Ημικρανίες και Κεφαλαλγίες

Οι Φαρμακοποιοί βρίσκονται στην πρώτη γραμμή φροντίδας για τους ασθενείς με ημικρανία και πονοκέφαλο και οφείλουν να είναι σε θέση να τους κατευθύνουν κατάλληλα.

Η σημασία της εμπεριστατωμένης κατανόησης της ημικρανίας και της αντιμετώπισής της είναι ουσιώδης, καθώς μόνο το 57% των ασθενών καταφέρνουν να βρουν λύση στην αυτοθεραπεία.

Ημικρανίες και Κεφαλαλγίες

Ο Φαρμακοποιός είναι ένας επαγγελματίας υγείας αρμόδιος για τη διαχείριση αυτής της χρόνιας διαταραχής, συμβουλεύοντας και εκπαιδεύοντας τους ασθενείς στην κατάλληλη χρήση των OTC αναλγητικών, γεγονός που θέτει το φαρμακείο σε θέση ισχύος συγκριτικά με άλλα κανάλια διανομής OTC.

Φυσιοπαθολογία

Ο όρος κεφαλαλγία αναφέρεται σε οποιοδήποτε πόνο συναντάται οπουδήποτε στην περιοχή της κεφαλής ή του λαιμού.

Η ημικρανία είναι είδος κεφαλαλγίας αρκετά συχνό και τις περισσότερες φορές ακίνδυνο.

Είναι σημαντικό για τον επιστήμονα υγείας να διακρίνει έναν απλό πονοκέφαλο από μια πραγματική ημικρανία που χρίζει ιατρικής παραπομπής.

Η ημικρανία εκδηλώνεται συνήθως με οπτικά ή ακουστικά συμπτώματα και μερικές φορές συνοδεύεται από ναυτία και εμετό.

Χαρακτηριστικά, ο ασθενής μπορεί να νιώσει ένα αίσθημα χτύπων καρδιάς στο κεφάλι.

Ο πόνος αυτός επιδεινώνεται με την απλή δραστηριότητα, με το φώς, με έντονες οσμές, θορύβους ακόμα και τροφές.

Η κρίση συνήθως διαρκεί από 4 έως 72 ώρες και τις περισσότερες φορές εστιάζεται στο ένα ημισφαίριο του εγκεφάλου.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να κατανοήσουμε τον τύπο κεφαλαλγίας του ασθενή, θέτοντάς του ερωτήσεις που αφορούν την καθημερινότητά του, ώστε να δημιουργήσουμε ένα κλίμα εμπιστοσύνης και να αντλήσουμε πληροφορίες.

Επομένως, προσπαθούμε να διαχωρίσουμε την ημικρανία με άλλα είδη πονοκεφάλων, ώστε να γίνει σωστή διαχείριση.

Η συντριπτική πλειονότητα (80-90%) των ασθενών που επισκέπτονται το φαρμακείο με πονοκέφαλο έχουν κεφαλαλγία τύπου τάσης, η οποία συνήθως αναφέρεται ως κεφαλαλγία μυϊκής σύσπασης.

Ποσοστό 10% πάσχει από ημικρανία, η οποία πιστεύεται ότι αποτελεί αποτέλεσμα ανώμαλης διαστολής των εγκεφαλικών αιμοφόρων αγγείων και γενετικής προδιάθεσης, αιτιολογία όμως που δεν ερμηνεύει όλα τα συμπτώματα.

Η χρήση αγωνιστών 5-ΗΤ ως θεραπεία, φανερώνει επίσης κάποιο νευροχημικό παθοφυσιολογικό υπόβαθρο.

Συνήθως τα άτομα που υποφέρουν από ημικρανίες είναι πιθανό να πάσχουν και από άλλες χρόνιες παθήσεις, όπως αλλεργίες, άσθμα, αρθρίτιδα, υπέρταση, κατάθλιψη κ.α.

Επίσης έχει παρατηρηθεί ότι εκείνοι που είχαν ένα μείζον καταθλιπτικό επεισόδιο στη ζωή τους, είναι σχεδόν τρείς φορές πιο επιρρεπείς στο να εμφανίσουν ημικρανία, σε σχέση με εκείνους που δεν είχαν κανένα παρόμοιο επεισόδιο.

Η κεφαλαλγία τύπου τάσης μπορεί να διαρκέσει από 30 λεπτά έως 7 μέρες και ενδέχεται ο ασθενής να παραπονιέται για πόνο και στα δύο μάτια ή στο κροταφιαίο τμήμα, αίσθημα σφιξίματος ή βάρους στο κεφάλι.

Δεν εκδηλώνονται ναυτία και εμετός όπως στην ημικρανία, όμως ο πόνος επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Όταν η κεφαλαλγία συνοδεύεται από πυρετό ή δέκατα συνήθως είναι σημάδι λοιμώδους παράγοντα και ίσως παραρινοκολπίτιδας.

Σε αυτή την περίπτωση η χρήση σπρέι θαλασσινού νερού και αντιπυρετικού (εάν υφίσταται πυρετός άνω 38), θα ανακουφίσει τον ασθενή, όμως απαιτείται παραπομπή στον γιατρό.

Εάν ο ασθενής έχει υποστεί πρόσφατο τραυματισμό οφείλουμε επίσης να τον παραπέμψουμε καθώς υπάρχει κίνδυνος ενδοκρανιακής παθολογίας.

Παράγοντες που Πυροδοτούν την Ημικρανία

Μεταβολές του ρυθμού της ζωής και του κιρκάδιου κύκλου

Η κόπωση και το ακανόνιστο πρόγραμμα ύπνου, πυροδοτούν την ημικρανία , γι’ αυτό τον λόγο έχει παρατηρηθεί ότι οι κεφαλαλγίες είναι συχνότερες το σαββατοκύριακο ή τις αργίες.

Επίσης τα ταξίδια, οι μεταβολές καιρού, το άγχος, η κατανάλωση αλκοόλ, η απότομη αποχή από τον καφέ, η νηστεία, τα ακανόνιστα γεύματα, η αφυδάτωση, τα γλυκαντικά, MSG,Ε612 ή όξινο γλουταμινικό νάτριο και η σοκολάτα.

Αρκετοί είναι οι άνθρωποι που τρίζουν τα δόντια τους κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας και το πρωί ξυπνούν με πονοκέφαλο.

Επειδή όμως οι περισσότεροι δεν μπορούν να το καταλάβουν, καθώς όταν συμβαίνει αυτό βρίσκονται σε βαθύ ύπνο, το πιο συχνό σύμπτωμα την επόμενη μέρα είναι να μην μπορούν να ανοίξουν καλά το στόμα τους, πονούν οι μυς της περιοχής και οι κρόταφοι.

Σε αυτή την περίπτωση πρέπει συμβουλέψουμε τον ασθενή να μειώσει το στρες κατά τη διάρκεια της ημέρας, αφού συνδέεται άμεσα με αυτό το φαινόμενο.

Εάν αυτό δεν βοηθήσει, απαιτείται παραπομπή σε γιατρό.

Δυσανεξία στην ισταμίνη

Κάποιοι άνθρωποι κάθε φορά που τρώνε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο, π.χ. ένα ακτινίδιο ή πίνουν ένα ποτό όπως το κόκκινο κρασί, τρέχει η μύτη τους και μπορεί να έχουν πονοκέφαλο.

Αιτία μπορεί να είναι η άνοδος της ισταμίνης στο αίμα.

Αυτό οφείλεται στην κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε ισταμίνη.

Η ισταμίνη υπάρχει στα τρόφιμα εξαιτίας ορισμένων βακτηρίων τα οποία προκαλούν ζύμωση, μια διαδικασία που προκαλείται αυθόρμητα σε πολλές τροφές.

Κατά τη διάρκεια ζύμωσης τα βακτήρια παράγουν ισταμίνη και έτσι οι ζυμωμένες τροφές μπορούν να προκαλέσουν το πρόβλημα. Αυτές είναι κυρίως το κόκκινο κρασί, τα τυριά και το ξύδι.

Ημικρανίες και Κεφαλαλγίες 2

Φαρμακευτική Αγωγή

Παυσίπονα- Αντιφλεγμονώδη

Σε κάθε περίπτωση υπενθυμίζουμε στον ασθενή ότι τα φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Περισσότερο ενδεδειγμένη είναι η χορήγηση αναβραζόντων δισκίων, γιατί κατά τη διάρκεια της κρίσης της ημικρανίας μειώνεται ο περισταλτισμός στον γαστρεντερικό σωλήνα με συνέπεια να καθυστερεί η απορρόφηση των φαρμάκων.

Στη θεραπεία των κρίσεων ημικρανίας, συνιστάται ευρέως ένα αντιεμετικό σε συνδυασμό με ένα αναλγητικό, διότι το αντιεμετικό παρέχει ανακούφιση από τη ναυτία και τον εμετό και επίσης ενισχύει την απορρόφηση των αναλγητικών.

Η Domperidone 20 mg από του στόματος και Μetoclopramide 10-20 mg χρησιμοποιούνται ως αντιεμετικά ως επί το πλείστον.

Αναλγητικά όπως 1000 mg παρακεταμόλης ως αναβράζοντα δισκία ή υπόθετα πρέπει να χορηγούνται 15-20 λεπτά αργότερα.

Η ταυτόχρονη λήψη παρακεταμόλης με τροφή, οδηγεί στην καθυστέρηση της απορρόφησή της, γεγονός που οδηγεί στην καθυστέρηση της έναρξης της αναλγητικής της δράσης.

Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται η ταυτόχρονη λήψη της με τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες, καθώς η καθυστέρηση γίνεται ακόμα πιο έντονη.

Η καφεΐνη που συνδυάζεται με την παρακεταμόλη αποτελεί νοοτροπικό ή αλλιώς "smart drug", έχει διεγερτική δράση στο ΚΝΣ και προκαλεί έως και 40% αύξηση της αποτελεσματικότητάς και παράταση της δράσης της παρακεταμόλης.

Αγχολυτικά και άλλα φάρμακα

Η προφυλακτική θεραπεία της ημικρανίας εφαρμόζεται για τουλάχιστον 6 μήνες, όταν οι κρίσεις είναι συχνές και είναι αποτελεσματική στο μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών.

Δεν συνιστάται προφυλακτική θεραπεία όταν οι κρίσεις εμφανίζονται μια φορά τον μήνα ή αραιότερα.

Επειδή η εμφάνιση των κρίσεων μπορεί να υποβοηθηθεί από ψυχολογικούς παράγοντες (άγχος, κατάθλιψη), μπορεί να χορηγηθεί αρχικά και για λίγες εβδομάδες ένα αγχολυτικό ή αντικαταθλιπτικό.

Για την προφυλακτική θεραπεία μπορούν να χορηγηθούν προπρανολόλη, μετοπρολόλη, διυδροεργοταμίνη, κινναριζίνη, φλουναριζίνη και τοπιραμάτη.

Τριπτάνες

Πρόκειται για εκλεκτικούς αγωνιστές των υποδοχέων της 5-υδροξυτρυπταμίνης (5 HT1), μιμούνται τη σεροτονίνη και συνδέονται εκλεκτικά με υψηλή συγγένεια στους υποδοχείς 5-HT I που βρίσκονται στις εξωεγκεφαλικές, ενδοκρανιακές αρτηρίες.

Η δράση τους δεν είναι ακόμα ξεκάθαρη αλλά φαίνεται να συστέλλουν αιμοφόρα αγγεία στον εγκέφαλο και να ανακουφίζουν από το οίδημα που προκαλεί την ημικρανία.

Τα τριπτάνια έχουν άλλες ιδιότητες που μπορούν να βοηθήσουν στη θεραπεία των συμπτωμάτων ημικρανίας, όπως την αναστολή της προ-φλεγμονώδους απελευθέρωσης νευροπεπτιδίων.

Σημαντικό είναι ότι δεν είναι πανομοιότυπες μεταξύ τους σε δράση.

Έτσι, κάποιο άτομο με ημικρανία που δεν είχε πολύ καλό αποτέλεσμα με μία τριπτάνη μπορεί να έχει πολύ καλό με μία άλλη.

Συνεπώς ο γιατρός επιλέγει την τριπτάνη με βάση τα χαρακτηριστικά που έχει ο κάθε συγκεκριμένος ασθενής.

Όπως ισχύει για όλα τα φάρμακα, έτσι και οι τριπτάνες έχουν αντενδείξεις και παρενέργειες όπως μυρμήγκιασμα, αίσθημα θερμότητας, ερυθρότητα, πεπτικές διαταραχές.

Αν κάποιος πάσχει από σοβαρή καρδιοπάθεια ή αρρύθμιστη υπέρταση δεν πρέπει να παίρνει αυτά τα φάρμακα.

Αντένδειξη των τριπτανών αποτελεί η συγχορήγηση με βαλσαμόχορτο, αντικαταθληπτικά SSRI και SNRIs, λόγω κινδύνου εμφάνισης συνδρόμου σεροτονίνης.

Θα πρέπει να αποφεύγεται η γαλουχία για 24 ώρες μετά τη θεραπεία (αποβάλλεται στο γάλα).

Σε μη ανταπόκριση να μη λαμβάνεται δεύτερη δόση στην ίδια κρίση.

Άννα Μαρία Χοσάδα, Φαρμακοποιός

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.