fbpx

Ήλιος και Δέρμα - Ανασκόπηση Βασικών Γνώσεων

Επειδή η συμβουλή στην αντηλιακή προστασία είναι πρωταρχική υπηρεσία στο φαρμακείο, καλό είναι κάθε λίγα χρόνια να ανανεώνουμε και να φρεσκάρουμε τις γνώσεις μας.

Η υπεριώδης ακτινοβολία που φτάνει στην επιφάνεια της γης αντιπροσωπεύει μόνο το 5% της ηλιακής ακτινοβολίας.

Συνίσταται κατά 95% από UVA και κατά 5% από UVB ακτίνες.

Ήλιος και Δέρμα - Ανασκόπηση Βασικών Γνώσεων.

Η βλαπτική ικανότητα των ακτίνων UV είναι ακόμη πιο σημαντική όσο το μήκος κύματός τους είναι μικρό.

Πιθανώς οι πιο επικίνδυνες UVC (μήκος κύματος μεταξύ 40 και 280 nm) απορροφώνται σχεδόν πλήρως από τη στιβάδα του όζοντος.

Αντίθετα, η διείσδυση των ακτίνων UV μέσω του δέρματος είναι όλο και βαθύτερη, όσο το μήκος κύματός τους είναι μεγαλύτερο.

Οι ακτίνες UVB (280-315 nm) φτάνουν στο βασικό στρώμα της επιδερμίδας, όπου διεγείρουν την παραγωγή μελανίνης.

Ο καρκίνος του δέρματος, με τον οποίο συνδέονται, είναι το αποτέλεσμα των φωτοχημικών αντιδράσεων που προκαλούν στο DNA.

Οι ακτίνες UVA (315-400 nm), λιγότερο δραστικές, αλλά τα πιο διεισδυτικές, φτάνουν στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος, προκαλώντας οξειδωτικό στρες και αποτελούν πηγή ελευθέρων ριζών, υπεύθυνων για κυτταρικές βλάβες (γήρανση του δέρματος, καρκινογένεση κ.λπ.).

Η δράση τους είναι αργή και αθροιστική και η επικινδυνότητά τους επιδεινώνεται από το γεγονός ότι δεν δημιουργούν αίσθηση καψίματος.

Φυσική άμυνα του δέρματος

Οι τρίχες, τα μαλλιά, η κεράτινη στοιβάδα της επιδερμίδας και η μελανίνη, συμμετέχουν στη φυσική μάχη του δέρματος ενάντια στις επιθέσεις των ακτινοβολιών UV.

Συμμετέχουν δύο μηχανισμοί:

1. Πάχυνση της επιδερμίδας

Κάτω από τη δράση των UVB, η επιτάχυνση των μιτώσεων κερατινοκυττάρων στο επιδερμικό βασικό στρώμα, επιτρέπει τη φωτοπροστασία των κυτταρικών πυρήνων.

2. Προσαρμοστική μελάγχρωση

Υπό τη δράση των UVB και UVA, διεγείρονται όλα τα στάδια της μελανογένεσης, προκαλώντας αύξηση της ποσότητας της μελανίνης που υπάρχει στο δέρμα.

Xρωστική που παράγεται από μελανοκύτταρα, η μελανίνη απορροφά έως και το 85% των ακτίνων UVB που φτάνουν στην επιδερμίδα και το 50% των ακτίνων UVA που φτάνουν στο κυρίως δέρμα.

Η προσαρμοστική ή έμμεση μελάγχρωση ή μαύρισμα, εμφανίζεται περίπου 3 ημέρες μετά την έκθεση, διαρκεί 3 έως 4 εβδομάδες, εντείνεται με την περαιτέρω έκθεση και εξελίσσεται σε απολέπιση.

Διαφοροποιείται από την άμεση μελάγχρωση, μια φωτο-οξείδωση των προδρόμων μορίων μελανίνης υπό την επίδραση των UVA και της ορατής ακτινοβολίας.

Αυτό το άμεσο μαύρισμα εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της έκθεσης και πιο γρήγορα, ειδικά σε σκούρο δέρμα, αλλά εξαφανίζεται σε λίγες ώρες και δεν διεγείρει τη μελανογένεση.

Εκτός από την ευεξία που προσφέρει η ηλιακή ακτινοβολία, έχει και άλλα θετικά αποτελέσματα, όπως η σύνθεση της βιταμίνης D3, η ρύθμιση του ύπνου και της διάθεσης.

Ευεργετικά αποτελέσματα του ήλιου

Εκτός από την ευεξία που προσφέρει η ηλιακή ακτινοβολία, έχει και άλλα θετικά αποτελέσματα, όπως η σύνθεση της βιταμίνης D3, η ρύθμιση του ύπνου και της διάθεσης.

Επιπλέον, τα συμπτώματα ορισμένων ασθενειών, όπως ψωρίαση, ατοπική δερματίτιδα ή λεύκη, μπορεί να υποχωρήσουν προσωρινά με τον ήλιο.

Βραχυπρόθεσμες δυσμενείς επιπτώσεις

Το «ηλιακό έγκαυμα», το οποίο προκύπτει από υπερέκθεση στην UVB ακτινοβολία, έχει ως αποτέλεσμα φλεγμονώδη αντίδραση, αγγειοδιαστολή και κοκκίνισμα του δέρματος, που μερικές φορές συνοδεύεται από πονοκέφαλο και / ή έμετο.

Εμφανίζεται 6 έως 8 ώρες μετά την έκθεση και γενικά εξασθενεί έπειτα από 48 ώρες.

Η φωτοεπιπεφυκίτιδα και η φωτοκερατίτιδα, προκύπτουν από φλεγμονή του επιπεφυκότα ή του κερατοειδούς του οφθαλμού από υπεριώδεις ακτίνες, το ισοδύναμο του ηλιακού εγκαύματος σε αυτούς τους ιστούς.

Επώδυνη μεν, αλλά αναστρέψιμη μετά από μερικές ημέρες.

Φωτο-ανοσοκαταστολή

Οι ακτίνες UV μειώνουν την ένταση των ανοσολογικών αντιδράσεων του δέρματος.

Βραχυπρόθεσμα, αυτές οι μεταβολές θα μπορούσαν να είναι η αιτία της επανεμφάνισης λοιμώξεων (έρπης, ποικιλόχρους πιτυρίαση, κ.λπ.), και μακροπρόθεσμα, να ευθύνονται για μείωση της άμυνας έναντι ορισμένων καρκίνων του δέρματος.

Εξωγενής φωτοευαισθητοποίηση, που οδηγεί σε φωτο-δερματοπάθειες σύμφωνα με 2 μηχανισμούς:

1. Της φωτοτοξικότητας, μια δοσοεξαρτώμενη αντίδραση στην οποία ο φωτοευαισθητοποιητικός παράγοντας απορροφά την UV ακτινοβολία.

2. Της φωτοαλλεργίας, που ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα μετά από προηγούμενη ευαισθητοποίηση και μπορεί να επιμείνει και μετά την απομάκρυνση από τον ήλιο.

Πρόκειται για ανοσολογική απάντηση υπό την επίδραση των ακτίνων UVA που επηρεάζεται το 15% του πληθυσμού, εκ του οποίου το 85% είναι γυναίκες, ανεξάρτητα από τον φωτότυπο.

Πολύμορφο εκ φωτός εξάνθημα

Πρόκειται για ανοσολογική απάντηση υπό την επίδραση των ακτίνων UVA που επηρεάζεται το 15% του πληθυσμού, εκ του οποίου το 85% είναι γυναίκες, ανεξάρτητα από τον φωτότυπο.

Μετά από 2-3 ημέρες έκθεσης, παρουσιάζονται φαγούρα και ερυθηματώδεις βλατίδες, συνήθως στα άκρα, στους ώμους και στο ντεκολτέ.

Εξαφανίζονται σε 5 έως 15 ημέρες και επαναλαμβάνονται συχνά από έτος σε έτος.

Μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις

- Φωτογήρανση του δέρματος που είναι μη αναστρέψιμη και

- Διάφοροι τύποι καρκίνων του δέρματος.

Ποιοι πρέπει να προστατεύονται περισσότερο

Βρέφη και παιδιά

Όλο το σύστημα της μελανογέννεσης είναι ανώριμο και το ηλιακό έγκαυμα κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων αυξάνει τον κίνδυνο μελανώματος στην ενηλικίωση.

Πρέπει να θυμόμαστε τρεις βασικές συστάσεις:

Μην εκθέτετε τα βρέφη σε άμεσο ηλιακό φως πριν να κλείσουν 24 μήνες ζωής, αποφύγετε την έκθεση των παιδιών στον ήλιο μεταξύ 12 μ.μ. και 4 μ.μ., προστατέψτε τα παιδιά με ρούχα, γυαλιά και καπέλο με φαρδύ γείσο.

Δέρμα ακμής υπό θεραπεία

Η συνέχιση των θεραπειών γίνεται σε συμφωνία με τον γιατρό.

Σε όλες τις περιπτώσεις, συνιστάται η ελάχιστη έκθεση στον ήλιο, με προστασία 50+.

Οι τοπικές θεραπείες με ρετινοϊκό οξύ μπορούν να συνεχιστούν εάν η έκθεση στον ήλιο μειωθεί στο ελάχιστο, απλά θα πρέπει να εφαρμόζονται το βράδυ.

Σε περίπτωση προγραμματισμένης έκθεσης σε έντονη ηλιοφάνεια, αναστείλετε η εφαρμογή την προηγούμενη ημέρα, την ημέρα και την επόμενη ημέρα της έκθεσης.

Τα αντιβιοτικά (ερυθρομυκίνη, κλινδαμυκίνη) σε γέλη ή λοσιόν, είναι ερεθιστικά από την παρουσία αλκοόλης ή προπυλενογλυκόλης και κατά προτίμηση εφαρμόζονται το βράδυ.

Σε περίπτωση από του στόματος θεραπείας με ισοτρετινοΐνη, η έκθεση στον ήλιο και τις υπεριώδεις ακτίνες πρέπει να αποφεύγεται, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις και με προστατευτικό αντηλιακό 50+.

Λόγω της φωτοευαισθητοποίησης ορισμένων αντιβιοτικών από το στόμα (τετρακυκλίνες), πρέπει να αποφεύγεται η έκθεση στον ήλιο και στην υπεριώδη ακτινοβολία κατά τη λήψη τους.

Ο κίνδυνος βλάβης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης εκδηλώνεται με μελάσμα (υπερχρωματισμός του δέρματος) που ονομάζεται επίσης χλόασμα.

Έγκυες γυναίκες

Ο κίνδυνος βλάβης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης εκδηλώνεται με μελάσμα (υπερχρωματισμός του δέρματος) που ονομάζεται επίσης χλόασμα, και προκύπτει από αλληλεπίδραση μεταξύ ορμονικών και γενετικών παραγόντων και ακτίνων UV, με αυξημένη παραγωγή και ανεξέλεγκτη κατανομή μελανίνης.

Εμφανίζεται συχνά κατά τη διάρκεια του 3ου τριμήνου με υπερχρωματισμό του μετώπου και της περιοχής γύρω από τη μύτη και τα χείλη.

Συνιστάται πολύ υψηλή προστασία από τον ήλιο. Οι γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά χάπια αντιμετωπίζουν τον ίδιο κίνδυνο.

ΜΕΤΑ ΤΟN ΗΛΙΟ

Καταπραΰνετε και ενυδατώνετε

Παρά τη φωτοπροστασία, το δέρμα μπορεί να αφυδατωθεί.

Για να ανακτήσει την ακεραιότητά του, συνιστάται μια ενυδατική θεραπεία μετά τον ήλιο, έπειτα από κάθε έκθεση.

Τα after sun προϊόντα περιλαμβάνουν καταπραϋντικούς παράγοντες για να παρέχουν ένα άμεσο ανακουφιστικό αποτέλεσμα (α-δισαβολόλη, αλλαντοΐνη, ιαματικό νερό κ.λπ.), ενυδατικούς παράγοντες που συμμετέχουν στην ανασύσταση του υδρολιπιδικού φραγμού (υαλουρονικό οξύ, γλυκερίνη, κ.λπ.), θρεπτικά συστατικά (κεραμίδια, λιπαρές αλκοόλες, φυτικά έλαια κ.λπ.) και αντιοξειδωτικές ουσίες (σελήνιο, τοκοφερόλη, ψευδάργυρος, πολυφαινόλες κ.λπ.).

Ενυδατώστε τα μαλλιά

Συνιστάται ένα ήπιο σαμπουάν, ακολουθούμενο από μια θρεπτική μάσκα μαλλιών για να αναδομήσει τα μαλλιά και να «κλείσει» τις άκρες.

Αντιμετωπίστε το ηλιακό έγκαυμα

Το ηλιακό έγκαυμα είναι ένα, περισσότερο ή λιγότερο, σοβαρό θερμικό έγκαυμα.

Το έγκαυμα 1ου βαθμού είναι μια επώδυνη ερυθηματώδης πλάκα λόγω τοπικής αγγειοδιαστολής.

Εμφανίζεται περίπου 6 ώρες μετά την έκθεση και εξαφανίζεται μετά από μια εβδομάδα χωρίς να αφήσει ίχνος, μετά από πιθανή απολέπιση.

Το έγκαυμα δεύτερου βαθμού χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση φλυκταινών που περιβάλλονται από ένα επώδυνο κόκκινο φωτοστέφανο, το οποίο θεραπεύεται σε 8 έως 10 ημέρες με προσωρινό κοκκίνισμα της επιδερμίδας ή ελαφρύ μαύρισμα που «φεύγει».

Στα φαρμακεία μπορούμε να διαχειριστούμε εγκαύματα 1ου βαθμού με την εφαρμογή παχιάς στρώσης λιπαρών τοπικών σκευασμάτων (κρέμα, βάλσαμο κ.λπ.) ή κάποιας ενυδατικής κρέμας (γέλες, υδρογέλες κ.λπ.).

 

Τα προϊόντα αυτά περιέχουν καταπραϋντικούς παράγοντες (ιαματικά νερά, κ.λπ.), προστατευτικούς παράγοντες (τραλαμίνη, κ.λπ.), θεραπευτικούς παράγοντες (καλέντουλα, αλλαντοΐνη, οξείδιο του ψευδαργύρου κ.λπ.), ενυδατικά (υαλουρονικό ψευδάργυρο, πολυακρυλικό γλυκερύλιο) κ.λπ.

Τα εγκαύματα 2ου βαθμού, με κίνδυνο δευτερογενούς λοίμωξης, απαιτούν πρόσθετες προφυλάξεις: απολύμανση, παρακολούθηση της προόδου.

Συνιστάται παραπομπή σε γιατρό εάν το έγκαυμα καλύπτει περισσότερο από το 10% της επιφάνειας του σώματος σε ενήλικες και 5% στα παιδιά.

Ολίνα Ηλιάδου, MSc Clinical Pharmacologist, MBA in Pharmacy Management, MPharm
www.PharmaManage.gr

Κοινοποιήστε το Άρθρο:


Κατεβάστε δωρεάν την εφαρμογή "Charami SA" στο κινητό σας και πάντοτε θα έχετε άμεση και επίκαιρη ενημέρωση για όλα τα θέματα του κλάδου της υγείας, της ομορφιάς και της ευεξίας. Επιλέξτε το αντίστοιχο με τα ενδιαφέροντά σας "κουμπί" και περιηγηθείτε στο περιεχόμενό του!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.