Τα τατουάζ αποτελούν πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της σύγχρονης κουλτούρας. Στην Ευρώπη εκτιμάται ότι περίπου το 20% έως 25% του πληθυσμού φέρει τουλάχιστον ένα τατουάζ, με τα ποσοστά να είναι ακόμη υψηλότερα στις νεότερες ηλικιακές ομάδες. Παρά τη μαζική κοινωνική αποδοχή τους, η συζήτηση γύρω από τις πιθανές επιπτώσεις των τατουάζ στην υγεία– και ειδικότερα του μελανιού που εισέρχεται στον οργανισμό– παραμένει περιορισμένη.
BMC Public Health: Τι έδειξε νέα έρευνα για τα τατουάζ
Το ζήτημα επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή πρόσφατη επιστημονική μελέτη από τη Δανία, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό BMC Public Health. Η έρευνα εξετάζει για πρώτη φορά σε μεγάλη κλίμακα τη σχέση μεταξύ της έκθεσης στο μελάνι των τατουάζ και της εμφάνισης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, όπως το λέμφωμα και οι καρκίνοι του δέρματος.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από δίδυμα άτομα, αξιοποιώντας το Δανέζικο Μητρώο Διδύμων, ένα από τα πληρέστερα διεθνώς. Η επιλογή αυτή προσφέρει σημαντικό επιστημονικό πλεονέκτημα, καθώς οι δίδυμοι μοιράζονται σε μεγάλο βαθμό κοινό γενετικό υπόβαθρο και παρόμοιες περιβαλλοντικές επιδράσεις. Έτσι, οι ερευνητές μπορούν να απομονώσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την επίδραση παραγόντων όπως το τατουάζ, μειώνοντας την επίδραση συγχυτικών αιτιών.
Τα βασικά ευρήματα της μελέτης παρουσιάζουν η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου.
Ένα από τα κεντρικά συμπεράσματα είναι ότι το μελάνι του τατουάζ δεν παραμένει αποκλειστικά στο σημείο της έγχυσης. Προηγούμενες εργαστηριακές και κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι μικροσκοπικά σωματίδια μελανιού μπορούν να μετακινηθούν μέσω του λεμφικού συστήματος και της κυκλοφορίας του αίματος, συσσωρευόμενα κυρίως στους λεμφαδένες, αλλά και σε όργανα όπως το ήπαρ.
Η παρουσία ξένων σωματιδίων στον οργανισμό μπορεί να προκαλέσει χρόνια φλεγμονή, μια κατάσταση που εδώ και δεκαετίες συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκινογένεσης.
Σύνδεση τατουάζ με τον καρκίνο: Στο μελάνι βρίσκεται ο κίνδυνος
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι το πιο διαδεδομένο μελάνι, το μαύρο, περιέχει συχνά carbon black, ουσία που έχει χαρακτηριστεί ως πιθανώς καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Κατά την παραγωγή της δημιουργούνται επίσης πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, ορισμένοι από τους οποίους είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνοι.
Επιπλέον, ορισμένες χρωστικές– κυρίως σε έγχρωμα τατουάζ– ενδέχεται να διασπώνται τόσο με την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία όσο και κατά τη διαδικασία αφαίρεσης με λέιζερ, απελευθερώνοντας δυνητικά επιβλαβείς χημικές ενώσεις.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, τα άτομα με τατουάζ εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος σε σύγκριση με άτομα χωρίς τατουάζ. Σε ορισμένες αναλύσεις, ο κίνδυνος ήταν σημαντικά υψηλότερος, ενώ διαπιστώθηκε ότι τα μεγάλα τατουάζ, όσα καλύπτουν επιφάνεια μεγαλύτερη από την παλάμη του χεριού, σχετίζονταν με ακόμη αυξημένο κίνδυνο τόσο για καρκίνο του δέρματος όσο και για λέμφωμα. Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι η ποσότητα του μελανιού και η συνολική έκθεση του οργανισμού ενδέχεται να παίζουν ρόλο.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης παράγοντες όπως το κάπνισμα και ο τρόπος ζωής, χωρίς ωστόσο να προκύπτει ότι αυτοί εξηγούν πλήρως τη συσχέτιση. Τονίζουν, πάντως, ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Με άλλα λόγια, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα τατουάζ προκαλούν καρκίνο, αλλά ότι καταγράφεται μια στατιστική συσχέτιση που χρήζει περαιτέρω επιστημονικής διερεύνησης.
Έμμεσα, η μελέτη αναδεικνύει και ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα: την έγκαιρη διάγνωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα τατουάζ μπορεί να δυσχεραίνουν τον εντοπισμό ύποπτων δερματικών αλλοιώσεων, όπως νέους σπίλους ή αλλαγές στο χρώμα και το σχήμα προϋπαρχόντων. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε καθυστέρηση στη διάγνωση του καρκίνου του δέρματος, με πιθανές επιπτώσεις στη βαρύτητα της νόσου κατά τον χρόνο ανίχνευσης.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν στα άτομα με εκτεταμένα τατουάζ τακτικούς δερματολογικούς ελέγχους, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αυξημένη έκθεση στον ήλιο ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου.
BMC Public Health: Στόχος της έρευνας για τα τατουάζ είναι η ενημέρωση των πολιτών
Παρότι τα τατουάζ είναι ευρέως διαδεδομένα και τα συνολικά ποσοστά καρκίνου στον γενικό πληθυσμό δεν παρουσιάζουν δραματική αύξηση, η μακροχρόνια έκθεση του οργανισμού στο μελάνι αποτελεί ένα σχετικά νέο φαινόμενο. Ιδίως καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν τατουάζ από νεαρή ηλικία, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί.
Σε επίπεδο δημόσιας υγείας, τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, αυστηρότερους ελέγχους στη σύνθεση των μελανιών και συνεχή επιστημονική έρευνα. Η απόφαση για ένα τατουάζ δεν αφορά μόνο την αισθητική ή την προσωπική έκφραση, αλλά και μια μακροχρόνια αλληλεπίδραση του σώματος με χημικές ουσίες που παραμένουν σε αυτό για δεκαετίες.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
