fbpx

Παρακολούθηση του Ασθενή με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)

Συχνά συνδεόμενη με το κάπνισμα, η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), αποτελεί μια χρόνια αναπνευστική νόσο, συχνά δυσδιάγνωστη που προκαλεί αναπηρίες στους ασθενείς.

Ποιές οι επιπτώσεις της στην καθημερινότητα και ποιες οι συμβουλές του φαρμακοποιού για καλύτερη ποιότητα ζωής;

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελεί μια χρόνια αναπνευστική νόσο, η οποία χαρακτηρίζεται από μόνιμη και προοδευτική απόφραξη των αεραγωγών.

Παρακολούθηση του Ασθενή με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).

Συχνά, αναπτύσσεται παράλληλα με χρόνια βρογχίτιδα, με χαρακτηριστικό σύμπτωμα τον έντονο πρωινό βήχα, ενώ καθώς η νόσος εξελίσσεται αναπτύσσονται συμπτώματα δύσπνοιας.

Στα πρώιμα στάδια της νόσου η δύσπνοια εμφανίζεται σε καταστάσεις έντονης προσπάθειας, ενώ με την πάροδο του χρόνου εμφανίζεται κατά τη διάρκεια των καθημερινών δραστηριοτήτων και ακόμα και σε κατάσταση ηρεμίας, με αποτέλεσμα να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Παράγοντες κινδύνου

Το κάπνισμα αποτελεί την κυριότερη αιτία εμφάνισης ΧΑΠ (σχεδόν το 80-90% των περιπτώσεων), αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις οι ατμοσφαιρικοί ρύποι ή η έκθεση ορισμένων επαγγελμάτων σε τοξικές ουσίες μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε ΧΑΠ.

Η ανεπάρκεια της άλφα 1-αντιθρυψίνης είναι ο μόνος γενετικός παράγοντας κινδύνου για τη ΧΑΠ που έχει εντοπιστεί, ωστόσο ευθύνεται για λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων.

Διάγνωση και αρχική αξιολόγηση

Η ΧΑΠ πρέπει να αναζητείται από την ηλικία των 40 ετών, σε ασθενείς με χρόνιο βήχα ή δύσπνοια, καπνιστές, πρώην καπνιστές ή εκτεθειμένους σε επαγγελματικούς ρύπους.

Η ακρόαση μερικές φορές καθιστά δυνατή την εύρεση βρογχικών συμπτωμάτων ή συριγμών, ή σε προχωρημένα στάδια, σημάδια υποξαιμίας (κυάνωση των άκρων).

Κατά την κλινική εξέταση μπορεί να είναι ορατή η διάταση του στήθους.

Ωστόσο, η σπιρομέτρηση αποτελεί τη βασική εξέταση, η οποία επιτρέπει τον προσδιορισμό του σταδίου της παθολογίας, καθώς μετρά τον μέγιστο όγκο εκπνοής σε ένα δευτερόλεπτο, ο οποίος στη συνέχεια συγκρίνεται με τις τιμές αναφοράς ενός υγιούς ατόμου, της ίδιας ηλικίας, φύλου και ύψους με τον ασθενή.

Η δοκιμή βρογχοδιασταλτικών είναι αυτή που διαφοροποιεί τη ΧΑΠ από το άσθμα. Σε αντίθεση με το άσθμα, η ΧΑΠ είναι μη αναστρέψιμη ή δεν είναι πλήρως αναστρέψιμη, δηλαδή, το FEV1 δεν ομαλοποιείται μετά την εισπνοή ενός βρογχοδιασταλτικού.

Άλλες εξετάσεις, οι οποίες πραγματοποιούνται ανάλογα με τη σοβαρότητα της αναπνευστικής εμπλοκής, καθιστούν δυνατή την αξιολόγηση των συμπτωμάτων της ΧΑΠ και τον αποκλεισμό άλλων παθολογιών.

Επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή

Η δύσπνοια είναι το σύμπτωμα που επηρεάζει την καθημερινή ζωή στο μεγαλύτερο βαθμό. Ανάλογα με το στάδιο της νόσου, η ανάβαση μιας ανηφόρας, το καθάρισμα ή ακόμα και το ντύσιμο μπορεί να δυσκολεύουν τον ασθενή.

Επιπτώσεις στην επαγγελματική ζωή

Ανάλογα με την κατάσταση της υγείας και το επάγγελμα που ασκεί ο ασθενής, η ΧΑΠ ενδέχεται να απαιτήσει μεταφορά του εργαζόμενου σε κάποια πιο κατάλληλη θέση.

Ψυχολογικές επιπτώσεις

Η ΧΑΠ έχει επιπτώσεις τόσο στην κοινωνική όσο και στη συναισθηματική ζωή του ασθενούς. Ορισμένοι ασθενείς για παράδειγμα, μπορεί να αισθάνονται παρεξηγημένοι από τους γύρω τους όταν κουράζονται κατά την εκτέλεση καθημερινών εργασιών.

Εκτός αυτού, η δυσκολία στην αναπνοή δημιουργεί άγχος, καθώς οι περισσότεροι ασθενείς φοβούνται να τεθούν σε θεραπεία με οξυγόνο.

Επομένως, η λειτουργική αναπηρία, οι επαγγελματικές επιπτώσεις, η κοινωνική απομόνωση, καθώς και η μειωμένη ποιότητα ζωής που επιφέρει η ΧΑΠ, λειτουργούν ως πηγές κατάθλιψης για τους ασθενείς.

Διατροφικές επιπτώσεις

Ο καθιστικός τρόπος ζωής προάγει την αύξηση του σωματικού βάρους. Η παχυσαρκία με τη σειρά της επιδεινώνει την ασθένεια και προκαλεί πολλές επιπλοκές, συμπεριλαμβανομένης της άπνοιας ύπνου.

Ωστόσο, ορισμένοι ασθενείς χάνουν βάρος ή ακόμη και υποσιτίζονται στα προχωρημένα στάδια της νόσου. Οι ανάγκες είναι πράγματι αυξημένες λόγω του φλεγμονώδους συνδρόμου και του ενεργειακού κόστους της αναπνοής.

Επιπτώσεις στον ύπνο

Πολλοί ασθενείς με ΧΑΠ παραπονούνται για αϋπνία, δυσκολία στον ύπνο, ή και υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως η ξαπλωτή θέση επιδεινώνει τη δύσπνοια, με αποτέλεσμα να προωθεί τον βήχα και την αφύπνιση κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Συμβουλές προς τους ασθενείς που πάσχουν από ΧΑΠ

Η ΧΑΠ αποτελεί μια χρόνια ασθένεια που δεν μπορεί να θεραπευτεί. Επομένως, η διεπιστημονική διαχείριση και η σωστή καθοδήγηση των ασθενών, βοηθούν στην πρόληψη των επιπλοκών και συμβάλλουν στην καθυστέρηση της εξέλιξης της νόσου.

Ως φαρμακοποιοί, είναι σημαντικό να είμαστε πλήρως καταρτισμένοι σχετικά με χρόνιες νόσους όπως είναι η ΧΑΠ, προκειμένου να μπορούμε να συμβουλεύσουμε τους ασθενείς κατάλληλα.

Η πρώτη και σημαντικότερη συμβουλή που πρέπει να δοθεί σε έναν ασθενή που πάσχει από ΧΑΠ είναι η άμεση διακοπή του καπνίσματος, ανεξάρτητα από το στάδιο της ΧΑΠ, καθώς αποτελεί τον μόνο τρόπο για την καθυστέρηση της αναπνευστικής ανεπάρκειας.

Επιπλέον, είναι σημαντικό οι ασθενείς με ΧΑΠ να αποφεύγουν το παθητικό κάπνισμα και να περιορίσουν την περιβαλλοντική έκθεση σε σκόνη και αναθυμιάσεις.

Για την αποφυγή πνευμονικών επιπλοκών, συνιστάται εμβολιασμός κατά της γρίπης, καθώς και αυτός κατά του πνευμονιόκοκκου.

Τέλος, είναι σημαντικό να περιορίσουν τη μετάδοση ιών στην αναπνευστική οδό από εκείνους που βρίσκονται γύρω τους, πλένοντας συχνά τα χέρια τους και φορώντας μάσκα σε χώρους όπου υπάρχει συνωστισμός.

Συμβουλές ως προς τις θεραπείες

Η ακατάλληλη χρήση των συσκευών εισπνοής αυξάνει τον κίνδυνο επιδείνωσης της ΧΑΠ. Σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60 ετών, η τεχνική εισπνοής είναι συχνά δύο φορές πιο λανθασμένη (τέσσερις φορές από την ηλικία των 80 ετών και άνω) σε σχέση με τους νεότερους ασθενείς.

Οι συσκευές εισπνοών πρέπει να κρατούνται κάθετα, με το επιστόμιο προς τα κάτω και απαιτούν καλό συγχρονισμό χεριών και στόματος.

Επομένως, είναι σημαντικό να δείξετε στον ασθενή τη σωστή χρήση των συσκευών και στη συνέχεια να ελέγξετε τον σωστό χειρισμό τους από εκείνον.

Οι συσκευές εισπνοών πρέπει να κρατούνται κάθετα, με το επιστόμιο προς τα κάτω και απαιτούν καλό συγχρονισμό χεριών και στόματος.

Σε περίπτωση δυσκολιών συντονισμού, μπορείτε να προτείνετε στον ασθενή τη χρήση μάσκας εισπνοής. Στις συσκευές που λειτουργούν με σκόνη, η ρύθμιση ενεργοποιείται απλά με την εισπνοή.

Για τις συσκευές που λειτουργούν με κάψουλα, είναι χρήσιμο να δείξετε στον ασθενή πώς χρησιμοποιούνται, ενώ είναι σημαντικό να τον ενημερώσετε πως η κάψουλα δεν προορίζεται για κατάποση.

Για την αποφυγή των μυκητιάσεων στο στόμα λόγω των εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, συνιστάται προσεκτική έκπλυση του στόματος πιθανώς με διττανθρακικό νερό (1/2 κουταλάκι του γλυκού μαγειρική σόδα σε ένα ποτήρι νερό).

Σε περίπτωση θεραπείας με οξυγόνο, υπενθυμίστε στον ασθενή να τηρήσει τη δοσολογία. Η θεραπεία είναι αποτελεσματική μόνο εάν λαμβάνεται συνεχώς για τουλάχιστον 15 ώρες την ημέρα.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ελάχιστες και τοπικές (ρινική και φαρυγγική ξηρότητα) εάν τηρούνται οι συνθήκες ασφαλείας.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να εφιστήσετε την προσοχή σχετικά με την πρόσληψη φαρμάκων: τα οπιούχα, τα αντιισταμινικά και τα ψυχοτρόπα φάρμακα, μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο κατάθλιψης.

Συμβουλές ως προς τη διατροφή

Καθώς η πέψη καταναλώνει οξυγόνο, συνιστώνται οι αποστάσεις των γευμάτων. Παρομοίως, οι τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη (όσπρια, ψωμί ολικής αλέσεως κ.λπ.) πρέπει να προτιμώνται από εκείνες που περιέχουν υδατάνθρακες με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη.

Για την αποφυγή του υποσιτισμού, συστήνεται η λήψη ω-3 λιπαρών οξέων, καθώς και η συμπλήρωση της διατροφής με πρωτεΐνες, ενώ προτείνονται και συμπληρώματα διατροφής εμπλουτισμένα με πρωτεΐνες και αντιοξειδωτικά.

Δανάη Καραχάλιου - Καραγιάννη, Φαρμακοποιός

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων