fbpx

Προσοχή στην Τοξικότητα των Φαρμάκων

Η σκόπιμη ή τυχαία, οξεία δηλητηρίαση από φάρμακα, είναι αιτία σημαντικής νοσηρότητας και θνησιμότητας.

Αποτελεί ακόμη έναν από τους κύριους λόγους νοσηλείας νέων ατόμων. Ως «φύλακας δηλητηρίων», ο φαρμακοποιός πρέπει να γνωρίζει τις κύριες αιτίες, να τις αποφύγει, αλλά και τα πρώτα συμπτώματα, για να αντιδράσει άμεσα και αποτελεσματικά.

Προσοχή στην Τοξικότητα των Φαρμάκων.

Η διαφορά μεταξύ των πλέον συνταγογραφούμενων φαρμάκων και εκείνων που προκαλούν τις πιο σοβαρές δηλητηριάσεις, απαιτεί διαχωρισμό μεταξύ των δηλητηριάσεων που παρατηρούνται συχνά στα τμήματα έκτακτης ανάγκης των νοσοκομείων, αλλά των οποίων οι συνέπειες γενικά δεν είναι πολύ ανησυχητικές και άλλων, που είναι μεν πιο σπάνιες, αλλά που συχνά απειλούν τη ζωή.

Οι πιο συχνές δηλητηριάσεις

Η συχνότητα χρήσης ψυχοτρόπων φαρμάκων εξηγεί την τοξικολογική τους σημασία, δηλητηρίαση που συνήθως προκύπτει από απόπειρα αυτοκτονίας.

Η δηλητηρίαση από τη βενζοδιαζεπίνη οδηγεί σε ένα ήρεμο υποτονικό κώμα που μπορεί να συνοδεύεται από επιπλοκές στην αναπνοή.

Τα παράδοξα αποτελέσματα με αναταραχή και επιθετικότητα δεν εξαιρούνται. Η διαχείριση συνίσταται στην παρακολούθηση της αρτηριακής και καρδιακής πίεσης και στην εγκατάσταση ενός περιφερειακού φλεβικού καθετήρα.

Το βαθύ κώμα και η ανησυχητική αναπνευστική καταστολή απαιτούν τη χορήγηση ενός ανταγωνιστή της BZD, της φλουμαζενίλης.

Η δηλητηρίαση από αντιψυχωσικά μπορεί να προκαλέσει κώμα, αλλά και από εξωπυραμιδικές αντιδράσεις με δυσκινησίες, ακόμη και με ένα νευροληπτικό κακοήθη σύνδρομο με υπερθερμία, μυϊκή ακαμψία, διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος.

Η συμπτωματική υποστήριξη, συχνά απαιτεί τη χορήγηση αντιχολινεργικών. Η δηλητηρίαση από αντικαταθλιπτικά μπορεί να είναι σοβαρή όταν γίνεται με τη χρήση τρικυκλικών, η οποία εκτίθεται σε θανατηφόρο κίνδυνο, ιδίως από καρδιακή αρρυθμία που δικαιολογεί τη συμπτωματική θεραπεία με τεχνητό αερισμό (διασωλήνωση), αγγειακή πλήρωση και μακροχρόνια παρακολούθηση λόγω παρατεταμένης ημίσειας ζωής.

Οι αναστολείς της επαναπρόσληψης σεροτονίνης, εκθέτουν το άτομο σε κίνδυνο συνδρόμου υπεσεροτονινεργίας, που συνοδεύεται από εφίδρωση, διάρροια, διαταραχές της συνείδησης, διαταραχές της καρδιακής αρτηριακής πίεσης, με καλή όμως πρόγνωση γενικά και υπό στενή παρακολούθηση.

Τα αντιεπιληπτικά φάρμακα που συχνά συνταγογραφούνται ως σταθεροποιητές της διάθεσης, προκαλούν κυρίως νευρολογικά συμπτώματα, με υπνηλία, ψυχική σύγχυση, κώμα μερικές φορές και βαθιά υποτονικότητα.

Η σοβαρή δηλητηρίαση με αυτά, προκαλεί σπασμούς, αιμοδυναμική δυσλειτουργία, μεταβολική οξέωση και αναπνευστική δυσχέρεια.

Το βαλπροϊκό οξύ και το δισαλπροϊκό, μερικές φορές προκαλούν σοβαρή ηπατική βλάβη που μπορεί να απαιτεί μεταμόσχευση ήπατος.

Η οξεία δηλητηρίαση από ΜΣΑΦ είναι γενικά ήπια. Σοβαρές επιπλοκές είναι μεταβολικές και νευρολογικές.

Ωστόσο, η δηλητηρίαση από σαλικυλικά προκαλεί υπεραερισμό που συνοδεύεται από μεταβολικές διαταραχές, υπερθερμία, με επιπλέον και ενδοκυτταρική αφυδάτωση, νεφρική ανεπάρκεια, που απαιτούν ηλεκτρολυτική ανάνηψη με αλκαλοποίηση των ούρων ή ακόμη και αιμοκάθαρση.

Σοβαρές δηλητηριάσεις

Η παρακεταμόλη που συχνά εμπλέκεται στη δηλητηρίαση, είναι γνωστή για την ηπατοτοξικότητά της, από 10 έως 15 γραμμάρια σε ενήλικες (αλλά μερικές φορές λιγότερο).

Συνοδεύεται από κοιλιακό άλγος, ναυτία και έμετο, ανορεξία και ωχρότητα, συχνά σημάδια αργής έναρξης που μπορεί να οδηγήσουν σε θανατηφόρα φλεγμονώδη ηπατίτιδα.

Η νοσηλεία συχνά απαιτείται, με συμπτωματική θεραπεία και μαζική χορήγηση ακετυλοκυστεΐνης.

Η δηλητηρίαση από οπιοειδή έχει γίνει συχνή με τη γενίκευση των θεραπειών αντικατάστασης μεθαδόνης και την ελαχιστοποίηση συνταγογράφησης αναλγητικών επιπέδου 3.

Η δηλητηρίαση από οπιοειδή έχει γίνει συχνή με τη γενίκευση των θεραπειών αντικατάστασης μεθαδόνης και την ελαχιστοποίηση συνταγογράφησης αναλγητικών επιπέδου 3.

Προκαλεί κυρίως αναπνευστική καταστολή και νευρολογικά συμπτώματα. Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική, αλλά περιλαμβάνει επίσης τη χορήγηση ανταγωνιστών οπιοειδών που παρουσιάζονται τώρα σε ειδικά προσαρμοσμένες μορφές (ναλοξόνη).

Η αντιβιταμίνη Κ (AVK) ενδείκνυται για την πρόληψη θρομβοεμβολικών επιπλοκών και καταστάσεις μετα- εμφράγματος ή σε θρομβο-εμβολικές παθολογίες (ειδικότερα κολπική μαρμαρυγή).

Συνταγογραφείται ως συνέχεια της θεραπείας με ηπαρίνη στη φλεβική και πνευμονική θρόμβωση. Η υπερδοσολογία της είναι συχνά ακούσια και η διάγνωσή της είναι κυρίως βιολογική.

Συνοδεύεται από εμφανή σημάδια (επίσταξη, αιμορραγία ούλων, αιματώματα) ή όχι (εγκεφαλικό ή περιτοναϊκό αιμάτωμα) και η ζωτική της πρόγνωση μπορεί να εμπλακεί ύπουλα.

Το αντίδοτο είναι η βιταμίνη Κ1 που χορηγείται από το στόμα ή μέσω της φλέβας με στενή παρακολούθηση του INR.

Το σοβαρό αιμορραγικό σύνδρομο απαιτεί την ένεση φρέσκου κατεψυγμένου πλάσματος ή παραγόντων εξαρτώμενων από τη βιταμίνη-Κ.

Οι γλυκοζίτες είναι η πηγή δηλητηρίασης λόγω κακής χρήσης της θεραπείας, συχνά στους ηλικιωμένους που είναι απρόσεκτοι και δεν παρακολουθούνται τακτικά.

Καταλήγουν σε πεπτικά και νευροαισθητικά σημάδια που προηγούνται των καρδιαγγειακών ανωμαλιών και των αρρυθμιών (εξηγώντας αυξημένη σοβαρότητα από την υποκαλιαιμία, συχνή σε ηλικιωμένους ασθενείς).

Η διαχείρισή της σε εντατική θεραπεία θα είναι άμεση, με θεραπεία εκκένωσης, διόρθωση διαταραχών υγρών και ηλεκτρολυτών, συμπτωματική αντιμετώπιση καρδιακών σημείων (λιδοκαΐνη) και χορήγηση συγκεκριμένου αντίδοτου.

Έχοντας επίσης στενό θεραπευτικό δείκτη, η κολχικίνη αποτελεί ωστόσο σπάνια αιτία δηλητηρίασης.

Από την άλλη πλευρά, οι συνέπειες υπερδοσολογίας της είναι συχνά σοβαρές, επειδή ευθύνονται για βλάβη πολλαπλών οργάνων, με καρδιακή, αναπνευστική, ηπατική, νεφρική, νευρολογική και αιματολογική ανεπάρκεια (υπερλευκοκυττάρωση, υποπλασία μυελού των οστών).

Τα κλινικά συμπτώματα εμφανίζονται μέσα σε 5 έως 12 ώρες μετά η δηλητηρίαση.

Η θεραπεία παραμένει καθαρά συμπτωματική, σε εντατική φροντίδα, με τη διατήρηση της ομοιόστασης υδρο-ηλεκτρολυτική, τη διόρθωση των αιματολογικών διαταραχών και των διαταραχών πήξης.

Λόγω του φάσματος χορήγησής της, η ινσουλίνη ενέχει τοξικό κίνδυνο σε όλα τα στάδια της ζωής.

Οδηγεί σε θάνατο στο 4 έως 8% των περιπτώσεων, με μια εικόνα της υπογλυκαιμίας, αλλά συχνά συνοψίζεται με ψυχική σύγχυση, νευρικότητα, ζάλη, αίσθημα πείνας, εφίδρωση, τρόμο και αίσθημα παλμών.

Οι σοβαρές μορφές συνοδεύονται από νευρολογικά σημεία (υπογλυκαιμική εγκεφαλοπάθεια).

Η θεραπεία περιλαμβάνει τη χορήγηση διαλυμάτων υπερτονικού σακχάρου και τη συμπτωματική αντιμετώπιση.

Με τη διάδοση της Covid-19, η χλωροκίνη και η υδροξυχλωροκίνη εκθέτουν τα άτομα σε δηλητηρίαση από τη σοβαρότητα ξαφνικών και πρώιμων αρρυθμιών που μερικές φορές είναι θανατηφόρες, και που σχετίζονται με μεταβολικές ανωμαλίες, αναπνευστικές και πεπτικές διαταραχές.

Η διαχείριση απαιτεί γενικά παρακολούθηση σε μονάδα εντατικής θεραπείας.

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


e-learning-pharmamanage.gr


Σεβόμαστε την Ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες, που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι τους όρους Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων