fbpx

Φροντίδα στο Ξηρό Δέρμα

Το ξηρό δέρμα είναι μια συχνή δερματολογική διαταραχή. Τα συμπτώματα του έχουν συχνά και ψυχολογικές επιδράσεις στα πάσχοντα άτομα.

Εκτός από τις παθολογικές φλεγμονώδεις περιπτώσεις ξηρότητας που ο δερματολόγος θα φροντίσει, ο φαρμακοποιός έρχεται συχνά αντιμέτωπος με άτομα που δεν νοιώθουν άνεση με το δέρμα τους και ζητούν τη συμβουλή του.

Φροντίδα στο ξηρό δέρμα

Τι πρέπει να γνωρίζουμε λοιπόν για να δώσουμε τη κατάλληλη συμβουλή μας στο φαρμακείο;

Το ξηρό δέρμα παρουσιάζεται και στα δύο φύλα, σε όλες τις φυλές σε κάθε περιοχή του πλανήτη.

Οι συνηθέστερες περιοχές του σώματος στις οποίες αρχικά εκδηλώνεται είναι οι κνήμες, η οπίσθια επιφάνεια των γλουτών και των μηρών και το πλάγιο θωρακικό τοίχωμα από τις μασχάλες ως την μέση, ενώ σε προχωρημένη ξηροδερμία επηρεάζεται το πρόσωπο και ο τράχηλος.

Το δέρμα γίνεται τραχύ και εμφανίζει απολέπιση. Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο κύριος λατινικός όρος που περιγράφει την ξηροδερμία είναι ο ελληνικός όρος αστεατωτικό δέρμα (στέαρ=λίπος), για να δείξει τη διαταραγμένη δομή και λειτουργία των λιπιδίων του επιδερμιδικού φραγμού, υποδεικνύοντας τόσο την παθοφυσιολογία, όσο και τα κατάλληλης σύστασης προϊόντα που χρειάζονται για την αποκατάσταση του.

Η αντιμετώπιση της ξηρής επιδερμίδας περιλαμβάνει την ελαχιστοποίηση των εκλυτικών παραγόντων, τη χρήση τοπικών στεροειδών στις σοβαρές φλεγμονώδεις καταστάσεις, αλλά κυρίως τη μακροχρόνια εφαρμογή ενυδατικών και προστατευτικών παραγόντων που θα συντηρήσουν την ενυδάτωση της επιδερμίδας.

Η επιλογή του κατάλληλου ενυδατικού για κάθε περίπτωση ανάμεσα στην πληθώρα των προϊόντων που κατακλύζουν το χώρο του φαρμακείου αποτελεί το στόχο του παρόντος άρθρου.

Παθοφυσιολογικοί παράγοντες και μηχανισμοί του ξηρού δέρματος

Το ξηρό δέρμα έχει συσχετιστεί με πολλούς εξωγενείς παράγοντες όπως το ξηρό κλίμα, οι χαμηλές θερμοκρασίες τους χειμερινούς μήνες και η υπερβολική χρήση νερού και σαπουνιών κυρίως αλκαλικού PH και με υψηλές περιεκτικότητες επιφανειοδραστικών.

Ωστόσο πολύ σημαντικότερο ρόλο στην παθοφυσιολογία του έχουν μια σειρά από ενδογενείς παράγοντες.

Ο υποσιτισμός, η νεφρική ανεπάρκεια και μια σειρά από κληρονομικές διαταραχές με προεξάρχουσες την ατοπία και αρκετά σπανιότερα την ιχθύαση, έχουν πρωτεύουσα σημασία στην απώλεια της ενυδάτωσης της επιδερμίδας.

Η επίπτωση της ξηροδερμίας αυξάνει με την πρόοδο της ηλικίας απασχολώντας σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού άνω των 60 ετών.

Η μειωμένη παραγωγή σμήγματος, που σε κανονικές συνθήκες λιπαίνει και συγκρατεί τους ενυδατικούς παράγοντες μέσα στην επιδερμίδα, αφορά περισσότερο την ξηροδερμία της βρεφικής και παιδικής ηλικίας και λιγότερο την ξηροδερμία των ενηλίκων.

Οι κύριες διαταραχές στο ξηρό δέρμα των ενηλίκων εμφανίζονται στην κεράτινη στοιβάδα της επιδερμίδας.

Μελέτες δείχνουν μειωμένη παραγωγή κεραμιδίων, τα οποία αποτελούν λιπίδια που προστατεύουν από την διαδερμική απώλεια ύδατος.

Επιπλέον, έχουν παρατηρηθεί μεγαλύτερα ποσοστά παθολογικών κερατινών κυρίως Κ5 και Κ14 καθώς και ανώριμη έκφραση μιας πρωτεΐνης, της ινβολουκρίνης, που συνδέεται με τα κερατινοκύτταρα.

Αποτέλεσμα των διεργασιών αυτών, είναι τα κερατινοκύτταρα να γίνονται άκαμπτα, να χάνουν την ελαστικότητα και την ικανότητά τους να δεσμεύουν το νερό το οποίο εξατμίζεται.

20200811 xiro derma woman applying moisturizer left hand after bathing beauty care 176420 8774

Η ξηρότητα οδηγεί σε εμφάνιση κενών ανάμεσα στα κερατινοκύτταρα που κλινικά εμφανίζονται ως ρωγμές.

Σε προχωρημένα στάδια η εικόνα του δέρματος της περιοχής, με τις μεγάλες και πολλαπλές ρωγμές μπορεί να θυμίζει την κοίτη ενός ξεραμένου ποταμού.

Οι πάσχοντες παραπονούνται για έντονο κνησμό ή/και αίσθημα καύσου ή νυγμών, προερχόμενο από τη διέγερση των νευρικών απολήξεων στο δέρμα της περιοχής.

Οι παραγόμενες κυτταροκίνες της φλεγμονής, επιδεινώνουν περαιτέρω και συντηρούν τη διαταραχή.

Αν και η ήπια ξηρότητα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με ενυδατικά, στις σοβαρότερες περιπτώσεις χρειάζεται εφαρμογή τοπικών στεροειδών.

Σε όλες τις περιπτώσεις όμως σημαντική προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμπληρωματική αγωγή με απαλά καθαριστικά, χρήση τοπικών μαλακτικών και αναπλαστικών σκευασμάτων, τόσο για την γρηγορότερη αποκατάσταση, όσο και για την πρόληψη των υποτροπών.

Είδη ενυδατικών παραγόντων

Οι ενυδατικοί παράγοντες είναι σχεδιασμένοι ώστε να ενισχύουν ή να αποκαθιστούν την ενυδάτωση της κεράτινης στιβάδας.

Η ενυδατωμένη επιδερμίδα αποκτά μεγαλύτερο όγκο και δίνει την αίσθηση ενός μαλακού δέρματος με ομοιογενή χωρίς ρωγμές δομή.

Οι κυριότερες κατηγορίες ενυδατικών παραγόντων παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα

Κατηγορία Τρόπος δράσης Δραστικές ουσίες
Εφυγραντικά Προσελκύουν νερό στην κεράτινη στιβάδα Glycerin
Sorbitol
Urea
Alpha hydroxy acids
Προστατευτικώς δρώντα μέσω περίκλεισης Αποκαθιστούν τη λειτουργία του επιδερμιδικού φραγμού, εμποδίζοντας την διαδερμική απώλεια ύδατος Lanolin
Petrolatum
Mineral oil
Silicones
Zinc oxide
Μαλακτικά Γεμίζουν το μεσοκυττάριο χώρο στην κεράτινη στιβάδα Squalene
Cholesterol
Fatty acids
Hyaluronic acid
Μιμητικά φυσικών ενυδατικών παραγόντων και στοιχειωδών πρωτεϊνών Κατακρατούν νερό Amino acids
Ammonia
Uric acid
Glucosamine
Creatinine
Citrate
Organic acids
Peptides
Μιμητικά χαμηλής ισχύος στεροειδών Μικρή μείωση της φλεγμονής και αποκατάσταση του επιδερμιδικού φραγμού Glycyrrhetinic acid
Palmitoylethanolamide
Telmesteine
Avenanthramides

Αν και προσφέρουν ενυδάτωση, πολλοί από τους παράγοντες αυτούς δεν στερούνται ανεπιθύμητων ενεργειών.

Υψηλές συγκεντρώσεις γλυκερίνης, α-υδρόξυ-οξέων ή προπυλενογλυκόλης μπορεί να γίνουν ερεθιστικές για το δέρμα. Η λανολίνη πολύ συχνά προκαλεί εξ' επαφής δερματίτιδα.

Το petrolatum, προϊόν επεξεργασίας πετρελαιοειδών, αν και δεν έχει διατυπωθεί σκεπτικισμός για την ασφάλεια του, ωστόσο έχει την λογικά αναμενόμενη επιβάρυνση στο περιβάλλον κατά την παραγωγή του.

Τα τελευταία χρόνια μια σειρά από πρόσθετα φυσικά ενεργά συστατικά από το χώρο της βοτανικής και των βιταμινών, έρχονται να προστεθούν με σύγχρονη κοσμητολογική τεχνογνωσία σε αυτούς τους παράγοντες, ώστε να μας δώσουν συγκεκριμένες λύσεις για κάθε πρόβλημα ενυδάτωσης της επιδερμίδας.

Στα συστατικά αυτά περιλαμβάνονται κυρίως το Κολλοειδές βρώμης οι Αβενανθραμίδες τα Κεραμίδια και η Πανθενόλη.

20200811 xiro derma close up woman s hand scratching her hand 23 2147948422

Στρατηγική μακροχρόνιας αγωγής του ξηρού δέρματος

Το ξηρό δέρμα μπορεί να αποτελεί εκδήλωση κάποιας χρόνιας δερματοπάθειας όπως η ατοπική δερματίτιδα, κάποιας συστηματικής νόσου όπως η νεφρική ανεπάρκεια ή ο σακχαρώδης διαβήτης ή να εμφανίζεται με την πρόοδο της ηλικίας.

Πέρα από την τοπική ή συστηματική φαρμακευτική αγωγή που θα δώσει ο δερματολόγος, είναι απαραίτητο να ενημερωθεί ο πάσχων για την καθημερινή περιποίηση του δέρματος του.

Για την ανακούφιση από τα συμπτώματα του ξηρού δέρματος και την αποκατάσταση της άνεσης στο δέρμα, ο φαρμακοποιός μπορεί να προτείνει ένα απαλό καθαριστικό για το πρόσωπο και για το σώμα, με ουδέτερο PH, που να σέβεται το υδρολιπιδικό φιλμ της επιδερμίδας.

Ο καθαρισμός πρέπει να γίνεται λελογισμένα, καθώς το υπερβολικό πλύσιμο μπορεί να επιτείνει το πρόβλημα.

Επιπλέον, είναι απαραίτητο να χρησιμοποιείται σε καθημερινή βάση ένας ενυδατικός παράγοντας, τόσο στο πρόσωπο όσο και στο σώμα, προκειμένου να αποκαθιστά την ενυδάτωση της επιδερμίδας.

 

Η εφαρμογή είναι καλύτερο να γίνεται μετά το καθημερινό λουτρό. Παράλληλα, μια κρέμα φραγμού είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την εφαρμογή στα χέρια των πασχόντων από παθολογική ξηρότητα τους χειμερινούς μήνες.

Αν το σκεύασμα που εφαρμόζουμε περιέχει κολλοειδές βρώμης και βιομιμητικά στεροειδών μπορούμε να δώσουμε στον ασθενή μας εξαιρετικό αποτέλεσμα στην αντιμετώπιση της ξηρότητας, καταπράϋνση του κνησμού και απόλυτη ασφάλεια στην μακροχρόνια χρήση.

Από τον ΣΤΑΜΑΤΗ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, Δερματολόγο-Αφροδισιολόγο

Επιλεγμένη βιβλιογραφία
1. Wan DC, Wong V, Longaker M, et al. Moisturizing Different Racial Skin Types. J Clin Aesthet Dermatol. 2014;7(6):25–32
2. Ishikawa J, Shimotoyodome Y, Ito S, et al. variations in the ceramide profile in different seasons and regions of the body contribute to stratum corneum functions. Arch Dermatol Res 2013;305:151–162.
3. Guenther L, et al. Pathway to dry skin prevention and treatment. J Cutan Med Surg. 2012;16(1):23–31.
4. Casetti F, et al. Dermocosmetics for dry skin: a new role for botanical extracts. Skin Pharmacol Physiol. 2011;24(6):289–293.
5. Dyble T, Ashton J. use of emollients in the treatment of dry skin conditions. Br J Community Nurs. 2011;16(5):214,216,218.
6. Crowther JM, et al. Measuring the effects of topical moisturizers on changes in stratum corneum thickness, water gradients and hydration in vivo. Br J Dermatol. 2008;159(3):567–577.
7. Draelos ZD. Active agents in common skin care products. Plast Reconstr Surg. 2010;125(2):719–724.

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


Κατεβάστε δωρεάν την εφαρμογή "Charami SA" στο κινητό σας και πάντοτε θα έχετε άμεση και επίκαιρη ενημέρωση για όλα τα θέματα του κλάδου της υγείας, της ομορφιάς και της ευεξίας. Επιλέξτε το αντίστοιχο με τα ενδιαφέροντά σας "κουμπί" και περιηγηθείτε στο περιεχόμενό του!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.