Τα τελευταία χρόνια, οι αγωνιστές GLP‑1, όπως η σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy) και η τιρζεπατίδη (Zepbound, Mounjaro), έχουν αλλάξει ριζικά το τοπίο στη διαχείριση του διαβήτη και της παχυσαρκίας. Η αποτελεσματικότητά τους στη ρύθμιση του σακχάρου και στη μείωση του σωματικού βάρους έχει οδηγήσει σε ευρεία χρήση σε κλινικούς πληθυσμούς, αλλά και σε αυξανόμενη προβολή πέρα από τις καθιερωμένες ενδείξεις.
Καθώς η συζήτηση γύρω από τα GLP‑1 επεκτείνεται, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον και στον χώρο του αθλητισμού υψηλού επιπέδου, ιδιαίτερα ενόψει των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2026.
Υπό το Ολυμπιακό φως: Η επιτήρηση των GLP‑1 από τη WADA
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Αντιντόπινγκ (WADA) παρακολουθεί στενά τις συγκεκριμένες θεραπευτικές επιλογές, τις οποίες έχει συμπεριλάβει στη λίστα παρακολούθησης για το 2026. Η κίνηση αυτή δεν συνεπάγεται απαγόρευση· αντίθετα, σηματοδοτεί την πρόθεση της WADA να παρακολουθεί μοτίβα χρήσης που ενδέχεται να υποδηλώνουν κατάχρηση ή απρόβλεπτες επιπτώσεις στην αθλητική απόδοση.
Για να ενταχθεί μια ουσία ή μέθοδος στη λίστα των απαγορευμένων, πρέπει να πληροί τουλάχιστον δύο από τα τρία βασικά κριτήρια: δυνατότητα ενίσχυσης της απόδοσης, κίνδυνο για την υγεία του αθλητή ή παραβίαση του «πνεύματος του αθλητισμού». Οι αγωνιστές GLP‑1, αν και σχεδιάστηκαν πρωτίστως για τη ρύθμιση της μεταβολικής απόκρισης, φαίνεται να αγγίζουν και τα τρία αυτά σημεία. Επηρεάζουν τη σύσταση του σώματος, σχετίζονται με τη μυϊκή λειτουργία και την ενεργειακή τροφοδότηση, ενώ η αυξανόμενη χρήση τους για σκοπούς πέρα από αυτούς για τους οποίους έχουν εγκριθεί γίνεται όλο και πιο συχνή.
Σύσταση σώματος και αθλητική απόδοση
Οι αγωνιστές GLP‑1 δρουν μέσω νευροενδοκρινικών οδών που ενισχύουν το αίσθημα κορεσμού και μειώνουν την πρόσληψη ενέργειας, κυρίως μέσω της αναστολής της όρεξης και της επιβράδυνσης της γαστρικής κένωσης. Παρότι αυτές οι ιδιότητες είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες στη θεραπεία του διαβήτη και της παχυσαρκίας, επηρεάζουν άμεσα και τη θρεπτική πρόσληψη των αθλητών, των οποίων οι ενεργειακές απαιτήσεις είναι εξαιρετικά υψηλές.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η ακούσια απώλεια άλιπης μάζας. Δεδομένα από μελέτες άσκησης και αθλητικής φυσιολογίας δείχνουν ότι οι GLP‑1 αγωνιστές μειώνουν το συνολικό σωματικό βάρος, αλλά ταυτόχρονα οδηγούν και σε μείωση της άλιπης μάζας, συμπεριλαμβανομένου του σκελετικού μυϊκού ιστού. Η μυϊκή μάζα αποτελεί θεμέλιο για την ισχύ, την αντοχή και την αποτελεσματική αποκατάσταση, επομένως ακόμη και μικρές μεταβολές μπορούν να επηρεάσουν την απόδοση των αθλητών υψηλού επιπέδου.
Επιρροές στο ευρύ κοινό και τους ερασιτέχνες αθλητές
Η αυξημένη προβολή των GLP‑1 φαρμάκων μέσα από τα παραδοσιακά και τα κοινωνικά μέσα έχει επηρεάσει σημαντικά και τις στάσεις των ερασιτεχνών αθλητών. Δημοσκοπήσεις σε άτομα που ασκούνται τακτικά, καθώς και σε μη επαγγελματικές αθλητικές ομάδες, δείχνουν ότι υπάρχει υψηλό επίπεδο ενημέρωσης και σε ορισμένες περιπτώσεις, χρήση των GLP‑1 για αισθητικούς λόγους ή με την εσφαλμένη προσδοκία βελτίωσης της απόδοσης, χωρίς επαρκή κατανόηση των πιθανών κινδύνων για την υγεία.
Αν και ο κόσμος του ερασιτεχνικού αθλητισμού διαφέρει ουσιαστικά από τον χώρο του πρωταθλητισμού, τα κοινά κίνητρα, όπως η αναζήτηση καλύτερης απόδοσης, δημιουργούν ένα πεδίο που απαιτεί προσοχή. Για τους επαγγελματίες υγείας, και ιδιαίτερα για τους φαρμακοποιούς, η κατανόηση αυτών των τάσεων είναι κρίσιμη, ώστε να μπορούν να καθοδηγούν με ασφάλεια άτομα που ασκούνται και ενδέχεται να εξετάζουν τη χρήση GLP‑1 χωρίς πλήρη επίγνωση των επιδράσεων και των συνεπειών.
