Πραγματικά περιστατικά, πραγματικές ιστορίες. Αυτό είναι το ζητούμενο για μας ώστε να δημιουργηθεί με τους αναγνώστες μας μία χρήσιμη (και κρίσιμη) συζήτηση, και να πάμε την κοινότητα λίγο πιο μπροστά.
Το case study είναι η νέα στήλη του PharmaManage όπου φαρμακοποιοί του πάγκου που έχουν πένα θα μοιράζονται μαζί μας πραγματικές ιστορίες που θα αφορούν καθημερινά βιώματά τους στη διαχείριση προσωπικού, τη συνομιλία με τους πελάτες, τη φαρμακοθεραπεία και θα αναλύουν εδώ, για όλους εσάς το σκεπτικό τους πίσω από τις κινήσεις τους. Είμαστε περήφανοι γι’ αυτή την πρωτοβουλία, την οποία θέλουμε να αγκαλιάσετε.
Case Study #1 – Κολικός νεφρού και ένα παράδοξο
Γράφει ο Αθανάσιος Μαράντης, Φαρμακοποιός
Έχεις σπουδάσει Φαρμακευτική και έχεις αποστηθίσει ολόκληρη την φαρμακολογία του Harvey; Ενδεχομένως την πρώτη φορά που την έδωσες να κόπηκες με 4. Είναι επομένως φυσιολογικό να πιστεύεις ότι έχεις αποκτήσει μια καλή γενική εποπτεία των δραστικών ουσιών, των πολυάριθμων παθήσεων, ακόμα αν θέλετε και διαφορών στη συχνότητα εμφάνισης ορισμένων ασθενειών μεταξύ ανδρών και γυναικών καθώς και των ανατομικών τους διαφορών. Μέχρι τη στιγμή που όλα ανατρέπονται..
Στην Ισπανία έχουν μια παροιμία: «αν είναι λευκό και είναι μέσα σε μπουκάλι πάνω στον τραπέζι τότε είναι γάλα». Φαίνεται ότι αυτός ο μεσογειακός λαός δεν είχε ανακαλύψει ακόμα το ούζο όταν σκέφτηκε αυτή την παροιμία. Άλλωστε δεν πρέπει σχεδόν ποτέ να είμαστε απόλυτοι αλλά να βάζουμε νερό στο κρασί μας, -με συγχωρείτε– ήθελα να γράψω στο ουζάκι μας. Μπορεί ωστόσο να είναι πάντα κάτι ολοφάνερο, οφθαλμοφανές χωρίς να χρειάζεται περαιτέρω εξήγηση;
Στο φαρμακείο μας λοιπόν, μας ήρθε ας την ονομάσουμε για την οικονομία του κειμένου η κυρία Μ. ηλικίας περίπου 45 χρονών και ακολουθεί ο παρακάτω διάλογος:
Μ: « Καλημέρα σας θα ήθελα να εκτελέσω μια συνταγή»
Φ: « Καλημέρα σας, βεβαίως»
Διαπιστώνουμε ότι η συνταγογράφηση αφορά γνωστό σκεύασμα που περιέχει την δραστική ουσία ταμσουλοζίνη, μια ουσία που ως γνωστόν χορηγείται στους άνδρες για την χάλαση των λείων μυϊκών ινών (ΛΜΙ) του προστάτη ( και όχι μόνο..) ανακουφίζοντας με αυτόν το μηχανισμό από τα συμπτώματα της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη. Πολύ εύλογα λοιπόν ακολουθεί η επόμενη στιχομυθία:
Φ: « Η συνταγογράφηση αφορά τον σύζυγό ή τον πατέρα σας, σωστά;
Μ: « Όχι κανέναν από τους δύο αφορά εμένα»
Φ: (ΤΙ;;;; από μέσα μας ) «Γιατί σας το συνταγογράφησε ο γιατρός;»
Μ: « Να κοιτάξτε να δείτε πέρασα ένα επεισόδιο κολικού νεφρού τον περασμένο Δεκέμβριο και μου έτυχε εκ νέου πολύ χειρότερα τον Γενάρη και ο γιατρός μου, διαπίστωσε ύστερα από εξετάσεις ότι η πέτρα πέρασε τον ουρητήρα και πλέον βρίσκεται στην ουροδόχο κύστη. Και μου έγραψε αυτό το φάρμακο για να μπορέσω επιτέλους να την ουρήσω».
Φ: Αχαα να λοιπόν που βγήκε νόημα
Εκείνη τη στιγμή δεν αμφισβητήθηκε η γνώση μου. Αμφισβητήθηκε η βεβαιότητά μου. Και αυτό ήταν πολύ πιο χρήσιμο. Η ταμσουλοσίνη, λοιπόν, πέραν του προστάτη ασκεί τις δράσεις της και στις ΛΜΙ της ουρήθρας, επιτυγχάνει την χαλάρωση αυτών και θα βοηθήσει την ασθενή να αποβάλλει την πέτρα.
Η ταμσουλοζίνη λοιπόν πέραν του προστάτη ασκεί τις δράσεις της και στις ΛΜΙ της ουρήθρας, επιτυγχάνει την χαλάρωση αυτών και θα βοηθήσει την ασθενή να αποβάλλει την πέτρα.
Αναζητώντας περισσότερο τη βιβλιογραφία στη συνέχεια, διαπίστωσα ότι η χρήση της ταμσουλοζίνης σε γυναίκες δεν είναι τόσο σπάνια όσο αρχικά υπέθετα. Αντιθέτως, φαίνεται να χρησιμοποιείται εκτός ενδείξεων(οff-label) κυρίως σε περιπτώσεις λιθίασης του ουροποιητικού και δυσκολίας στην ούρηση, αξιοποιώντας τον ίδιο μηχανισμό χάλασης των λείων μυϊκών ινών. Σε μεγάλες αναλύσεις συνταγογράφησης, ένα μικρό αλλά υπαρκτό ποσοστό — περίπου 2% — αφορά γυναίκες. (¹)
Αξίζει να επισημανθεί ότι ο κολικός του νεφρού έχει χαρακτηριστεί από γυναίκες που έχουν γεννήσει ως πιο επώδυνος σε σύγκριση με τους πόνους της γέννας.
Εμφανίζεται αιφνίδια και χαρακτηρίζεται από έντονο, οξύ πόνο που θυμίζει μαχαιριά.
Εντοπίζεται στην πλευροοσφυϊκή γωνία (κατ’ άλλους πλευροσπονδυλική), εκεί όπου οι νεφροί μοιάζουν να ξαπλώνουν προστατευμένοι κάτω από τη 12η πλευρά. Έχει χαρακτηριστεί ως αγωνιώδης πόνος γιατί ο ασθενής δε μπορεί να βρει κάποια στάση να τον ανακουφίζει.
Πολλές φορές κάποιοι επαγγελματίες υγείας ιδίως ειδικευόμενοι γιατροί έχουν μελετήσει τόσο εμπεριστατωμένα στο πλαίσιο της ειδικότητας τις διάφορες παθήσεις που μπορούν να εξηγήσουν με τις πλέον απλές έννοιες και σχεδιαγράμματα δύσκολα κατανοητούς μηχανισμούς και παθήσεις. Όταν δε όλο αυτό παντρεύεται με τον ασθενή που βιώνει το σύμπτωμα προκύπτει ένα εξαιρετικά γόνιμο περιβάλλον γνώσεων το οποίο θα το χαρακτήριζα βιωματικό εργαστήρι. Σκεφτείτε το λίγο, στην ζωή χρειάζεται να ήμαστε φιλοπερίεργοι. Μια παραπάνω ερώτηση μπορεί να ξεκλειδώσει κάτι το οποίο δεν το γνωρίζαμε προηγουμένως. Ο Άλμπερτ Αϊνστάϊν έλεγε «δεν έχω ιδιαίτερα ταλέντα, είμαι απλώς παθιασμένα περίεργος».
Για να είμαι ειλικρινής την κυρία Μ. δεν την ξαναείδα στο φαρμακείο. Ελπίζω να απέβαλλε την πέτρα της. Εγώ σίγουρα απέβαλα από το μυαλό μου ένα στερεότυπο που είχα.
Εσάς σας έχουν τύχει ανάλογα περιστατικά;
- Artner A, et al. Off-label prescribing of tamsulosin… Exploratory Research in Clinical and Social Pharmacy. 2025.
DOI: 10.1016/j.rcsop.2025.100679
