Η Πολυφαρμακία στην Τρίτη Ηλικία

Η ταυτόχρονη λήψη πολυάριθμων φαρμακευτικών σκευασμάτων από τον ίδιο ασθενή έχει συσχετιστεί με την εκδήλωση ιατρογενούς νοσηρότητας.

Την ομάδα μεγίστης ευαισθησίας στο φαινόμενο συνιστά η 3η ηλικία.

Εννοιολογικός Προσδιορισμός του Προβλήματος

Ο όρος πολυφαρμακία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιατρική βιβλιογραφία περισσότερο από ενάμιση αιώνα πριν, προκειμένου να ορίσει την πολλαπλή χρήση φαρμακευτικών ουσιών, καθώς και την υπερβολική χρήση φαρμάκων.

Έκτοτε, ο όρος έχει αναφερθεί σε διάφορες εκθέσεις και ανακοινώσεις, με σκοπό να καθορίσει επιπλέον έννοιες, οι οποίες περιλαμβάνουν αλλά δεν περιορίζονται στην «περιττή χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων» και «χρήση ακατάλληλων φαρμάκων».

Η Πολυφαρμακία στην Τρίτη Ηλικία

Ωστόσο, έχει πλέον επικρατήσει ο όρος «πολυφαρμακία» να υποδεικνύει κυρίως τη χρήση ενός τουλάχιστον δυνητικά ακατάλληλου για την πάθηση για την οποία χορηγείται φαρμάκου ή την ταυτόχρονη λήψη περισσοτέρων των τεσσάρων φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Ανεξαρτήτως των ποικίλων ορισμών, η πολυφαρμακία στις μέρες μας έχει αποκτήσει αρνητική σημασία, δηλώνοντας ετυμολογικά την κατανάλωση φαρμάκων πέραν του δέοντος.

Σημαντικότητα Προβλήματος

Η πολυφαρμακία πλήττει τόσο τον τομέα της Δημόσιας Υγείας, όσο και τον τομέα των οικονομικών της υγείας.

Οι συνέπειες της πολυφαρμακίας ορίζονται από τις ανεπιθύμητες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφορετικών φαρμάκων, την αύξηση των πιθανοτήτων για ανεπιθύμητες ενέργειες και παρενέργειες των χωριστών φαρμάκων, τον κίνδυνο για χαμηλό επίπεδο συμμόρφωσης των ασθενών στη θεραπεία και την απορρέουσα αύξηση των πιθανοτήτων τραυματισμών.

Σημεία Κλειδιά κατά τη 1η Χορήγηση

Ο Φαρμακοποιός πρέπει:

• να βεβαιωθεί ότι ο ασθενής κατάλαβε την αιτία της χορηγουμένης θεραπείας,

• να ενημερώσει με απλά λόγια στον ασθενή τη σημασία κάθε φαρμακευτικού σκευάσματος,

• να επαληθεύσει την απουσία αλληλεπιδράσεων μεταξύ φαρμάκων,

• να προειδοποιήσει τον ασθενή για τυχόν αλληλεπιδράσεις με προϊόντα αυτο-θεραπείας,

• να εξηγήσει διεξοδικά τον τρόπο χρήσης/λήψης των φαρμακευτικών προϊόντων,

• να γνωστοποιήσει τον τρόπο διαχείρισης σε περιπτώσεις παράλειψης δόσης,

• να βεβαιωθεί ότι ο ασθενής γνωρίζει τις πιο συχνές παρενέργειες κάθε φαρμάκου του, πώς να τις προλάβει, αλλά και πώς να τις αντιμετωπίσει,

• να ενθαρρύνει τον ασθενή να θέσει περαιτέρω ερωτήματα, απορρέοντα από τη μελέτη του φύλλου οδηγιών.

Σημεία Κλειδιά κατά την Ανανέωση Χορήγησης

Ερωτήματα που πρέπει να θέσει ο Φαρμακοποιός:

• Η θεραπεία είχε θετικά αποτελέσματα;

• Ο ασθενής συνάντησε δυσκολίες στην ορθή τήρηση των οδηγιών;

• Υπήρξαν παραλήψεις δόσεων; Για ποιο λόγο;

• Κατά τη διάρκεια της ημέρας, ποια λήψη δυσκολεύει ιδιαίτερα τον ασθενή και ποια θεωρεί την πιο εύκολη;

• Οι παρενέργειες υπήρξαν αξιοσημείωτες; Είχαν επιπτώσεις στη συμμόρφωση του ασθενούς στη θεραπεία; Ειδοποιήθηκε ο θεράπων ιατρός;

Επιδημιολογία Πολυφαρμακίας στην Τρίτη Ηλικία

Η επίπτωση, καθώς και ο επιπολασμός της πλειοψηφίας των χρόνιων νοσημάτων αυξάνεται κατακόρυφα αναλογικά με την ηλικία.

Ως εκ τούτου, περίπου το 75% των ατόμων μεγαλυτέρων των 75 ετών καταναλώνει φάρμακα επί καθημερινής βάσεως, με το 1/3 αυτών να κάνουν χρήση περισσοτέρων των 3 διαφορετικών φαρμακευτικών σκευασμάτων, ενώ το ½ καταναλώνει κατά μέσο όρο περισσότερα από 6 είδη την ημέρα με τον αριθμό σε ανοδική πορεία να ακολουθεί την αύξηση της ηλικίας.

Η Πολυφαρμακία στην Τρίτη Ηλικία 2

Βελτιστοποιώντας τη Χορήγηση

Ο εντοπισμός των υπερβολών στη θεραπεία (overuse), η χρήση ακατάλληλων θεραπειών-φαρμάκων (misuse) ή η ανεπάρκεια της θεραπείας (underuse), συνιστούν το πρώτο βήμα στην αντιμετώπιση της πολυφαρμακίας στην 3η ηλικία.

Η προσαρμογή του θεραπευτικού σχήματος, τρόπου χορήγησης και δοσολογίας κατά ασθενή, σύμφωνα με την ηλικία, το βάρος, την πνευματική διαύγεια, την ηπατική και νεφρική λειτουργία, κ.τ.λ., αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την παροχή βέλτιστης φροντίδας υγείας, απαιτώντας καλή γνώση από μέρους των ειδικών της φαρμακοκινητικής και φαρμακοδυναμικής των χορηγουμένων ουσιών, της φυσιοπαθολογίας και της κλινικής κατάστασης του ασθενούς.

Η χορήγηση και ό,τι τη συνοδεύει θα πρέπει να επαναξιολογείται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε να λαμβάνεται υπ’ όψιν η εξέλιξη της νόσου και η συνολική εικόνα του ασθενούς.

Επίσης, οι ειδικοί οφείλουν να ερευνούν δεόντως τη χρησιμότητα κάθε νέας φαρμακευτικής σύστασης-χορήγησης, η οποία πιθανολογείται να πολλαπλασιάσει τις αλληλεπιδράσεις και τους κινδύνους για παρενέργειες.

Ελπινίκη Μπισκανάκη, Φαρμακοποιός

Κατεβάστε τώρα το Application!

Με την περιήγησή σας στο pharmamanage.gr αποδέχεστε την χρήση cookies.