Ο ύπνος είναι βασικό στοιχείο της υγείας μας. Η ποσότητα και η ποιότητα του ύπνου επηρεάζουν διάφορα συστήματα του οργανισμού, όπως το καρδιαγγειακό και το αναπνευστικό, καθώς και γνωστικές λειτουργίες όπως η σκέψη και η μνήμη.
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος μπορεί επίσης να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Άνοια και γλυμφικό σύστημα
Για παράδειγμα, μελέτη του Οκτωβρίου 2025 επισημαίνει ότι άτομα με δυσλειτουργία στο γλυμφικό σύστημα ενδέχεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Το γλυμφικό σύστημα αποτελεί έναν σχετικά πρόσφατα αναγνωρισμένο μηχανισμό απομάκρυνσης αποβλήτων από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Είναι ιδιαίτερα ενεργό κατά τη διάρκεια του ύπνου, οπότε και απομακρύνει τοξίνες και απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που σχετίζονται με την άνοια.
Η συγκεκριμένη μελέτη υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της λειτουργίας του γλυμφικού συστήματος μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης άνοιας.
Η υπνική άπνοια αυξάνει τον κίνδυνο
Η υπνική άπνοια ενδέχεται επίσης να αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας αλλά και εγκεφαλικού επεισοδίου. Μια ακόμη μελέτη, επίσης από τον Οκτώβριο του 2025, η οποία παρακολούθησε περισσότερους από 1.400 συμμετέχοντες για οκτώ χρόνια, έδειξε ότι μπορεί να υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικών μικροαιμορραγιών σε ενήλικες με σοβαρή αποφρακτική υπνική άπνοια.
Οι εγκεφαλικές μικροαιμορραγίες ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και συμπτωματικών εγκεφαλικών επεισοδίων. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση της υπνικής άπνοιας μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη της άνοιας και των εγκεφαλικών επεισοδίων σε μεγαλύτερης ηλικίας ενήλικες.
Επικίνδυνη η χρόνια αϋπνία
Η χρόνια αϋπνία μπορεί επίσης να αυξάνει τον κίνδυνο της άνοιας έως και κατά 40%. Μια μελέτη του Σεπτεμβρίου 2025 έδειξε ότι άτομα με χρόνια αϋπνία ενδέχεται να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ήπιας γνωστικής διαταραχής ή άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν αντιμετωπίζουν το συγκεκριμένο πρόβλημα. Το εύρημα αυτό μπορεί να σχετίζεται με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου.
Η μελέτη βασίστηκε σε 2.750 συμμετέχοντες, με μέση ηλικία τα 70 έτη, όλοι τους γνωστικά υγιείς κατά την έναρξη της έρευνας. Περίπου το 16% παρουσίασε χρόνια αϋπνία. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για μέσο διάστημα 5,6 ετών. Στο διάστημα αυτό, οι συμμετέχοντες απαντούσαν σε ερωτήσεις σχετικά με τις συνήθειες ύπνου τους, υποβάλλονταν σε τεστ σκέψης και μνήμης και έκαναν απεικονιστικές εξετάσεις εγκεφάλου για τον εντοπισμό αλλοιώσεων της λευκής ουσίας και πλακών β-αμυλοειδούς, χαρακτηριστικών ευρημάτων της νόσου του Αλτσχάιμερ.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν, στο τέλος της μελέτης, ότι οι συμμετέχοντες με χρόνια αϋπνία είχαν 40% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια ή ήπια γνωστική διαταραχή σε σύγκριση με όσους δεν παρουσίαζαν χρόνια αϋπνία. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί, σύμφωνα με τους ερευνητές, σε επιπλέον 3,5 χρόνια γήρανσης του εγκεφάλου.
