Η πολυφαρμακία, που συνήθως ορίζεται ως η χρήση 5 ή περισσότερων φαρμάκων, είναι ολοένα και πιο διαδεδομένη, ιδιαίτερα μεταξύ ηλικιωμένων ενηλίκων και ασθενών που ζουν με πολλαπλές χρόνιες παθήσεις.
Παρόλο που η φαρμακευτική θεραπεία είναι απαραίτητη για τη διαχείριση ασθενειών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, τα σύνθετα φαρμακευτικά σχήματα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων συμβάντων φαρμάκων, κλινικά σημαντικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ φαρμάκων, μη συμμόρφωσης με τη φαρμακευτική αγωγή και νοσηλειών. Από την οπτική γωνία της φροντίδας με επίκεντρο τον ασθενή, οι φαρμακοποιοί διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην υποστήριξη των ασθενών για την ασφαλή πλοήγηση στην πολυφαρμακία μέσω της εκπαίδευσης, των τακτικών αξιολογήσεων φαρμάκων και της συνεργασίας με την ευρύτερη ομάδα υγειονομικής περίθαλψης.
Σ’ ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του το PharmacyTimes.com αναφέρεται στη σημασία της προσήλωσης του ασθενή στη θεραπεία του αλλά και σχετικά άρθρα του.
Κατανόηση της Πολυφαρμακίας και των Κινδύνων της
Για πολλούς ασθενείς, η λήψη πολλών φαρμάκων ταυτόχρονα μπορεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση. Τα περίπλοκα δοσολογικά σχήματα, τα φάρμακα με παρόμοιες ονομασίες και οι συχνές τροποποιήσεις της αγωγής αυξάνουν τον κίνδυνο παραλείψεων, διπλολήψεων ή λανθασμένης χρήσης. Η πολυφαρμακία έχει συνδεθεί με δυσμενή κλινικά αποτελέσματα, όπως πτώσεις, γνωστική έκπτωση, ευθραυστότητα και αυξημένες επισκέψεις σε τμήματα επειγόντων περιστατικών, ιδίως στους ηλικιωμένους.
Παράλληλα, η πολυφαρμακία δεν πρέπει να εκλαμβάνεται εξ ορισμού ως ακατάλληλη, καθώς σε πολλές περιπτώσεις η χρήση συνδυαστικής φαρμακοθεραπείας είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση χρόνιων νοσημάτων. Ασθενείς με καρδιαγγειακές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη ή ψυχικές διαταραχές συχνά βασίζονται σε πολλαπλά θεραπευτικά σχήματα για την επίτευξη βέλτιστου ελέγχου της νόσου. Η πολυφαρμακία καθίσταται προβληματική όταν η χορήγηση φαρμάκων δεν τεκμηριώνεται επαρκώς, όταν το όφελος είναι περιορισμένο ή όταν το προφίλ κινδύνου-οφέλους είναι δυσμενές. Σε αυτό το πλαίσιο, ο φαρμακοποιός διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, υποστηρίζοντας την κατανόηση της θεραπείας και συμβάλλοντας στη βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής.
Εκπαίδευση Ασθενών για τη Βελτίωση της Ασφάλειας των Φαρμάκων
Η ενημέρωση και εκπαίδευση των ασθενών αποτελεί βασικό πυλώνα για την ορθή διαχείριση της πολυφαρμακίας. Είναι σημαντικό οι ασθενείς να γνωρίζουν το όνομα, τον σκοπό, τη δοσολογία και τον χρόνο λήψης κάθε φαρμάκου που χρησιμοποιούν, συμπεριλαμβανομένων των μη συνταγογραφούμενων σκευασμάτων και των συμπληρωμάτων διατροφής. Παράλληλα, φυτικά προϊόντα, βιταμίνες και φάρμακα που λαμβάνονται περιστασιακά συχνά υποεκτιμώνται, παρότι μπορούν να συμβάλουν σε κλινικά σημαντικές αλληλεπιδράσεις.
Οι φαρμακοποιοί μπορούν να ενισχύσουν την κατανόηση της θεραπείας χρησιμοποιώντας απλή και κατανοητή γλώσσα, αποφεύγοντας την υπερβολική χρήση τεχνικής ορολογίας και επιβεβαιώνοντας την κατανόηση μέσω τεχνικών επανάληψης. Επιπλέον, πρακτικές παρεμβάσεις όπως η παροχή γραπτών λιστών φαρμάκων, η χρήση οργανωτικών συσκευασιών για τη σωστή λήψη των δόσεων και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων υπενθύμισης μπορούν να βελτιώσουν τη συμμόρφωση στη θεραπεία και να ενισχύσουν το αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης των ασθενών.
Ο Ρόλος των Ολοκληρωμένων Ανασκοπήσεων Φαρμάκων
Οι τακτικές ανασκοπήσεις φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένης της ολοκληρωμένης διαχείρισης φαρμάκων και της διαχείρισης της φαρμακευτικής αγωγής, είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό δυνητικά ακατάλληλων φαρμάκων και την ευθυγράμμιση των φαρμακευτικών αγωγών με τους στόχους του ασθενούς. Κατά τη διάρκεια αυτών των ανασκοπήσεων, οι φαρμακοποιοί αξιολογούν κάθε φάρμακο για την κατάλληλη ένδειξη, αποτελεσματικότητα, ασφάλεια και συμμόρφωση.
Από την οπτική γωνία του ασθενούς, οι ανασκοπήσεις φαρμάκων προσφέρουν την ευκαιρία να συζητηθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες, οι ανησυχίες για το κόστος και οι προκλήσεις συμμόρφωσης. Η ενθάρρυνση των ασθενών να φέρουν όλα τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, τα μη συνταγογραφούμενα προϊόντα και τα συμπληρώματα διατροφής στα ραντεβού βοηθά στη διασφάλιση ενός ακριβούς και πλήρους προφίλ φαρμάκων.
Διακοπή Συνταγογράφησης ως Στρατηγική με επίκεντρο τον Ασθενή
Η διακοπή συνταγογράφησης είναι μια δομημένη, καθοδηγούμενη από τον κλινικό ιατρό διαδικασία σταδιακής μείωσης ή διακοπής φαρμάκων που δεν παρέχουν πλέον κλινικό όφελος ή δεν ενέχουν πιθανή βλάβη. Όταν προσεγγίζεται συλλογικά, η διακοπή συνταγογράφησης μπορεί να βελτιώσει τα κλινικά αποτελέσματα και την ποιότητα ζωής χωρίς να διακυβεύεται ο έλεγχος της νόσου. Οι ασθενείς μπορεί να ερμηνεύσουν τη διακοπή συνταγογράφησης ως μείωση της φροντίδας και όχι ως στοιχείο της βελτιστοποίησης της φαρμακευτικής αγωγής. Οι φαρμακοποιοί παίζουν ρόλο στην αναδιατύπωση της κατάργησης της συνταγογράφησης ως μιας προσέγγισης βασισμένης σε στοιχεία που επικεντρώνεται στην ασφάλεια και την εξατομικευμένη θεραπεία. Η κοινή λήψη αποφάσεων, η σαφής επικοινωνία και η στενή παρακολούθηση είναι απαραίτητες για την επιτυχία των παρεμβάσεων κατάργησης της συνταγογράφησης.
Βελτίωση της επικοινωνίας σε όλη την ομάδα υγειονομικής περίθαλψης
Η κατακερματισμένη φροντίδα αποτελεί βασικό παράγοντα για την ακατάλληλη πολυφαρμακία, καθώς οι ασθενείς συχνά λαμβάνουν συνταγές από πολλαπλούς συνταγογράφους, αυξάνοντας τον κίνδυνο θεραπευτικής επανάληψης και κλινικά σημαντικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ φαρμάκων. Η ενθάρρυνση της χρήσης ενός μόνο φαρμακείου, όταν είναι εφικτό, επιτρέπει στους φαρμακοποιούς να παρακολουθούν πιο αποτελεσματικά τη φαρμακευτική θεραπεία και να εντοπίζουν πιθανά προβλήματα που σχετίζονται με τη φαρμακευτική αγωγή. Οι ασθενείς θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνονται να διατηρούν μια ενημερωμένη λίστα φαρμάκων και να την παρουσιάζουν σε κάθε συνάντηση υγειονομικής περίθαλψης. Η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ φαρμακοποιών, συνταγογράφων και ασθενών είναι απαραίτητη για τη βελτίωση του συντονισμού της φροντίδας.
Αντιμετώπιση των εμποδίων κόστους και συμμόρφωσης
Το κόστος των φαρμάκων είναι ένα κοινό εμπόδιο στη συμμόρφωση και συχνά υποαναφέρεται από τους ασθενείς. Σε απάντηση, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να παραλείπουν δόσεις, να σπάνε στα δύο δισκία ή να διακόπτουν τη θεραπεία χωρίς να ειδοποιούν τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης. Η δημιουργία ενός υποστηρικτικού, μη επικριτικού περιβάλλοντος ενθαρρύνει τους ασθενείς να συζητούν ανοιχτά τα οικονομικά τους ζητήματα. Οι φαρμακοποιοί μπορούν να βοηθήσουν στον μετριασμό των εμποδίων που σχετίζονται με το κόστος, εντοπίζοντας θεραπευτικές εναλλακτικές λύσεις χαμηλότερου κόστους, απλοποιώντας τα φαρμακευτικά σχήματα, συγχρονίζοντας τις αναπληρώσεις και συνδέοντας τους ασθενείς με προγράμματα βοήθειας για τη φαρμακευτική αγωγή. Αυτές οι προσπάθειες μπορούν να βελτιώσουν την τήρηση, ενισχύοντας παράλληλα την εμπιστοσύνη και τη συμμετοχή των ασθενών.
Υπεράσπιση των Ασθενών ως Φαρμακοποιός
Οι φαρμακοποιοί κατέχουν καθοριστικό ρόλο στην υποστήριξη ασθενών που λαμβάνουν πολύπλοκα θεραπευτικά σχήματα. Μέσα από την εκπαίδευση, τις τακτικές ανασκοπήσεις φαρμακευτικής αγωγής, την ορθολογική αποσυνταγογράφηση όπου ενδείκνυται και τη συνεργασία με τους θεράποντες ιατρούς, συμβάλλουν στη διασφάλιση ότι κάθε φάρμακο είναι απαραίτητο και χρησιμοποιείται με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Παράλληλα, όταν οι ασθενείς αντιλαμβάνονται τον φαρμακοποιό ως εύκολα προσβάσιμη και αξιόπιστη πηγή πληροφόρησης, αισθάνονται μεγαλύτερη άνεση να θέτουν ερωτήματα και να συμμετέχουν ενεργά στη φροντίδα της υγείας τους. Η ανάπτυξη ισχυρών σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ φαρμακοποιού και ασθενούς μπορεί να μειώσει τη σύγχυση γύρω από τη φαρμακευτική αγωγή και να ενισχύσει την ασφαλέστερη χρήση των φαρμάκων, ιδιαίτερα σε άτομα που ζουν με χρόνιες παθήσεις.
