Η Ένωση Σπανίων Ασθενών Ελλάδος δημιούργησε μια ακαδημία εκπαίδευσης ασθενών για τη συμμετοχή τους σε διαδικασίες αξιολόγησης και έγκρισης φαρμάκων σε πανευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Η πρωτοβουλία αυτή, από τις πρώτες στην Ευρώπη, αποσκοπεί στην ενίσχυση της συμμετοχής εκπαιδευμένων ασθενών, οι οποίοι, λόγω της σπανιότητας των νόσων, διαθέτουν μοναδική γνώση και εμπειρία για την ανάπτυξη νέων θεραπειών και την αξιολόγηση κλινικών δοκιμών.
Οι εκπαιδευμένοι ασθενείς θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό και την έγκριση φαρμάκων, βοηθώντας να γεφυρωθεί το κενό στην πληροφόρηση και να προσφερθούν πιο ακριβείς και προσωπικές λύσεις στις ανάγκες των ασθενών.
.Η ελληνική Ακαδημία, η οποία είναι από τις πρώτες που ξεκίνησαν στην Ευρώπη, έχει εκπαιδευτές από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων, από το ευρωπαϊκό όργανο για την Αξιολόγηση Τεχνολογιών Υγείας (HTA) καθώς και πολλά στελέχη θεσμικών φορέων της Ελλάδας και του εξωτερικού που συμμετέχουν στην αξιολόγηση νέων τεχνολογιών και φαρμάκων. Τα σεμινάρια που είναι στα αγγλικά και απογευματινές ώρες ξεκίνησαν στις 13 Ιανουαρίου και θα ολοκληρωθούν τέλη Μαρτίου. Τα παραπάνω αναφέρει σε συνέντευξη που παραχωρεί στο Πρακτορείο FM του ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Σπάνιων Ασθενών Ελλάδος Δημήτρης Αθανασίου. Ο κ. Αθανασίου που είναι και μέλος της Επιτροπής Ασθενών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, εξηγεί ότι οι περίπου 8.000 σπάνιες ασθένειες είναι πολύ δύσκολες στη διαχείριση τους, με μία από τις κύριες αιτίες να αποτελεί η μεγάλη έλλειψη γνώσης για αυτές, λόγω της σπανιότητας τους (6-8% του παγκόσμιου πληθυσμού) ακόμα και σε επιστημονικό προσωπικό.
Οι εξειδικευμένοι ασθενείς τροφοδοτούν με πληροφορία τις διαδικασίες ανάπτυξης φαρμάκων
«Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουμε τόσο στη φροντίδα όσο και στην έρευνα και την έγκριση των φαρμάκων, για τα οποία η Ευρώπη συνολικά κάνει μία μεγάλη προσπάθεια. Σε αυτή τη διαδικασία ένας τρόπος για να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα είναι η ενισχυμένη συμμετοχή των εκπαιδευμένων ασθενών. Κι αυτό γιατί οι εξειδικευμένοι ασθενείς, είναι αυτοί που τροφοδοτούν με πληροφορία και τις διαδικασίες για την ανάπτυξη των φαρμάκων και αυτές για τη φροντίδα. Δεν μπορούμε όμως να διαλέξουμε τον ασθενή ανάλογα με το κράτος, γιατί είναι τόσο “σπάνιος” που μπορεί πχ να υπάρχει ένας ασθενής με μια νόσο, μόνο στην Ελλάδα, ή μόνο στην Ιταλία. Οπότε η προσπάθεια που κάνουν όλοι οι φορείς όπως και η Ένωση Σπανίων Ασθενών Ελλάδος είναι να εντοπίσουν ασθενείς, οι οποίοι έχουν κάποια τεχνογνωσία, μιλάνε πολύ καλά αγγλικά, και μπορούν να καταλάβουν δύσκολους τεχνικούς όρους στο κομμάτι των φαρμάκων. Αυτούς τους ασθενείς τους εκπαιδεύουμε για να εκπροσωπήσουν την κοινότητα σε πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο στην ανάπτυξη και έγκριση φαρμάκων όπως και στο σχεδιασμό κλινικών δοκιμών».
Τι ρόλο παίζει η συμμετοχή του ασθενούς στην αξιολόγηση των φαρμάκων;
«Είναι κατανοητό, ότι στις σπάνιες νόσους ο ειδικός της νόσου είναι ο ίδιος ο ασθενής, ή ο φροντιστής του. Γιατί δεν υπάρχει αρκετή πληροφορία, έτσι ώστε να μπορέσουμε να πούμε ότι ότι οι αξιολογητές έχουν γνώσεις σε βάθος. Οπότε σε αυτή την περίπτωση ο ρόλος ενός εκπαιδευμένου ασθενή είναι πολύ σημαντικός για να μεταφέρει την εμπειρία και να συνδέσει την πραγματικότητα με τον σχεδιασμό που μπορεί να υπάρχει στο εργαστήριο, ή στο κανονιστικό πλαίσιο. Δηλαδή στον ΕΟΦ ή στον ΕΜΑ. Εκεί, είναι μοναδική η συνεισφορά του. Ταυτόχρονα το πόσο ρίσκο διατίθενται να αναλάβουν οι ασθενείς, ή η κοινότητα, για να έχουν ένα δυναμικό όφελος, είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί το ιατρικό προσωπικό, ή ένα κανονιστικό όργανο να αξιολογήσει. Αυτή είναι πληροφορία που μπορεί να τη δώσει μόνον ένας ασθενής». Μπορούν να αλλάξουν οι αρχικές αξιολογήσεις από την τοποθέτηση ενός ασθενούς, τίθεται εύλογα το ερώτημα. «Ναι μπορούν να αλλάξουνε και το έχουμε δει να συμβαίνει. Δεν είναι το πιο συχνό, γιατί σημαίνει ότι αυτός ο ασθενής πρέπει να φέρει μαζί του και την βιβλιογραφία, να είναι πραγματικά έμπειρος, να είναι οργανωμένος και να τον έχει υποστηρίξει το σωματείο και η ένωσή του. Ωστόσο κάτι που είναι πολύ συχνό, είναι ότι όταν δίνουμε επιστημονική συμβουλευτική στις φαρμακευτικές εταιρείες για τη δημιουργία των κλινικών δοκιμών, βλέπουμε πάρα πολύ συχνά ότι αλλάζει ο αρχικός σχεδιασμός, μέσα σε θεσμικά όργανα, όπως είναι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων. Άρα ο εκπαιδευμένος ασθενής συμβουλεύει τους θεσμικούς φορείς. Έχει σημασία τι μετριέται στο τέλος και πώς αυτό αξιολογείται, αν έχει αξία για τον ασθενή, αλλά και για το σύστημα υγείας».
Πόσο σπάνιοι είναι οι σπάνιοι ασθενείς;
Αξίζει να αναφερθεί ότι οι σπάνιες παθήσεις επηρεάζουν 400–500 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Στην Ευρώπη αφορούν 30 εκατομμύρια άτομα, ενώ στην Ελλάδα οι σπάνιοι ασθενείς υπολογίζεται ότι αγγίζουν το μισό εκατομμύριο με το 50% εξ αυτών να είναι παιδιά. Για το 95% των περίπου 8.000 σπανίων παθήσεων, δεν υπάρχουν θεραπείες, σύμφωνα με τον κ. Αθανασίου, ο οποίος τονίζει ότι δυστυχώς οι περισσότερες είναι πολύ επιθετικές και ως εκ τούτου υπάρχει υψηλή θνησιμότητα και αναπηρία. Πάνω από το 30% των παιδιατρικών ασθενών χάνονται πριν από τα πέμπτα τους γενέθλια. Ως πατέρας του 15χρονου Ερμή που πάσχει από τη νόσο Ντουσέν, μια σπάνια, σοβαρή νευρομυϊκή πάθηση (που αποτέλεσε και την αφορμή για την ενασχόλησή του με τη συνηγορία ασθενών) μιλά όχι μόνο ως γονιός, αλλά ως άνθρωπος που είδε τη ζωή να του αλλάζει κατεύθυνση μετά τη διάγνωση.
