fbpx

Όσα Πρέπει να Γνωρίζετε για τη ΧΑΠ

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), είναι μία δυνητικά σοβαρή κατάσταση η οποία πολλές φορές διαγιγνώσκεται αργά.

Η διαχείριση της ΧΑΠ πρέπει να είναι η βέλτιστη για να υπάρξει η ελπίδα πως θα καταφέρουμε να επιβραδύνουμε την εξέλιξή της, όπως επίσης απαραίτητη είναι και η εκπαίδευση/επιμόρφωση του ασθενή.

Όσα Πρέπει να Γνωρίζετε για τη ΧΑΠ.

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι μόνο το 20% του πληθυσμού γνωρίζει κάπως για το τι είναι η ΧΑΠ και λιγότερο από το ένα τρίτο γνωρίζει τη σχέση της με το κάπνισμα, τον βασικότερο παράγοντα κινδύνου.

Αυτό φαίνεται και από το ποσοστό εμφάνισης της νόσου.

Το 80% των ασθενών δεν γνωρίζουν ότι νοσούν, ενώ η διάγνωση γίνεται όταν βρίσκονται πλέον σε προχωρημένο στάδιο.

Η αύξηση της ευαισθητοποίησης για τη ΧΑΠ αλλά και για τα συμπτώματά της θα μπορούσε να επιτρέψει την καλύτερη διαχείρισή της, ακόμη και να συμβάλλει στην ενίσχυση του αγώνα κατά του καπνίσματος.

Η ΧΑΠ, όπως και ο καρκίνος των πνευμόνων, αλλά και η καρδιακή προσβολή, θεωρούνται εδώ και καιρό μία σχεδόν αποκλειστικά ανδρική ασθένεια.

Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, η δυναμική εξέλιξη των ασθενειών αυτών έχει γίνει εξαιρετικά ανησυχητική και για τις γυναίκες.

Εδώ έρχεται και μπαίνει ο ρόλος μας στο να κάνουμε τον ασθενή να συμμορφωθεί και να μάθει να χρησιμοποιεί σωστά τις συσκευές εισπνοής φαρμάκων.

Τυχόν λάθη σε αυτό το επίπεδο, μειώνουν την απορρόφηση του φαρμάκου ή ακόμη και ακυρώνουν τη λήψη του, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο της έξαρσης των συμπτωμάτων.

Λίγα Λόγια για την Παθοφυσιολογία της ΧΑΠ

Η ΧΑΠ είναι μια βραδέως εξελισσόμενη αλλά χρόνια, αναπνευστική νόσος, που ουσιαστικά αποτελεί μια διαταραχή στον αερισμό των πνευμόνων, ελάχιστα ή καθόλου αναστρέψιμη.

Προκαλείται από τον συνδυασμό των παρακάτω παραγόντων και ποικίλλει ανάλογα με τους ασθενείς.

Είτε παρατηρείται μία μείωση στη διάμετρο των βρογχιολίων, λόγω ανατομικών αλλαγών (αναδιαμόρφωση), είτε καταστροφή των πνευμονικών κυψελίδων (εμφύσημα), που μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια.

Χωρίς αμφιβολία, μειώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής και προκαλεί πρόωρο θάνατο.

Τα συμπτώματα της ΧΑΠ πολύ συχνά δεν λαμβάνουν την απαραίτητη προσοχή ή ακόμη και αγνοούνται από τον ασθενή.

Αιτίες και Συμπτώματα

Το κάπνισμα (ενεργό, παθητικό ή και in utero) είναι ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας.

Αντιπροσωπεύει περίπου το 90% των περιπτώσεων ΧΑΠ, όμως αυτό δεν είναι η μόνη αιτία.

Υπάρχουν επίσης αιτίες σχετιζόμενες με το επάγγελμα κάποιου, που μπορεί να περιλαμβάνουν επανειλημμένη (και για μεγάλο χρονικό διάστημα) έκθεση σε διάφορους παράγοντες, όπως ορισμένοι διαλύτες, σκόνη από τσιμέντο και διοξείδιο του πυριτίου, ορισμένα γεωργικά προϊόντα και μεταλλικές ενώσεις (πάντα σε μορφή σκόνης).

Τα συμπτώματα της ΧΑΠ πολύ συχνά δεν λαμβάνουν την απαραίτητη προσοχή ή ακόμη και αγνοούνται από τον ασθενή.

Τα δύο βασικά σημάδια είναι ο χρόνιος βήχας και η σταδιακή εμφάνιση μιας ολοένα και πιο έντονης δύσπνοιας, χωρίς να έχει προηγηθεί σημαντική κόπωση.

Η εξέταση βασίζεται στην εκτέλεση σπιρομέτρησης, χρησιμοποιώντας ένα ηλεκτρονικό σπιρόμετρο.

Αυτές οι συσκευές μετρούν την ένταση μέγιστης εκπνοής κατά το πρώτο δευτερόλεπτο (FEV1), τον μέγιστο χρόνο εκπνοής στο έκτο δευτερόλεπτο (FEV6).

Ο λόγος FEV 1 / FEV 6 παρέχει μια καλή εκτίμηση της ζωτικής χωρητικότητας των πνευμόνων.

Μία αναλογία μικρότερη από 0,7 (δηλαδή 70%), θεωρείται μη φυσιολογική και πρέπει να γίνει παραπομπή σε γιατρό.

Ας θυμηθούμε, από την άποψη αυτή, ότι ο FEV1 μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία.

Η έξαρση είναι μια σημαντική επιδείνωση της αναπνευστικής κατάστασης του ασθενούς.

Αυτή είναι η κύρια αιτία νοσηλείας για αυτούς τους ασθενείς.

Τα κλινικά συμπτώματα περιλαμβάνουν την επιδείνωση της δύσπνοιας που σχετίζεται με τον αυξημένο όγκο των πτυέλων ή την πυώδη απόχρωσή τους.

Όποιος και εάν είναι ο παράγοντας ενεργοποίησης, παρατηρείται αύξηση της βρογχικής φλεγμονής κατά τις οξείες παροξύνσεις.

Αυτή η φλεγμονή έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της βρογχικής απόφραξης, με αύξηση της κυψελιδικής διάτασης.

Ελλείψει αποτελεσματικής διαχείρισης, η ασθένεια εξελίσσεται σε μια σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια.

Τα κλινικά συμπτώματα περιλαμβάνουν την επιδείνωση της δύσπνοιας που σχετίζεται με τον αυξημένο όγκο των πτυέλων ή την πυώδη απόχρωσή τους.

Σημεία που χρειάζονται προσοχή

Τα σημάδια που χρήζουν προσοχής από την ηλικία των 40 ετών και πάνω, ιδιαίτερα σε μακροχρόνιους καπνιστές είναι:

- Χρόνιος βήχας (που επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις καιρικές συνθήκες), με ή χωρίς πτύελα και

- Δύσπνοια χωρίς να έχει προηγηθεί ιδιαίτερη κόπωση.

Θα πρέπει να είναι γνωστό ότι αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι ασυνεπή, με μεταβλητή ένταση και μερικές φορές όχι συχνά επαναλαμβανόμενα

Επιδείνωση της ΧΑΠ

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πώς να την αναγνωρίσουμε, διότι μια έξαρση μπορεί να απαιτήσει επείγουσα νοσηλεία και ίσως μια προσωρινή εντατικοποίηση της θεραπείας.

Οι παροξύνσεις συνδέονται με ταχύτερη έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας και μειώνουν την ποιότητα ζωής.

Συμπτώματα που υποδηλώνουν κάτι τέτοιο και που διαρκούν περισσότερο από 48 ώρες είναι:

- Αύξηση του βήχα,

- Επιδείνωση δύσπνοιας,

- Αυξημένος όγκος πτυέλων και

- Πυώδη πτύελα.

Στα δύο τρίτα των περιπτώσεων, υπάρχει ένας επιβαρυντικός παράγοντας : μια αναπνευστική λοίμωξη, η ατμοσφαιρική ρύπανση, κάποιο καρδιακό πρόβλημα, η λήψη ορισμένων φαρμάκων, όπως π.χ. ορισμένα διουρητικά.

Η αποκατάσταση της αναπνοής στον ασθενή με ΧΑΠ

Στόχος είναι οποιοσδήποτε ασθενής με ΧΑΠ που έχει δυσκολία στην αναπνοή, να μην περιορίσει τις καθημερινές δραστηριότητές του σε συνδυασμό με μια βελτιστοποιημένη θεραπεία.

Επανεξετάστε τις διαφορικές διαγνώσεις. Ένας βήχας με ή χωρίς πτύελα και / ή μια δύσπνοια μετά από άσκηση ή παροξυσμική, δεν είναι αναγκαστικά συνώνυμα της ΧΑΠ.

Η αποκατάσταση της αναπνοής θα επιτευχθεί με ένα σύνολο μέσων που προτείνονται στον ασθενή για τη μείωση της δυσκολίας που αντιμετωπίζει και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του.

Αυτά τα μέσα περιλαμβάνουν την άσκηση, τη θεραπευτική αγωγή και την αναπνευστική φυσιοθεραπεία, σε συνδυασμό με διακοπή του καπνίσματος, κατάλληλη διατροφή και ψυχολογική υποστήριξη.

Προσοχή στις διαφορικές διαγνώσεις

Επανεξετάστε τις διαφορικές διαγνώσεις. Ένας βήχας με ή χωρίς πτύελα και / ή μια δύσπνοια μετά από άσκηση ή παροξυσμική, δεν είναι αναγκαστικά συνώνυμα της ΧΑΠ.

Η χρόνια βρογχίτιδα, που ορίζεται ως ένας ημερήσιος παραγωγικός βήχας για τουλάχιστον 3 μήνες τον χρόνο, για τουλάχιστον 2 διαδοχικά έτη, επηρεάζει το ήμισυ του συνόλου των καπνιστών και μπορεί να σχετίζεται με τη ΧΑΠ.

Εάν δεν διαγνωστεί αποφρακτική διαταραχή των αεραγωγών (TVO) μετά από σπιρομέτρηση, αποκλείεται η ΧΑΠ.

Παρά το γεγονός αυτό, η ΧΑΠ δεν συνοδεύεται πάντα από χρόνια βρογχίτιδα, αλλά θα πρέπει να είστε προσεκτικοί ώστε να παρατηρήσετε άλλα συμπτώματα όπως, η δύσπνοια κατά την άσκηση ή η εμφάνιση επαναλαμβανόμενης βρογχίτιδας σε ασθενή που εκτίθεται σε τοξικές ουσίες.

Το άσθμα είναι μια άλλη, πολύ συχνή, χρόνια βρογχοπάθεια.

Αν και θεωρείται κλασικά μια ασθένεια του νεαρού ατόμου, ο επιπολασμός του είναι 6% στους ενήλικες.

Η μεταβλητότητα των αναπνευστικών συμπτωμάτων με την πάροδο του χρόνου και η παροξυσμική φύση των αναπνευστικών κρίσεων είναι υποδηλωτικά της πάθησης.

Η διάκριση μεταξύ του άσθματος και της ΧΑΠ είναι βασική, καθώς το κλάσμα κινδύνου-οφέλους των κατηγοριών εισπνεόμενης θεραπείας είναι πολύ διαφορετικό στις δύο αυτές παθολογικές καταστάσεις.

Μετά τη διάγνωση

Το επόμενο βήμα είναι να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της ΧΑΠ (τέσσερα στάδια), κάτι που γίνεται εκτιμώντας κάποιους παράγοντες, όπως ο δείκτης μάζας σώματος, η δύσπνοια, η ανοχή στην άσκηση.

Όλα αυτά τα στοιχεία λαμβάνονται υπόψη, ώστε να προκύψει το σκορ του BORE, που μπορεί να συνδυαστεί και με τα αποτελέσματα ενός ερωτηματολογίου που καλείται να συμπληρώσει ο ασθενής, ώστε να αξιολογηθεί η ποιότητα της ζωής του.

Ολίνα Ηλιάδου, MSc Clinical Pharmacologist, MBA in Pharmacy Management, MPharm
www.PharmaManage.gr

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


Κατεβάστε δωρεάν την εφαρμογή "Charami SA" στο κινητό σας και πάντοτε θα έχετε άμεση και επίκαιρη ενημέρωση για όλα τα θέματα του κλάδου της υγείας, της ομορφιάς και της ευεξίας. Επιλέξτε το αντίστοιχο με τα ενδιαφέροντά σας "κουμπί" και περιηγηθείτε στο περιεχόμενό του!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.