδας με συμπτώματα που εμφανίζονται τη νύχτα, βαθμιαία, και συνδέονται με τον ρινοφάρυγγα, όπως δύσπνοια, περίεργος και συνεχής βήχας, αφωνία.

Η επιγλώσσια μορφή της είναι πολύ επικίνδυνη και κυρίως αυτή που οφείλεται στον αιμμόφιλο ιό της ινφλουέντζας, γι' αυτό και πρέπει να προηγείται εμβολιασμός του πληθυσμού.

Ένας πονόλαιμος όμως μπορεί να έχει και προέλευση μη μολυσματική, δηλαδή να οφείλεται σε αλλεργίες, σε έντονη προσπάθεια της φωνής, σε εισπνοή ερεθιστικών ουσιών, όπως ο καπνός ή οι ατμοσφαιρικοί ρύποι, σε γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, ή σε λήψη φαρμάκων που προκαλούν ξηροστομία.

Η ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Σε περίπτωση που διαγνωσθεί από τον ιατρό μια λοίμωξη από στρεπτόκοκκο τύπου Α (SGA), η συνταγογράφιση αντιβιοτικού είναι απαραίτητη.

Στην Ελλάδα δυστυχώς γίνεται αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών τα οποία μάλιστα δίνονται και χωρίς ιατρική συνταγή, με ολέθριες συνέπειες στη δημιουργία ανθεκτικών στελεχών αλλά και στη φαρμακευτική δαπάνη.

Τα κριτήρια επιλογής ενός αντιβιοτικού είναι ανάλογα με τη διάχυση της λοίμωξης στις αμυγδαλές.

Τρείς οικογένειες αντιβιοτικών απαντούν εδώ:

- Οι πενικιλίνες G και V όπως ampiciline, amoxicilline, για θεραπεία 6ημερών,

- Οι cephalosporines 2ης και 3ης γενιάς για θεραπεία 4-5 ημερών και

- Τα μακρολίδια: azithromycine, clarithromycine και telithromycine για θεραπεία 3-5 ημερών.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες των αντιβιοτικών είναι αλλεργικές αντιδράσεις στο δέρμα, διάρροιες, έμετοι, γαστρικοί πόνοι.

Οι περισσότερες περιπτώσεις ιογενούς αιτιολογίας θεραπεύονται μέσα σε λίγες ημέρες.

Η ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ

Στο φαρμακείο, όταν ο πελάτης παραπονείται για πονόλαιμο οι αιτίες μπορεί να είναι διάφορες: αμυγδαλίτιδα, φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα, κλείσιμο φωνής…

Ποιος είναι ο ρόλος του φαρμακοποιού

1. Να ενημερώσει για τον πονόλαιμο

Ο πονόλαιμος δεν είναι πάντα συνώνυμος με την επίσκεψη στο γιατρό και τη λήψη αντιβίωσης.

Οι περισσότερες περιπτώσεις ιογενούς αιτιολογίας θεραπεύονται μέσα σε λίγες ημέρες.

Πολλές περιπτώσεις με πονόλαιμο μπορεί να τις αντιμετωπίσει ο φαρμακοποιός, ενώ όταν υποψιάζεται σοβαρές περιπτώσεις πρέπει να προτείνει την επίσκεψη στον ιατρό.

Για να πάρει την απόφαση να συστήσει επίσκεψη στον ιατρό, ο φαρμακοποιός πρέπει να λάβει υπόψη του:

  • Τις κρίσιμες περιπτώσεις ( παιδιά, ανοσοκαταστολή, ηλικιωμένα άτομα με πολλές παθήσεις..),
  • Το ιατρικό και φαρμακευτικό ιστορικό,
  • Την παρουσία, την ένταση και τη συνύπαρξη ορισμένων συμπτωμάτων (έντονος πονόλαιμος, δυσκολία στη κατάποση, συνύπαρξη πόνου στο αυτί, υψηλός πυρετός, βήχας, όξινα ρεψίματα…) και
  • Τη διάρκεια και την επιμονή των συμπτωμάτων.

Για παράδειγμα όταν η φαρυγγίτιδα συνοδεύεται από υψηλό πυρετό με πόνο στα γάγγλια του λαιμού, κυρίως σε παιδιά, ακόμη και με απουσία βήχα, θα πρέπει να υποψιαστούμε μια βακτηριακή λοίμωξη.

Προσοχή επίσης να δοθεί σε ορισμένες μορφές λαρυγγίτιδας και σε ορισμένες επιπλοκές φαρυγγίτιδας όπου είναι επείγουσα η επίσκεψη στον ιατρό.

2. Να συμβάλει στη συμμόρφωση στη θεραπεία

  • Τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για τις φαρυγγίτιδες που οφείλονται σε στρεπτόκοκκο τύπου Α (SGA), επιταχύνουν την εξαφάνιση των συμπτωμάτων, μειώνουν τον κίνδυνο της διαπύησης στην περιοχή του οροφάρρυγγα, προφυλάσσουν από τις επιπλοκές και μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης του SGA στο περιβάλλον του ασθενή. Είναι σημαντικό να τονιστεί στον ασθενή να ακολουθήσει πιστά τη διάρκεια της αντιβίωσης!
  • Για την αποφυγή στομαχικών διαταραχών συνιστάται η λήψη των αντιβιοτικών στο μέσο των γευμάτων, εκτός και αν υπάρχει άλλη οδηγία του ιατρού, καθώς και η παράλληλη λήψη προβιοτικών για αποφυγή διαταραχών της εντερικής χλωρίδας.
  • Στους 4 από τους 8 ασθενείς ο πονόλαιμος, η δυσφαγία, και ο πυρετός εξαφανίζονται μέσα σε 3 ημέρες από τη λήψη της αντιβίωσης, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να διακόψει τη θεραπεία.

3. Να διαγνώσει τυχόν αποτυχία της θεραπευτικής αγωγής

Σε περίπτωση που τα συμπτώματα επιμένουν παρόλη τη θεραπευτική αγωγή ή έχουμε επανεμφάνισή τους, ο φαρμακοποιός οφείλει να καθοδηγήσει τον ασθενή στον ιατρό με στόχο την επανεκτίμηση της διάγνωσης.

Μια νέα επίσκεψη στον ιατρό είναι επίσης απαραίτητη:

  • Εάν ο πυρετός επιμένει πέρα των 3 ημερών από τη λήψη της αντιβίωσης ή ξαναεμφανίζεται μετά από 3 ημέρες,
  • Εάν τα συμπτώματα επιμένουν για πάνω από 10 ημέρες,
  • Εάν υπάρχει ενόχληση στο αναπνευστικό και
  • Εάν εμφανιστεί μια πυώδης επιπεφυκίτιδα, ένα μεσοβλεφάριο οίδημα, διαταραχές από το πεπτικό ή ένα δερματικό εξάνθημα.

4. Να ανακουφίσει από τα συμπτώματα

Ο κύριος στόχος του φαρμακοποιού δεν είναι να κάνει μια ακριβή διάγνωση αλλά να κατανοήσει το πρόβλημα και να ανακουφίσει από τα συμπτώματα.

Σε κάθε περίπτωση όμως, το παν είναι να ανακουφιστούν τα συμπτώματα αφού πρώτα διαγνωστούν.

Για να μπορέσει ο φαρμακοποιός να συμβουλέψει σωστά, πρέπει να λάβει υπόψη:

  • Τη ύπαρξη ευπαθών ομάδων του πληθυσμού, όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι,
  • Τις συνυπάρχουσες θεραπείες,
  • Την ύπαρξη και τη σοβαρότητα κάποιων συμπτωμάτων και
  • Τη διάρκεια και την επιμονή των συμπτωμάτων αυτών.

Παραδείγματος χάρη, εάν η φαρυγγίτιδα συνδέεται και με πυρετό υψηλό, με πόνο στα γάγγλια στο ύψος του κεφαλιού και του λαιμού, κυρίως σε παιδιά και με την απουσία βήχα, τότε πρέπει να υποψιαστούμε βακτηριακή μόλυνση. Προσοχή σε κάποιες σπάνιες μορφές λαρυγγίτιδας που χρήζουν άμεσης ιατρικής επίβλεψης και συμβουλής.

Οι συμβουλές «κλειδιά»

Πολλές και διαφορετικές συμβουλές θα μπορούσαν να δοθούν στους ασθενείς στο φαρμακείο, μόνες τους ή ως συμπλήρωμα της ιατρικής συνταγής.

Ας τις δούμε λοιπόν:

- Όσο διαρκεί ο πονόλαιμος, καλό θα είναι να αποφεύγει κανείς το κάπνισμα, το αλκοόλ αλλά και την πικάντικη διατροφή.

- Προτιμήστε χλιαρά τρόφιμα και όχι πολύ ζεστά, σε μαλακή ή υγρή κυρίως μορφή, πίνετε αρκετά υγρά, ώστε να αποφευχθεί η αφυδάτωση σε περίπτωση πυρετού, αλλά και για την καλή ενυδάτωση της βλεννογόνου στο λαιμό.

- Χρησιμοποιείτε χαρτομάντιλα μιας χρήσης ή ακόμη και χειρουργικές μάσκες, ώστε να περιορίσετε τη μετάδοση, ενώ απαραίτητο είναι να αερίζετε το σπίτι τουλάχιστον μια φορά την ημέρα.

- Προτιμήστε ζεστούς και υγρούς χώρους, χωρίς απότομες αλλαγές θερμοκρασίας.

- Εάν η φωνή σας κλείσει, η αφωνία για 1-2 ημέρες θα ήταν ιδανική.

- Εάν η λοίμωξη είναι στρεπτοκοκκική, αποφύγετε όποια επαφή με παιδιά έως και τη δεύτερη μέρα μετά την έναρξη της θεραπείας με αντιβιοτικά.

Ολίνα Ηλιάδου, Φαρμακοποιός, MSc Clinical Pharmacology
www.PharmaManage.gr

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


e-learning-pharmamanage.gr

Κατεβάστε δωρεάν την εφαρμογή "Charami SA" στο κινητό σας και πάντοτε θα έχετε άμεση και επίκαιρη ενημέρωση για όλα τα θέματα του κλάδου της υγείας, της ομορφιάς και της ευεξίας. Επιλέξτε το αντίστοιχο με τα ενδιαφέροντά σας "κουμπί" και περιηγηθείτε στο περιεχόμενό του!


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων